بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

به نام خدا که رحمتش بی اندازه است و مهربانی اش همیشگی.

به نام خداوند بخشنده مهربان

In the name of Allah, Most Gracious, Most Merciful

شروع الله کا نام لے کر جو بڑا مہربان نہایت رحم والا ہے.

عَمَّ يَتَسَاءلُونَ

درباره چه چیز از یکدیگر می پرسند؟

(مردم) از چه خبر مهمی پرسش و گفتگو می‌کنند؟

what do they question each other about!

کس چیز کی بابت وہ آپس میں سوال کرتے ہیں

عَنِ النَّبَإِ الْعَظِيمِ

از آن خبر بزرگ [قیامت کبری]

از خبر بزرگ (قیامت).

about the great news

اس بڑی خبر کے متعلق

الَّذِي هُمْ فِيهِ مُخْتَلِفُونَ

که همواره درباره آن با یکدیگر اختلاف دارند [که واقع می شود یا نه؟]

که در آن با هم به جدال و اختلاف کلمه برخاستند.

whereupon they are at variance?

جس میں وہ اختلاف کر رہے ہیں

كَلَّا سَيَعْلَمُونَ

نه چنین است [که می پندارند] به زودی [به حتمی بودن وقوع آن] آگاه خواهند شد.

چنین نیست (که منکران پنداشته‌اند) به زودی (به وقت مرگ) خواهند دانست.

indeed, they shall know!

ہرگز ایسا نہیں عنقریب وہ جان لیں گے

ثُمَّ كَلَّا سَيَعْلَمُونَ

باز هم نه چنین است [که می پندارند] به زودی [به حتمی بودن وقوع آن] آگاه خواهند شد.

و باز چنین نیست (که منکران پنداشته‌اند) البته به زودی آگاه می‌شوند.

again, indeed, they shall know!

پھر ہر گز ایسا نہیں عنقریب وہ جان لیں گے

أَلَمْ نَجْعَلِ الْأَرْضَ مِهَادًا

آیا زمین را بستر آرامش قرار ندادیم؟

آیا ما زمین را مهد آسایش خلق نگردانیدیم؟

have we not made the earth as a cradle

کیا ہم نے زمین کو فرش نہیں بنایا

وَالْجِبَالَ أَوْتَادًا

و کوه ها را میخ هایی [برای استواری آن؟]

و کوهها را عماد و نگهبان آن نساختیم؟

and the mountains as pegs?

اور پہاڑوں کو میخیں

وَخَلَقْنَاكُمْ أَزْوَاجًا

و شما را جفت هایی [به صورت نر و ماده] آفریدیم،

و شما را جفت (زن و مرد) آفریدیم.

and we created you in pairs,

اور ہم نے تمہیں جوڑے جوڑے پیدا کیا

وَجَعَلْنَا نَوْمَكُمْ سُبَاتًا

و خوابتان را مایه استراحت و آرامش [و تمدّد اعصاب] قرار دادیم،

و خواب را برای شما مایه (قوم حیات و) استراحت قرار دادیم.

and we made your sleep a rest,

اور تمہاری نیند کو راحت کا باعث بنایا

وَجَعَلْنَا اللَّيْلَ لِبَاسًا

و شب راپوششی

و (پرده سیاه) شب را ساتر (احوال خلق) گردانیدیم.

and we made the night a mantle,

اور رات کو پردہ پوش بنایا

وَجَعَلْنَا النَّهَارَ مَعَاشًا

و روز را وسیله معاش مقرّر کردیم؛

و روز روشن را برای تحصیل معاش آنان مقرر داشتیم.

and we made the day for a livelihood.

اور دن کو روزی کمانے کے لیے بنایا

وَبَنَيْنَا فَوْقَكُمْ سَبْعًا شِدَادًا

و بر فرازتان هفت آسماناستوار بنا نهادیم،

و بر فراز شما هفت آسمان محکم بنا کردیم.

and we built above you seven strong ones,

اور ہم نے تمہارے اوپر سات سخت (آسمان) بنائے

وَجَعَلْنَا سِرَاجًا وَهَّاجًا

و چراغی روشن و حرارت زا پدید آوردیم،

و چراغی (چون خورشید) رخشان بر افروختیم.

and placed in them a blazing lamp

اور ایک جگمگاتا ہوا چراغ بنایا

وَأَنزَلْنَا مِنَ الْمُعْصِرَاتِ مَاء ثَجَّاجًا

و از ابرهای متراکم و باران زا آبی ریزان نازل کردیم

و از فشار و تراکم ابرها آب باران فرو ریختیم.

and have sent down from the clouds, pouring rain

اور ہم نے بادلوں سے زور کا پانی اتارا

لِنُخْرِجَ بِهِ حَبًّا وَنَبَاتًا

تا به وسیله آن دانه و گیاه برویانیم،

تا بدان آب، دانه و گیاه رویانیم.

that we may bring forth with it grain, plants

تاکہ ہم اس سے اناج اور گھاس اگائیں

وَجَنَّاتٍ أَلْفَافًا

و باغ هایی از درختان به هم پیچیده و انبوه بیرون آوریم.

و باغهای پر درخت (و انواع میوه‌ها) پدید آوریم.

and luxuriant gardens.

اور گھنے باغ اگائیں

إِنَّ يَوْمَ الْفَصْلِ كَانَ مِيقَاتًا

بی تردید روز داوری وعده گاه است.

همانا روز فصل (یعنی روز قیامت که در آن فصل خصومتها شود) وعده گاه خلق است.

indeed, the day of decision is an appointed time,

بے شک فیصلہ کا دن معین ہو چکا ہے

يَوْمَ يُنفَخُ فِي الصُّورِ فَتَأْتُونَ أَفْوَاجًا

روزی که در صور می دمند و شما گروه گروه به عرصه محشر می آیید،

آن روزی که در صور بدمند (تا مردگان زنده شوند) و فوج فوج (به محشر) در آیید.

the day that the horn is blown, and you shall come in crowds

جس دن صور میں پھونکا جائے گا پھر تم گروہ درگروہ چلے آؤ گے

وَفُتِحَتِ السَّمَاء فَكَانَتْ أَبْوَابًا

و آسمان گشوده می شود، پس به صورت درهایی درمی آید.

و درهای آسمان به ابواب مختلف گشوده شود (تا هر فوجی از دری شتابند).

and heaven is opened, having gates,

اور آسمان کھولا جائے گا تو (اس میں) دروازے ہوجائیں گے

وَسُيِّرَتِ الْجِبَالُ فَكَانَتْ سَرَابًا

و کوه ها را [از جای خود] روان کنند و سرابی شوند!

و کوهها را به گردش آرند تا به مانند سراب گردد.

and the mountains move, and vaporize.

اور پہاڑ اڑائے جائیں گے توریت ہو جائیں گے

إِنَّ جَهَنَّمَ كَانَتْ مِرْصَادًا

بی تردید دوزخ کمین گاه است.

همانا دوزخ کمینگاه (کافران و بد کاران) است.

indeed, gehenna (hell) has become an ambush,

بے شک دوزخ گھات میں لگی ہے

لِلْطَّاغِينَ مَآبًا

جایگاه بازگشت برای سرکشان و طاغیان است.

آن دوزخ جایگاه مردم سرکش ستمکار است.

a return for the insolent,

سرشکوں کے لیے ٹھکانہ ہے

لَابِثِينَ فِيهَا أَحْقَابًا

روزگاری دراز در آن بمانند.

که در آن قرنها بمانند (و عذاب کشند).

there, they shall live for ages,

کہ وہ اس میں ہمیشہ پڑے رہیں گے

لَّا يَذُوقُونَ فِيهَا بَرْدًا وَلَا شَرَابًا

در آنجا نه [آب] خنکی می چشند و نه آشامیدنی [باب طبع]

هرگز در آنجا هیچ هوی خنک و شراب (طهور) نیاشامند.

tasting neither coolness nor any drink

نہ وہاں کسی ٹھنڈک کا مزہ چکھیں گے اور نہ کسی پینے کی چیز کا

إِلَّا حَمِيمًا وَغَسَّاقًا

مگر آب جوشان و چرکاب و خونابه ای [از بدن دوزخیان]

مگر آبی پلید و سوزان که حمیم و غسّاق جهنم است به آنها دهند.

except boiling water and pus

مگر گرم پانی اور بہتی پیپ

جَزَاء وِفَاقًا

پاداشی است مناسب [اعمالشان.]

کیفری که با اعمال آنها موافق است.

for a suitable recompense.

پوراپورا بدلہ ملے گا

إِنَّهُمْ كَانُوا لَا يَرْجُونَ حِسَابًا

اینان بودند که به [روز] حساب امیدی نداشتند،

زیرا آنها به حقیقت امید به روز حساب نداشتند.

indeed, they did not hope for a reckoning,

بے شک وہ حساب کی امید نہ رکھتے تھے

وَكَذَّبُوا بِآيَاتِنَا كِذَّابًا

و آیات ما را به شدت و با همه وجود انکار می کردند

و آیات ما را سخت تکذیب کردند.

and they absolutely belied our verses,

اور ہماری آیتوں کوبہت جھٹلایا کرتے تھے

وَكُلَّ شَيْءٍ أَحْصَيْنَاهُ كِتَابًا

و [ما] همه چیز را [از خوبی و بدی آنان] برشمرده و در نامه اعمالشان ثبت کرده ایم.

و حال آنکه حساب هر چیزی را ما در کتابی (به احصاء و شماره) رقم کرده‌ایم.

and everything we have numbered in a book.

اور ہم نے ہر چیز کو کتاب میں شمار کر رکھا ہے

فَذُوقُوا فَلَن نَّزِيدَكُمْ إِلَّا عَذَابًا

[در قیامت به آنان می گوییم:] پس بچشید که هرگز جز عذاب بر شما نیفزاییم.

پس بچشید (کیفر تکذیب و بدکاری را) که هرگز بر شما چیزی جز رنج و عذاب دوزخ نیفزاییم.

`taste! we shall not increase you except in punishment! `

پس چکھو سو ہم تمہارے لیے عذاب ہی زیادہ کرتے رہیں گے

إِنَّ لِلْمُتَّقِينَ مَفَازًا

بی تردید برای پرهیزکاران پیروزی و کامیابی است.

متقیان را در آن جهان مقام گشایش و هر گونه آسایش است.

but, for the cautious a place of prosperity,

بے شک پرہیزگاروں کے لیے کامیابی ہے

حَدَائِقَ وَأَعْنَابًا

باغ هایی [سرسبز و خرم] و انواع انگورها

باغها و تاکستانهاست.

and gardens and vineyards,

باغ اور انگور

وَكَوَاعِبَ أَتْرَابًا

و دخترانی نو رسیده و هم سن

و دختران زیبای دلربا که همه در خوبی و جوانی مانند یکدیگرند.

curvaceous (virgins), of equal age

اور نوجوان ہم عمر عورتیں

وَكَأْسًا دِهَاقًا

و جام هایی لبریز [از باده طهور]

و جامهای پر از شراب (طهور و انواع نوشابه‌های شیرین و خوش).

and an overflowing cup.

اور پیالے چھلکتے ہوئے

لَّا يَسْمَعُونَ فِيهَا لَغْوًا وَلَا كِذَّابًا

در آنجا نه سخن بیهوده ای می شنوند و نه دروغ و تکذیبی.

هرگز در آنجا سخن بیهوده و دروغ نشنوند.

there, they shall neither hear idle talk, nor yet any falsehood,

نہ وہاں بیہودہ باتیں سنیں گے اور نہ جھوٹ

جَزَاء مِّن رَّبِّكَ عَطَاء حِسَابًا

[این] پاداشی کافی و به اندازه از سوی پروردگار توست.

این (نعمتهای ابدی) مزدی به عطاء و حساب پروردگار توست.

a recompense from your lord, a gift, a reckoning,

آپ کے رب کی طرف سے حسب اعمال بدلہ عطا ہوگا

رَبِّ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا الرحْمَنِ لَا يَمْلِكُونَ مِنْهُ خِطَابًا

همان پروردگار آسمان ها و زمین و آنچه میان آنهاست، آن مهربانی که هیچ کس را اختیار چون و چرای با او نیست.

خدایی که آسمانها و زمین و همه مخلوقاتی که در بین آسمان و زمین است بیافریده همان خدای مهربان که (در عین مهربانی) کسی (از قهر و سطوتش) با او به گفتگو نتواند لب گشود.

the lord of the heavens and earth, and all that is between them, the merciful, of whom they are unable to speak.

جو آسمانوں اور زمین کا رب ہے اور جو کچھ ان کے درمیان ہے بڑامہربان کہ وہ اس سے بات نہیں کر سکیں گے

يَوْمَ يَقُومُ الرُّوحُ وَالْمَلَائِكَةُ صَفًّا لَّا يَتَكَلَّمُونَ إِلَّا مَنْ أَذِنَ لَهُ الرحْمَنُ وَقَالَ صَوَابًا

روزی که روح و فرشتگان در یک صف می ایستند و سخن نمی گویند مگر کسی که [خدای] رحمان به او اجازه دهد و سخن حق و درست گوید.

روزی که آن فرشته بزرگ روح القدس با همه فرشتگان صف زده و به نظم برخیزند و هیچ کس سخن نگوید جز آن کسی که خدای مهربانش به سخن اذن دهد و او سخن به صواب گوید (و به اذن خدا شفاعت گنهکاران کند).

on that day, when the spirit (gabriel) and the angels stand in ranks they shall not speak, except he to whom the merciful has given permission, and says what is right.

جس دن جبرائیل اور سب فرشتے صف باندھ کر کھڑے ہوں گےکوئی نہیں بولے گا مگر وہ جس کو رحمنٰ اجازت دے گا اور وہ بات ٹھیک کہے گا

ذَلِكَ الْيَوْمُ الْحَقُّ فَمَن شَاء اتَّخَذَ إِلَى رَبِّهِ مَآبًا

آن [روز] روز حق است، پس هرکه بخواهد راه بازگشتی به سوی پروردگارش برگزیند؛

چنین روز حتمی و محقق خواهد بود، پس هر که می‌خواهد نزد خدای خود (در آن روز) مقام و منزلتی یابد (امروز در راه ایمان و طاعت بکوشد).

that is the day, the truth, so whosoever wills takes a way to his lord.

یہ یقینی دن ہے پس جو چاہے اپنے رب کے پاس ٹھکانا بنا لے

إِنَّا أَنذَرْنَاكُمْ عَذَابًا قَرِيبًا يَوْمَ يَنظُرُ الْمَرْءُ مَا قَدَّمَتْ يَدَاهُ وَيَقُولُ الْكَافِرُ يَا لَيْتَنِي كُنتُ تُرَابًا

ما شما را از عذابی نزدیک هشدار دادیم، روزی که آدم آنچه را [از خیر و شر] پیش فرستاده است بنگرد و کافر گوید: ای کاش من خاک بودم [و موجودی مکلّف آفریده نمی شدم تا چنین روز سختی را ببینم!]

ما شما را از روز عذاب که نزدیک است ترسانیده و آگاه ساختیم، روزی که هر کس هر چه کرده در پیش روی خود حاضر بیند و کافر در آن روز گوید که ای کاش خاک بودم (تا چنین به آتش کفر خود نمی‌سوختیم).

indeed, we have forewarned you of an imminent punishment, the day when the person will look upon his works and the unbelievers will say: `would that i were dust! `

بے شک ہم نے تمہیں ایک عنقریب آنے والے عذاب سے ڈرایا ہے جس دن آدمی دیکھے گا جو کچھ اس کے ہاتھوں نے آگے بھیجا تھا اور کافر کہے گا اے کاش میں مٹی ہو گیا ہوتا

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

به نام خدا که رحمتش بی اندازه است و مهربانی اش همیشگی.

به نام خداوند بخشنده مهربان

In the name of Allah, Most Gracious, Most Merciful

شروع الله کا نام لے کر جو بڑا مہربان نہایت رحم والا ہے.

وَالنَّازِعَاتِ غَرْقًا

سوگند به فرشتگانی که [روح بدکاران را به شدت از بدن هایشان] بر می کنند،

قسم به فرشتگانی که (جان کافران را) به سختی بگیرند.

by the pluckers (the angels of death), violently plucking (the souls of the unbelievers),

جورڑوں میں گھس کر نکالنے والوں کی قسم ہے

وَالنَّاشِطَاتِ نَشْطًا

و سوگند به فرشتگانی که [روح نیکوکاران را به نرمی و ملایمت از بدن هایشان] بیرون می آورند؛

قسم به فرشتگانی که (جان اهل ایمان را) به آسایش و نشاط ببرند.

by the drawers (the angels of death), gently drawing (the souls of the believers),

اور بند کھولنے والوں کی

وَالسَّابِحَاتِ سَبْحًا

و سوگند به فرشتگانی که [برای اجرای فرمان های حق] به سرعت نازل می شوند،

و قسم به فرشتگانی که با کمال سرعت (فرمان حق را) انجام دهند.

by the swimmers (angels) swimming gently

اورتیزی سے تیرنے والوں کی

فَالسَّابِقَاتِ سَبْقًا

و سوگند به فرشتگانی که [در ایمان، عبادت، پرستش و اطاعت] بر یکدیگر [به صورتی ویژه] سبقت می گیرند،

قسم به فرشتگانی که (درنظم عالم) بر هم سبقت گیرند.

and the outstrippers (angels), outstripping,

پھر دوڑ کر آگے بڑھ جانے والوں کی

فَالْمُدَبِّرَاتِ أَمْرًا

و سوگند به فرشتگانی که [به اذن خدا امور آفرینش را] تدبیر می کنند؛

قسم به فرشتگانی که (به فرمان حق) به تدبیر نظام خلق می‌کوشند (که قیامتی و حشری خواهد آمد).

by the managers (angels) affair.

پھر ہر امر کی تدبیر کرنے والوں کی

يَوْمَ تَرْجُفُ الرَّاجِفَةُ

[که همه برای رسیدن به پاداش و کیفر برانگیخته می شوند در] روزی که لرزاننده همه چیز را به شدت بلرزاند؛

روزی که آن لرزاننده (یعنی نفخه صور الهی، جهان را) بلرزاند.

on the day, the shiverer shivers

جس دن کانپنے والی کانپے گی

تَتْبَعُهَا الرَّادِفَةُ

در حالی که لرزاننده دیگری از پی آن در آید.

و لرزاننده دیگر (یعنی نفخه صور دیگر) از پی آن در آید.

followed by the succeeding,

اس کے پیچھے آنے والی پیچھے آئے گی

قُلُوبٌ يَوْمَئِذٍ وَاجِفَةٌ

دل هایی در آن روز مضطرب و هراسان اند

در آن روز سخت دلهای برخی مضطرب و هراسان شود.

hearts will throb on that day

کئی دل اس دن دھڑک رہے ہوں گے

أَبْصَارُهَا خَاشِعَةٌ

دیدگانشان [از ترس و هول قیامت] فرو افتاده است.

که (از ترس) چشمها به زیر افکنند.

and their eyes will be humbled.

ان کی آنکھیں جھکی ہوئی ہوں گی

يَقُولُونَ أَئِنَّا لَمَرْدُودُونَ فِي الْحَافِرَةِ

می گویند: آیا ما [پس از مرگ] به همان حالت اول [که در دنیا بودیم] باز گردانده می شویم؟

(مردم غافل دنیا) گویند: آیا ما پس از مرگ باز زندگانی دیگری خواهیم یافت؟

they say: `what, are we being restored as we were before,

وہ کہتے ہیں کیا ہم پہلی حالت میں لوٹائے جائیں گے

أَئِذَا كُنَّا عِظَامًا نَّخِرَةً

[شگفتا!] آیا زمانی که ما استخوان های پوسیده و ریز ریز شدیم [بازمی گردیم؟!]

چگونه چون مردیم و استخوان ما پوسید زنده خواهیم شد؟

even after we are fragmented bones? `

کیا جب ہم بوسیدہ ہڈیاں ہوجائیں گے

قَالُوا تِلْكَ إِذًا كَرَّةٌ خَاسِرَةٌ

[و] گویند: [اگر قیامتی در کار باشد] بازگشت به حیات دوباره در آن زمان بازگشتی زیانبار است.

و گویند: در این صورت که دیگر بار زنده شویم بسی زیانکار خواهیم بود.

they will say: `then we are returned lost! `

کہتے ہیں کہ یہ تو اس وقت خسارہ کا لوٹنا ہوگا

فَإِنَّمَا هِيَ زَجْرَةٌ وَاحِدَةٌ

جز این نیست آن بازگشت فقط با یک بانگ عظیم است [و بس]

جز یک صدای مهیب (که در صور اسرافیل کنند) نشنوند.

but it will be only a single blow,

پھر وہ واقعہ صرف ایک ہی ہیبت ناک آواز ہے

فَإِذَا هُم بِالسَّاهِرَةِ

که ناگاه همه بر یک زمین صاف و هموار حاضر شوند.

و ناگاه همه از خاک بر شوند و به صحرای قیامت رهسپار گردند.

and they will be upon the surface of the earth (alive).

پس وہ اسی وقت میدان میں آ موجود ہوں گے

هَلْ أتَاكَ حَدِيثُ مُوسَى

آیا سرگذشت موسی به تو رسیده است؟

آیا خبر موسی عمران به تو رسیده؟

have you received the story of moses?

کیا آپ کو موسیٰ کا حال معلوم ہوا ہے

إِذْ نَادَاهُ رَبُّهُ بِالْوَادِ الْمُقَدَّسِ طُوًى

هنگامی که پروردگارش او را در وادی مقدس طوی ندا داد

آن گاه که خدایش او را در وادی مقدس طوی (قرب طور) ندا کرد.

his lord called to him in the sacred valley of towa,

جب کہ مقدس وادی طویٰ میں اس کے رب نے اسےپکارا

اذْهَبْ إِلَى فِرْعَوْنَ إِنَّهُ طَغَى

که به سوی فرعون برو؛ زیرا که طغیان کرده است.

که به سوی فرعون برو که او سخت به راه طغیان رفته است.

saying `go to pharaoh, he has become exceedingly insolent,

فرعون کے پاس جاؤ کیونکہ اس نے سرکشی کی ہے

فَقُلْ هَل لَّكَ إِلَى أَن تَزَكَّى

پس به او بگو: می خواهی [از آلودگی شرک و طغیان] پاک و پاکیزه شوی؟

پس بگو: میل داری که (از پلیدی خود پرستی و شرک) پاک و پاکیزه شوی؟

and say: "will you purify yourself,

پس کہو کیا تیری خواہش ہے کہ تو پاک ہو

وَأَهْدِيَكَ إِلَى رَبِّكَ فَتَخْشَى

من تو را به سوی پروردگارت راهنمایی می کنم تا از او بترسی [و از طغیان دست برداری.]

و تو را به راه خدا هدایت کنم تا بترسی (و به درگاه عظمت و قدرت او خاشع و فروتن شوی).

that i might guide you to your lord, so that you fear (him)."

اور میں تجھے تیرے رب کی طرف راہ بتاؤں کہ تو ڈرے

فَأَرَاهُ الْآيَةَ الْكُبْرَى

پس آن معجزه بزرگ تر را به او نشان داد.

پس آن آیت و معجزه بزرگتر را به او نمود.

he showed him the mighty sign,

پس اس نے اس کو بڑی نشانی دکھائی

فَكَذَّبَ وَعَصَى

ولی [او آن را] تکذیب کرد و سرپیچی نمود.

فرعون تکذیب و نافرمانی کرد.

but he belied and disobeyed,

تو اس نے جھٹلایا اور نافرمانی کی

ثُمَّ أَدْبَرَ يَسْعَى

سپس [به حق] پشت کرد [و برای نابودی موسی] به تلاش برخاست!

از آن پس (که معجزه موسی دید) باز روی از حق بگردانید و (برای دفع موسی) به جهد و کوشش برخاست.

and hastily turned away,

پھر کوشش کرتا ہوا واپس لوٹا

فَحَشَرَ فَنَادَى

پس [قومش را] گرد آورد، و ندا داد

پس (با رجال بزرگ دربار خود) انجمن کرد و ندا داد.

then, he gathered, proclaimed, then said:

پھر اس نے سب کو جمع کیا پھر پکارا

فَقَالَ أَنَا رَبُّكُمُ الْأَعْلَى

و گفت: من پروردگار بزرگ تر شما هستم.

و گفت: منم خدای بزرگ شما.

`i am your lord, the most high! `

پھر کہا کہ میں تمہارا سب سے برتر رب ہوں

فَأَخَذَهُ اللَّهُ نَكَالَ الْآخِرَةِ وَالْأُولَى

پس خدا هم [به کیفر این ادعای نابجا] او را به عذاب آخرت و دنیا دچار ساخت.

خدا هم او را به عقاب دنیا و آخرت گرفتار کرد.

so allah seized him with the punishment of the everlasting life, and of this world.

پھر الله نے اس کو آخرت اور دنیا کے عذاب میں پکڑ لیا

إِنَّ فِي ذَلِكَ لَعِبْرَةً لِّمَن يَخْشَى

بی تردید در این سرگذشت برای کسی که [از عذاب خدا] بترسد عبرتی است.

تا به هلاکت او اهل ترس از خدا عبرت گیرند.

surely, in this there is a lesson for he that fears!

بے شک اس میں اس کے لیے عبرت ہے جو ڈرتا ہے

أَأَنتُمْ أَشَدُّ خَلْقًا أَمِ السَّمَاء بَنَاهَا

آیا آفریدن شما [پس از مرگ] دشوارتر است یا آسمان که او آن را بنا کرد؟

آیا بنای شما آدمیان استوارتر است یا بنای آسمان بلند که خدا آفرید؟

what, are you harder to create than the heaven which he has built?

کیا تمہارا بنانا بڑی بات ہے یا آسمان کا جس کو ہم نے بنایا ہے

رَفَعَ سَمْكَهَا فَسَوَّاهَا

سقفش را برافراشت، پس آن را درست و نیکو قرار داد،

که سقفی بس بلند و محکم بنیان در کمال زیبایی استوار ساخت.

he raised it high and leveled it,

ا سکی چھت بلند کی پھر اس کو سنوارا

وَأَغْطَشَ لَيْلَهَا وَأَخْرَجَ ضُحَاهَا

و شبش را تاریکو روزش را روشن ساخت،

و شامش را تیره و روزش را روشن گردانید.

and darkened its night and brought forth its morning.

اور اس کی رات اندھیری کی اور اس کے دن کو ظاہر کیا

وَالْأَرْضَ بَعْدَ ذَلِكَ دَحَاهَا

و زمین را پس از آن گسترانید،

و زمین را پس از آن بگسترانید.

and the earth he extended after that;

اور اس کے بعد زمین کو بچھا دیا

أَخْرَجَ مِنْهَا مَاءهَا وَمَرْعَاهَا

و از آن آبو چراگاهش را بیرون آورد،

و از آن آب و گیاه پدید آورد.

and then brought from it its water and pastures.

اس سے اس کا پانی اور اس کا چارا نکالا

وَالْجِبَالَ أَرْسَاهَا

و کوه ها را محکم و استوار نمود

و کوهها را بر روی آن استوار ساخت.

and the mountains he set firm

او رپہاڑوں کو خوب جما دیا

مَتَاعًا لَّكُمْ وَلِأَنْعَامِكُمْ

تا مایه بهرهوری شما و دام هایتان باشد.

تا (از آن آب و گیاه که از بیابان و کوه بر انگیزد) قوت شما و چهارپایانتان بر آید.

an enjoyment for you and your herds.

تمہارے لیے اور تمہارے چار پایوں کے لیے سامان حیات ہے

فَإِذَا جَاءتِ الطَّامَّةُ الْكُبْرَى

پس زمانی که آن حادثه بزرگ تر [و غیر قابل دفع] در رسد،

پس چون آن واقعه بزرگ (و حادثه عظیم قیامت) پدید آید.

but when the great catastrophe comes,

پس جب وہ بڑا حادثہ آئے گا

يَوْمَ يَتَذَكَّرُ الْإِنسَانُ مَا سَعَى

در آن روز انسان آنچه تلاش و کوشش کرده به یاد آورد

در آن روز آدمی هر چه کرده به یاد آرد.

the day when the human will remember what he has worked for,

جس دن انسان اپنے کیے کو یاد کرے گا

وَبُرِّزَتِ الْجَحِيمُ لِمَن يَرَى

و دوزخ رابرای هر بیننده ای آشکار سازند،

و دوزخ برای بینندگان آشکار شود.

and when hell is advanced for whoever sees,

اور ہر دیکھنے والے کے لیے دوزخ سامنے لائی جائے گی

فَأَمَّا مَن طَغَى

و اما کسی که طغیان و سرکشی کرده

پس هر کس (از حکم شرع خدا) سرکش و طاغی شد.

then as for whosoever was insolent

سو جس نے سرکشی کی

وَآثَرَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا

و زندگی دنیا را [بر زندگی ابد و جاوید آخرت] ترجیح داده،

و زندگی دنیا را برگزید.

preferring the present life,

اور دنیا کی زندگی کو ترجیح دی

فَإِنَّ الْجَحِيمَ هِيَ الْمَأْوَى

پس بی تردید جایگاهش دوزخ است؛

دوزخ جایگاه اوست.

surely, hell will be their refuge.

سو بے شک اس کا ٹھکانا دوزخ ہی ہے

وَأَمَّا مَنْ خَافَ مَقَامَ رَبِّهِ وَنَهَى النَّفْسَ عَنِ الْهَوَى

و اما کسی که از مقام و منزلت پروردگارش ترسیده و نفس را از هوا و هوس بازداشته است؛

و هر کس از حضور در پیشگاه عزّ ربوبیت بترسید و از هوای نفس دوری جست.

but, whosoever feared the standing before his lord and prevented the self from desires,

اور لیکن جو اپنے رب کے سامنے کھڑا ہونے سے ڈرتارہا اور اس نے اپنے نفس کو بری خواہش سے روکا

فَإِنَّ الْجَنَّةَ هِيَ الْمَأْوَى

پس بی تردید جایگاهش بهشت است.

همانا بهشت منزلگاه اوست.

indeed, their refuge shall be paradise.

سو بے شک اس کا ٹھکانا بہشت ہی ہے

يَسْأَلُونَكَ عَنِ السَّاعَةِ أَيَّانَ مُرْسَاهَا

همواره ازتو درباره قیامت می پرسند که در چه زمانی واقع می شود؟

از تو سؤال کنند که قیامت کی بر پا شود؟

they will question you about the hour: `when shall it be? `

آپ سے قیامت کی بابت پوچھتے ہیں کہ اس کا قیام کب ہوگا

فِيمَ أَنتَ مِن ذِكْرَاهَا

تو از بسیار یاد کردنش [و سخن گفتن درباره آن] چه به دست می آوری؟

تو را چه کار است دیگر که از آن به یاد آری؟ (بسیار یاد آور شدی و منکران از تو نپذیرفتند).

but how are you to know?

آپ کو اس کےذکر سے کیا واسطہ

إِلَى رَبِّكَ مُنتَهَاهَا

نهایتش به سوی پروردگار توست [کیفیت برپا شدن و زمان وقوع و اوصافش را کسی جز خدا نمی داند.]

کار آن ساعت به خدای تو منتهی شود.

its final end is for your lord.

اس کے علم کی انتہا آپ کے رب ہی کی طرف ہے

إِنَّمَا أَنتَ مُنذِرُ مَن يَخْشَاهَا

وظیفه تو فقط بیم دادن کسانی است که همواره از آن می ترسند.

تو را جز این نباشد که اهل ایمان را هر کس از یاد آن روز هراسان می‌شود به اهوال آن روز آگاه سازی.

you are but a warner for those who fear it.

بے شک آپ تو صرف اس کو ڈرانے والے ہیں جو اس سے ڈرتا ہے

كَأَنَّهُمْ يَوْمَ يَرَوْنَهَا لَمْ يَلْبَثُوا إِلَّا عَشِيَّةً أَوْ ضُحَاهَا

گویی آنان روزی که قیامت را می بینند چنین می پندارند که در برزخ جز شامگاهی یا صبح گاه آن درنگ نکرده اند!

چون آن روز را مردم ببینند گویی همه عمر دنیا شامگاهی یا چاشتگاهی بیش نبوده است.

on the day when they behold it, it will be as if they had lingered but an evening, or, a morning.

جس دن اسے دیکھ لیں گے (تو یہی سمجھیں گے کہ دنیا میں) گویا ہم ایک شام یا اس کی صبح تک ٹھیرے تھے

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

به نام خدا که رحمتش بی اندازه است و مهربانی اش همیشگی.

به نام خداوند بخشنده مهربان

In the name of Allah, Most Gracious, Most Merciful

شروع الله کا نام لے کر جو بڑا مہربان نہایت رحم والا ہے.

عَبَسَ وَتَوَلَّى

چهره در هم کشید و روی گردانید،

عبوس و ترشرو گشت.

he frowned and turned away

پیغمبر چین بجیں ہوئے اور منہ موڑ لیا

أَن جَاءهُ الْأَعْمَى

از اینکه آن مرد نابینا نزد او آمد!

چون آن مرد نابینا حضورش آمد.

when the blind came to him.

کہ ان کے پاس ایک اندھا آیا

وَمَا يُدْرِيكَ لَعَلَّهُ يَزَّكَّى

تو چه می دانی شاید او [در پرتو تعالیم اسلام از آلودگی] پاک و پاکیزه شود

و تو چه می‌دانی ممکن است او مردی پارسا و پاکیزه صفات باشد.

and what could let you know? perhaps he (comes to hear you) to be purified.

اور آپ کو کیا معلوم کہ شاید وہ پاک ہوجائے

أَوْ يَذَّكَّرُ فَتَنفَعَهُ الذِّكْرَى

یا متذکّر [حقایق] گردد و آن تذکر او را سود دهد؛

یا (به تعلیم رسول) به یاد خدا آید و ذکر حق او را سودمند افتد. (مراد عبد اللّه مکتوم است که چون حضور رسول برای تعلیم قرآن آمد جمعی از اکابر کفار قریش نزد حضرت بودند، حضرت از حرص بر ایمان و هدایت آنها به او توجه کامل نکرد و به صحبت مشغول بود و مرد متشخصی از امویان بر آن نابینا ترشرویی و اظهار انزجار نمود. بر نکوهش او و حرمت عبد اللّه این آیات نازل شد).

(he might) remember, and the reminder might profit him.

یا وہ نصیحت پکڑ لے تو اس کو نصیحت نفع دے

أَمَّا مَنِ اسْتَغْنَى

اما کسی که خود را ثروتمند نشان می دهد

اما آن که دارا (و مغرور دنیا) است.

as for he who is sufficed

لیکن وہ جو پروا نہیں کرتا

فَأَنتَ لَهُ تَصَدَّى

تو به او روی می آوری [و نسبت به وی اهتمام می ورزی]

تو به او توجه کنی (و حریص بر ایمان او باشی).

you attended to him,

سو آپ کے لیے توجہ کرتے ہیں

وَمَا عَلَيْكَ أَلَّا يَزَّكَّى

در حالی که اگر او نخواهد خود را [از آلودگی های باطنی و عملی] پاک کند تکلیفی بر عهده تو [نسبت به او] نیست؛

در صورتی که اگر او به پارسایی نپردازد بر تو تکلیفی نیست.

although it is not for you to be concerned if he remained unpurified.

حالانکہ آپ پر اس کےنہ سدھرنے کا کوئی الزام نہیں

وَأَمَّا مَن جَاءكَ يَسْعَى

و اما آنکه شتابان نزد تو آمد

اما آن کس که (چون عبد اللّه مکتوم به شوق دل برای ذکر خدا) به سوی تو می‌شتابد.

and to him who came to you eagerly

اور لیکن جو آپ کے پاس دوڑتا ہوا آیا

وَهُوَ يَخْشَى

در حالی که [از پروردگارش] می ترسد،

و او مرد خدا ترس و با تقوایی است.

and fearfully,

اور وہ ڈر رہا ہے

فَأَنتَ عَنْهُ تَلَهَّى

تو [با روی گردانی] از او به دیگران می پردازی.

تو از توجه به او خود داری می‌کنی!

of him you were unmindful.

تو آپ اس سے بے پروائی کرتے ہیں

كَلَّا إِنَّهَا تَذْكِرَةٌ

این چنین [برخوردی شایسته] نیست، بی تردید این آیات قرآن مایه پند است.

این روا نیست، که آیات حق برای پند و تذکر (همه خلق) است.

no indeed, this is a reminder;

ایسا نہیں چاہیئے بے شک یہ تو ایک نصیحت ہے

فَمَن شَاء ذَكَرَهُ

پس هرکه خواست از آن پند گیرد،

تا هر که بخواهد پند گیرد.

and whosoever wills, shall remember it.

پس جو چاہے اس کو یاد کرے

فِي صُحُفٍ مُّكَرَّمَةٍ

در صحیفه هایی است ارزشمند

آیات الهی در صحیفه‌هایی مکرّم (یعنی لوح محفوظ یا کتب آسمانی یا قلوب پاکان) نگاشته است.

upon highly honored pages,

وہ عزت والے صحیفوں میں ہے

مَّرْفُوعَةٍ مُّطَهَّرَةٍ

بلند مرتبه و پاکیزه

که آن صحیفه‌ها بسی بلند مرتبه و پاک و منزه (از خطا) است.

exalted, purified,

جو بلند مرتبہ اور پاک ہیں

بِأَيْدِي سَفَرَةٍ

در دست سفیرانی

(سپرده) به دست سفیران حق (و فرشتگان وحی) است.

by the hands of scribes

ان لکھنے والوں کے ہاتھوں میں

كِرَامٍ بَرَرَةٍ

بزرگوار و نیکوکار.

که ملائکه مقرب عالی رتبه با حسن و کرامتند.

noble and pious.

جو بڑے بزرگ نیکو کار ہیں

قُتِلَ الْإِنسَانُ مَا أَكْفَرَهُ

مرگ بر انسان، چه کافر و ناسپاس است!

ای کشته باد انسان (بی ایمان) که تا این حد کفر و عناد می‌ورزد!

perish the human! how unthankful he is!

انسان پر خدا کی مار وہ کیسا ناشکرا ہے

مِنْ أَيِّ شَيْءٍ خَلَقَهُ

[خدا] او را از چه چیز آفریده؟

(نمی‌نگرد که) خدا و را از چه چیز خلق کرده است؟

from what did he create him?

اس نے کس چیز سے اس کو بنایا

مِن نُّطْفَةٍ خَلَقَهُ فَقَدَّرَهُ

از نطفه ای [ناچیز و بی مقدار] آفریده است، پس او را [در ذات، صفات و اندام] اندازه لازم عطا کرد.

از آب نطفه (بی قدری بدین صورت زیبا) خلقتش فرمود

from a (sperm) drop he created him and then determined him,

ایک بوند سے اس کوبنایا پھر اس کا اندزہ ٹھیرایا

ثُمَّ السَّبِيلَ يَسَّرَهُ

آن گاه راه [هدایت، سعادت، خیر و طاعت] را برایش آسان ساخت.

سپس راه (خروج از نقص به کمال) را بر او سهل و آسان گردانید.

then eased his path for him,

پھراس پر راستہ آسان کر دیا

ثُمَّ أَمَاتَهُ فَأَقْبَرَهُ

سپس او را میراند و در گور نهاد،

آن گاه (به وقت معین) او را بمیراند و به خاک قبر سپرد.

then causes him to die and buries him,

پھر اس کو موت دی پھر اس کو قبر میں رکھوایا

ثُمَّ إِذَا شَاء أَنشَرَهُ

و سپس چون بخواهد او را زنده می کند.

و سپس هر وقت خواهد باز او را از قبر بر انگیزد.

then, he will raise him when he wills.

پھر جب چاہے گا اٹھا کر کھڑا کرے گا

كَلَّا لَمَّا يَقْضِ مَا أَمَرَهُ

این چنین نیست [که وظیفه اش را انجام داده باشد] هنوز آنچه را به او دستور داده به جا نیاورده است.

چنین نیست (که منکران معاد می‌پندارند) بشر کافر هنوز آنچه خدا امر کرده به جا نیاورده (تا سعادت ابد یابد).

indeed, he has not fulfilled that which he has ordered him.

ایسا نہیں چاہیئے اس نے تعمیل نہیں کی جو اس کو حکم دیا تھا

فَلْيَنظُرِ الْإِنسَانُ إِلَى طَعَامِهِ

پس انسان باید به خوراکش با تأمل بنگرد

آدمی باید به قوت و غذای خود به چشم خود بنگرد.

let the human reflect on the food he eats,

پس انسان کو اپنے کھانے کی طرف غور کرنا چاہیئے

أَنَّا صَبَبْنَا الْمَاء صَبًّا

که ما [از آسمان] آب فراوانی فرو ریختیم.

که ما آب باران فرو ریختیم.

how we pour down rain in abundance,

کہ ہم نے اوپر سے مینہ برسایا

ثُمَّ شَقَقْنَا الْأَرْضَ شَقًّا

سپس زمین را [به صورتی سودمند] از هم شکافتیم.

آن گاه خاک زمین بشکافتیم.

and split the earth, splitting,

پھر ہم نے زمین کو چیر کر پھاڑا

فَأَنبَتْنَا فِيهَا حَبًّا

پس در آن دانه های فراوانی رویاندیم،

و حبوبات برویانیدیم.

how we made the grain to grow,

پھر ہم نے اس میں اناج ا گایا

وَعِنَبًا وَقَضْبًا

و انگور و سبزیجات

و باغ انگور و نباتاتی که هر چه بدروند باز بروید.

grapes, and fresh fodder,

اورانگور اور ترکاریاں

وَزَيْتُونًا وَنَخْلًا

و زیتون و درخت خرما….

و درخت زیتون و نخل خرما.

and the olive, and the palm,

اور زیتون اور کھجور

وَحَدَائِقَ غُلْبًا

و بوستان های پر از درخت تناور و بزرگ

و باغهای پر از درختان کهن.

the densely tree`d gardens,

اور گھنے باغ

وَفَاكِهَةً وَأَبًّا

و میوه و چراگاه

و انواع میوه‌ها و علفها و مرتعها.

and fruit and pastures,

اور میوے اور گھاس

مَّتَاعًا لَّكُمْ وَلِأَنْعَامِكُمْ

تا مایه برخورداری شما و دام هایتان باشد.….

تا شما آدمیان و حیوانات شما هم از آن بهره‌مند شوید.

for you and for your herds to delight in.

تمہارے لیے اور تمہارے چار پایوں کے لیے سامان حیات

فَإِذَا جَاءتِ الصَّاخَّةُ

پس زمانی که آن بانگ هولناک و مهیب در رسد،

(به یاد آرید) آن گاه که ندای مهیب قیامت (به گوش همه خلق) برسد.

but, when the blast comes,

پھر جس وقت کانوں کا بہرا کرنے والا شور برپا ہوگا

يَوْمَ يَفِرُّ الْمَرْءُ مِنْ أَخِيهِ

روزی که آدمی فرار می کند، از برادرش….

آن روز که (از وحشت و هولناکی) هر کس از برادرش می‌گریزد.

on that day each person will flee from his brother,

جس دن آدمی اپنے بھائی سے بھاگے گا

وَأُمِّهِ وَأَبِيهِ

و از مادر و پدرش….

و بلکه از مادر و پدرش.

his mother and his father,

اور اپنی ماں اور باپ سے

وَصَاحِبَتِهِ وَبَنِيهِ

و از همسر و فرزندانش

و از زن و فرزندانش هم می‌گریزد.

his wife and his children.

اور اپنی بیوی اوراپنے بیٹوں سے

لِكُلِّ امْرِئٍ مِّنْهُمْ يَوْمَئِذٍ شَأْنٌ يُغْنِيهِ

در آن روز هرکسی از آنان را کاری است که او را به خود مشغول می کند [تا جایی که نمی گذارد به چیز دیگری بپردازد.]

در آن روز هر کس چنان گرفتار شأن و کار خود است که به هیچ کس نتواند پرداخت.

everyone on that day will have affairs to keep him occupied.

ہر شخص کی ایسی حالت ہوگی جو اس کو اوروں کی طرف سے بے پروا کر دے گی

وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ مُّسْفِرَةٌ

در آن روز چهره هایی درخشان و نورانی است

آن روز طایفه‌ای (که اهل ایمانند) رخسارشان فروزان است.

some faces will shine,

اورکچھ چہرے اس دن چمک رہے ہوں گے

ضَاحِكَةٌ مُّسْتَبْشِرَةٌ

خندان و خوشحال….

خندان و شادمانند.

laughing and joyful,

ہنستے ہوئے خوش و خرم

وَوُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ عَلَيْهَا غَبَرَةٌ

و در آن روز چهره هایی است که بر آنان غبار نشسته

و رخسار گروهی گرد آلود غم و اندوه است.

whereas some faces will be covered with dust

اور کچھ چہرے اس دن ایسے ہوں گے کہ ان پر گرد پڑی ہو گی

تَرْهَقُهَا قَتَرَةٌ

[و] سیاهی و تاریکی آنان را فرا گرفته است؛….

و به رویشان خاک سیاه ذلّت و خجلت نشسته.

and veiled with darkness.

ان پر سیاہی چھا رہی ہو گی

أُوْلَئِكَ هُمُ الْكَفَرَةُ الْفَجَرَةُ

آنان همان کافران بد کارند.

آنها همان کافران و بدکاران عالمند.

those, they are the unbelievers, the immoral.

یہی لوگ ہیں منکر نافرمان

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

به نام خدا که رحمتش بی اندازه است و مهربانی اش همیشگی.

به نام خداوند بخشنده مهربان

In the name of Allah, Most Gracious, Most Merciful

شروع الله کا نام لے کر جو بڑا مہربان نہایت رحم والا ہے.

إِذَا الشَّمْسُ كُوِّرَتْ

هنگامی که خورشید را به هم درپیچند

هنگامی که آفتاب تابان تاریک شود.

when the sun is woundup;

جب سورج کی روشنی لپیٹی جائے

وَإِذَا النُّجُومُ انكَدَرَتْ

و هنگامی که ستارگان تیره و بی نور شوند

و هنگامی که ستارگان آسمان تیره شوند (و فرو ریزند).

when the stars are thrown down,

اور جب ستارے گر جائیں

وَإِذَا الْجِبَالُ سُيِّرَتْ

و هنگامی که کوه ها را به حرکت آرند و از جا برکنند

و آن گاه که گوهها به رفتار آیند.

and the mountains have been taken,

اور جب پہاڑ چلائے جائیں

وَإِذَا الْعِشَارُ عُطِّلَتْ

و هنگامی که اموال نفیس و با ارزش رها و بی صاحب شود

و آن گاه که شتران ده ماهه آبستن را (که نزد عرب بسیار عزیز است) به کلی رها کنند.

when the pregnant camels are neglected,

اور جب دس مہینے کی گابھن اونٹنیاں چھوڑ دی جائیں

وَإِذَا الْوُحُوشُ حُشِرَتْ

و هنگامی که همه حیوانات وحشی محشور شوند

و هنگامی که وحوش (و طیور نیز به عرصه قیامت) محشور شوند.

when the savage beasts are gathered

اور جب جنگلی جانور اکھٹے ہوجائیں

وَإِذَا الْبِحَارُ سُجِّرَتْ

و هنگامی که دریاها مشتعل و برافروخته گردند

و هنگامی که دریاهای آب (چون آتش سوزان) شعله‌ور گردد.

when the seas are set boiling,

اور جب سمندر جوش دیئے جائیں

وَإِذَا النُّفُوسُ زُوِّجَتْ

و هنگامی که هرکس [با همسان خود] قرین و جفت شوند [خوبان با خوبان و بدان با بدان]

و هنگامی که نفوس خلق همه با همجنس خود در پیوندند.

when the souls are coupled (to their body),

اور جب جانیں جسموں سے ملائی جائیں

وَإِذَا الْمَوْؤُودَةُ سُئِلَتْ

و هنگامی که از [دختر] زنده به گور بپرسند

و هنگامی که از دختران زنده به گور شده باز پرسند.

when the buried female infant is asked

اور جب زندہ درگور لڑکی سے پوچھا جائے

بِأَيِّ ذَنبٍ قُتِلَتْ

به کدام گناه کشته شده؟

که (آن بی گناهان) به چه جرم و گناه کشته شدند؟!

for what crime she was slain,

کہ کس گناہ پر ماری گئی تھی

وَإِذَا الصُّحُفُ نُشِرَتْ

و هنگامی که نامه های اعمال را بگشایند….

و هنگامی که نامه اعمال خلق گشوده شود.

when the scrolls are unrolled,

اور جب اعمال نامے کھل جائیں

وَإِذَا السَّمَاء كُشِطَتْ

و هنگامی که آسمان را به شدت برکنند و برچینند

و هنگامی که آسمان را از جای بر کنند.

when heaven is stripped,

اور آسمان کا پوست اتارا جائے

وَإِذَا الْجَحِيمُ سُعِّرَتْ

و هنگامی که دوزخ افروخته شود….

و هنگامی که آتش دوزخ را سخت بیفروزند.

when hell is set ablaze,

اورجب دوزخ دھکائی جائے

وَإِذَا الْجَنَّةُ أُزْلِفَتْ

و هنگامی که بهشت را نزدیک آرند

و هنگامی که بهشت را (به اهلش) نزدیک سازند.

when paradise is brought near,

اورجب جنت قریب لائی جائے

عَلِمَتْ نَفْسٌ مَّا أَحْضَرَتْ

[در چنین موقعیت و زمانی است که] هر کس هر عملی را [از خیر و شر] حاضر کرده است، بداند.

در آن هنگام (که روز قیامت است) هر نفسی هر آنچه بر خود حاضر کرده همه را بداند.

then, each soul shall know what it has produced.

تو ہر شخص جان لے گا کہ وہ کیا لے کر آیا ہے

فَلَا أُقْسِمُ بِالْخُنَّسِ

پس سوگند به ستارگانی که باز می گردند،

چنین نیست (که منکران قرآن پندارند) قسم یاد می‌کنم به ستارگان باز گردنده.

rather, i swear by the returning

پس میں قسم کھاتا ہوں پیچھے ہٹنے والے

الْجَوَارِ الْكُنَّسِ

ستارگانی که به سرعت می روند و پنهان می شوند

که به گردش آیند و در مکان خود رخ پنهان کنند.

orbiting, disappearing;

سیدھے چلنے والے غیب ہو جانے والے ستارو ں کی

وَاللَّيْلِ إِذَا عَسْعَسَ

و سوگند به شب هنگامی که [روی می آورد، و زمانی که] می رود

قسم به شب تار هنگامی که روی جهان را تاریک گرداند.

by the night when it approaches

اور قسم ہے رات کی جب وہ جانے لگے

وَالصُّبْحِ إِذَا تَنَفَّسَ

و سوگند به صبح هنگامی که می دمد [و با گستردن نورش تاریکی را می زداید]

و قسم به صبح روشن وقتی که دم زند (و عالم را به روی خود بیفروزد).

and the morning when it extends,

اور قسم ہے صبح کی جب وہ آنے لگے

إِنَّهُ لَقَوْلُ رَسُولٍ كَرِيمٍ

که قرآن کلام فرستاده ای ارجمند و بزرگوار است.

(قسم به این آیات) که همانا قرآن کلام رسول بزرگوار حق (جبرئیل) است.

it is indeed the word of an honorable messenger,

بے شک یہ قرآن ایک معزز رسول کا لایا ہوا ہے

ذِي قُوَّةٍ عِندَ ذِي الْعَرْشِ مَكِينٍ

نیرومندی که نزد صاحب عرش دارای مقام و منزلت است؛….

که فرشته با قوّت و قدرت است و نزد خدای مقتدر عرش با جاه و منزلت است.

of power, given a rank by the owner of the throne

جو بڑا طاقتور ہے عرش کے مالک کے نزدیک بڑے رتبہ والا ہے

مُطَاعٍ ثَمَّ أَمِينٍ

آنجا مورد اطاعت [فرشتگان] و امین است….

و در آنجا فرمانده فرشتگان و امین وحی خداست.

obeyed, and honest.

وہاں کا سردار امانت دار ہے

وَمَا صَاحِبُكُم بِمَجْنُونٍ

و رفیق و یار شما دیوانه نیست.

و رسول عصر شما هرگز دیوانه نیست.

your companion is not mad,

اور تمہارا رفیق کوئی دیوانہ نہیں ہے

وَلَقَدْ رَآهُ بِالْأُفُقِ الْمُبِينِ

بی تردید امین وحی را در افق روشن دیده است،

و او امین وحی را در افق اعلای مشرق درست مشاهده کرد.

in truth he saw him (gabriel) on the clear horizon,

اور اس نے اس کو کُھلے کنارے پر دیکھا بھی ہے

وَمَا هُوَ عَلَى الْغَيْبِ بِضَنِينٍ

و او نسبت به [ابلاغ و تعلیم] آنچه به او وحی می شود، بخیل نیست

و این رسول شما بر وحی از عالم غیب بخل نمی‌ورزد (و شما را از علم وحی خود آگاه می‌سازد).

he is not grudging of the unseen.

اور وہ غیب کی باتوں پر بخیل نہیں ہے

وَمَا هُوَ بِقَوْلِ شَيْطَانٍ رَجِيمٍ

و قرآن، کلام شیطان رانده شده نیست؛

و قرآن او هرگز کلام شیطانی مردود نیست.

nor is this the word of a stoned satan.

اور وہ کسی شیطان مردود کا قول نہیں ہے

فَأَيْنَ تَذْهَبُونَ

پس [با انکار قرآن و روی گرداندن از آن] کجا می روید؟

پس شما به کجا می‌روید؟

where then are you going?

پس تم کہاں چلے جا رہے ہو

إِنْ هُوَ إِلَّا ذِكْرٌ لِّلْعَالَمِينَ

قرآن فقط وسیله یادآوری و پند برای جهانیان است؛

این (قرآن عظیم) جز پند و نصیحت اهل عالم هیچ نیست.

this is nothing but a reminder to the worlds,

یہ تو جہان بھرکے لیے نصیحت ہی نصیحت ہے

لِمَن شَاء مِنكُمْ أَن يَسْتَقِيمَ

برای هرکس از شما که بخواهد [در همه شؤون زندگی مادی و معنوی] راه مستقیم بپیماید

تا هر که از شما بندگان بخواهد راه راست (حق پرستی و سعادت ابد) پیش گیرد.

for whosoever of you would go straight,

اس کے لیے جو تم میں سے سیدھا چلنا چاہے

وَمَا تَشَاؤُونَ إِلَّا أَن يَشَاءَ اللَّهُ رَبُّ الْعَالَمِينَ

و شما [طیِ راهِ مستقیم را] نخواهید خواست مگر آنکه خدا پروردگار جهانیان بخواهد.

و شما (کافران، راه حق را) نمی‌خواهید مگر خدای آفریننده عالم بخواهد.

but you shall not, unless allah wills, the lord of all the worlds.

اور تم توجب ہی چاہو گے کہ جب الله چاہے گا جو تمام جہان کا رب ہے

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

به نام خدا که رحمتش بی اندازه است و مهربانی اش همیشگی.

به نام خداوند بخشنده مهربان

In the name of Allah, Most Gracious, Most Merciful

شروع الله کا نام لے کر جو بڑا مہربان نہایت رحم والا ہے.

إِذَا السَّمَاء انفَطَرَتْ

هنگامی که آسمان بشکافد

هنگامی که آسمان شکافته شود.

when the sky is split,

جب آسمان پھٹ جائے

وَإِذَا الْكَوَاكِبُ انتَثَرَتْ

و هنگامی که ستارگان پراکنده شوند

و هنگامی که ستارگان آسمان فرو ریزند.

when the planets are scattered,

اورجب ستارے جھڑ جائیں

وَإِذَا الْبِحَارُ فُجِّرَتْ

و هنگامی که دریاها شکافته شوند [و به هم بپیوندند]

و هنگامی که آب دریاها روان گردد (تا به هم پیوسته همه یک دریا شود).

when the oceans are gushed forth,

اور جب سمندر ابل پڑیں

وَإِذَا الْقُبُورُ بُعْثِرَتْ

و هنگامی که قبرها زیر و رو شوند،

و هنگامی که قبرها زیر و رو شود (و خلایق از آنها بر انگیخته شوند).

when the graves are overturned,

اور جب قبریں اکھاڑ دی جائیں

عَلِمَتْ نَفْسٌ مَّا قَدَّمَتْ وَأَخَّرَتْ

هرکسی آنچه را [از خیر و شر] پیش فرستاده و باز پس نهاده بداند.

آن هنگام است که هر شخصی به هر چه مقدّم و مؤخّر انجام داده همه را بداند (شاید مراد از مقدم عملی است که پیش از رفتن از دنیا برای آخرت به جای آورده، و مؤخر آن اعمالی که پس از مرگ به او می‌رسد مانند باقیات صالحات و اعمال خیری که وصیت کرده و وقف و صدقات جاری و فرزند صالح یا کتاب علمی و سنّت حسنه).

the soul shall know what it has done, the former and the latter.

تب ہر شخص جان لے گا کہ کیا آگے بھیجا اور کیا پیچھے چھوڑ آیا

يَا أَيُّهَا الْإِنسَانُ مَا غَرَّكَ بِرَبِّكَ الْكَرِيمِ

ای انسان! چه چیزی تو را به پروردگار بزرگوارت مغرور کرده است؟

ای انسان، چه باعث شد که به خدای کریم بزرگوار خود مغرور گشتی (و نافرمانی او کردی).

o human! what has deceived you concerning your generous lord

اے انسان تجھے اپنے رب کریم کے بارے میں کس چیز نے مغرور کر دیا

الَّذِي خَلَقَكَ فَسَوَّاكَ فَعَدَلَكَ

همان کسی که تو را آفرید و اندامت را درست و نیکو ساخت و متعادل و متناسب قرار داد،

آن خدایی که تو را به وجود آورد و به صورتی تمام و کامل بیاراست و به اعتدال (اندام و تناسب قوا) برگزید.

who created you, formed you and proportioned you?

جس نے تجھے پیدا کیا پھر تجھے ٹھیک کیا پھر تجھے برابر کیا

فِي أَيِّ صُورَةٍ مَّا شَاء رَكَّبَكَ

و تو را در هر نقش و صورتی که خواست ترکیب کرد.

و حال آنکه به هر صورتی که خواستی (جز این صورت زیبا هم) خلق توانستی کرد.

in whatever shape he will he could surely have fashioned you.

جس صورت میں چاہا تیرے اعضا کو جوڑ دیا

كَلَّا بَلْ تُكَذِّبُونَ بِالدِّينِ

این چنین نیست [که سبب ارتکاب گناهانتان مغرور بودنتان به بزرگواری پروردگار باشد] ، بلکه روز جزا را تکذیب می کنید [و با این تکذیب، راه گناه را به روی خود باز می نمایید،]

چنین نیست (که شما کافران پنداشتید که معاد و قیامتی نیست) بلکه شما (از جهل) روز جزا را تکذیب می‌کنید.

rather, you belied the recompense.

نہیں نہیں بلکہ تم جزا کو نہیں مانتے

وَإِنَّ عَلَيْكُمْ لَحَافِظِينَ

و بی تردید بر شما نگهبانانی گماشته اند

البته نگهبانها بر (مراقبت احوال) شما مأمورند.

yet over you there are watchers,

اور بے شک تم پر محافظ ہیں

كِرَامًا كَاتِبِينَ

بزرگوارانی نویسنده

که آنها نویسندگان (اعمال شما و فرشته) مقرب خدایند.

noble scribes

عزت والے اعمال لکھنے والے

يَعْلَمُونَ مَا تَفْعَلُونَ

که آنچه را [از خیر و شر] انجام می دهید، می دانند [و ضبط می کنند.]

شما هر چه کنید همه را می‌دانند.

who know of all that you do.

وہ جانتے ہیں جو تم کرتے ہو

إِنَّ الْأَبْرَارَ لَفِي نَعِيمٍ

به یقین نیکان در نعمت فراوانی قرار دارند

همانا نیکو کاران عالم در بهشت پر نعمت متنعّمند.

indeed, the righteous shall (live) in bliss.

بےشک نیک لوگ نعمت میں ہوں گے

وَإِنَّ الْفُجَّارَ لَفِي جَحِيمٍ

و مسلماً گناهکاران در دوزخ اند

و بدکاران در آتش دوزخ معذبند.

but the wicked, indeed they shall be in the fiery furnace,

اور بے شک نافرمان دوزخ میں ہوں گے

يَصْلَوْنَهَا يَوْمَ الدِّينِ

[که] روز پاداش در آن درآیند،

روز جزا به آن دوزخ در افتند.

roasting in it on the day of recompense

انصاف کے دن اس میں داخل ہوں گے

وَمَا هُمْ عَنْهَا بِغَائِبِينَ

و آنان از دوزخ غایب نمی شوند

و هیچ از آن آتش دور نتوانند بود.

and from it they shall never be absent.

اور وہ اس سے کہیں جانے نہ پائیں گے

وَمَا أَدْرَاكَ مَا يَوْمُ الدِّينِ

و تو چه می دانی روز جزا چیست؟

و تو چگونه به روز با عظمت جزا (ای بشر امروز کاملا) آگاه توانی شد؟

what could let you know what the day of recompense is!

اورتجھے کیا معلوم انصاف کا دن کیا ہے

ثُمَّ مَا أَدْرَاكَ مَا يَوْمُ الدِّينِ

باز چه می دانی روز جزا چیست؟

باز هم عظمت آن روز جزا را چگونه توانی دانست؟

again, what could let you know what the day of recompense is!

پھر تجھے کیا خبر کہ انصاف کا دن کیا ہے

يَوْمَ لَا تَمْلِكُ نَفْسٌ لِّنَفْسٍ شَيْئًا وَالْأَمْرُ يَوْمَئِذٍ لِلَّهِ

روزی که کسی از کسی چیزی از عذاب را دفع نمی کند، و در آن روز، فرمان و حکم ویژه خداست.

آن روز هیچ کس برای کسی قادر بر هیچ کار نیست و تنها حکم و فرمان در آن روز با خدای یکتاست.

it is the day when no soul can do a thing for another soul. that day, the command belongs to allah.

جس دن کوئی کسی کے لیے کچھ بھی نہ کر سکے گااور اس دن الله ہی کا حکم ہوگا

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

به نام خدا که رحمتش بی اندازه است و مهربانی اش همیشگی.

به نام خداوند بخشنده مهربان

In the name of Allah, Most Gracious, Most Merciful

شروع الله کا نام لے کر جو بڑا مہربان نہایت رحم والا ہے.

وَيْلٌ لِّلْمُطَفِّفِينَ

وای بر کم فروشان!

وای به حال کم فروشان.

woe to the diminishers,

کم تولنے والوں کے لیے تباہی ہے

الَّذِينَ إِذَا اكْتَالُواْ عَلَى النَّاسِ يَسْتَوْفُونَ

آنان که چون از مردم کالایی را با پیمانه و وزنمی ستانند، تمام و کامل می ستانند،

آنان که چون به کیل (یا وزن) چیزی از مردم بستانند تمام بستانند.

who, when people measure for them, take full measure,

وہ لوگ کہ جب لوگوں سے ماپ کر لیں تو پورا کریں

وَإِذَا كَالُوهُمْ أَو وَّزَنُوهُمْ يُخْسِرُونَ

و چون برای آنان پیمانه و وزن کنند، کم می دهند.

و چون چیزی بدهند در کیل و وزن به مردم کم دهند.

but when they measure or weigh for others, they reduce!

اور جب ان کو ماپ کر یا تول کردیں توگھٹا کر دیں

أَلَا يَظُنُّ أُولَئِكَ أَنَّهُم مَّبْعُوثُونَ

آیا اینان یقین ندارند که حتماً بر انگیخته می شوند؟

آیا آنها نمی‌دانند که (پس از مرگ برای مجازات) بر انگیخته می‌شوند،

do they not think that they will be resurrected

کیا وہ خیال نہیں کرتے کہ وہ اٹھائے جائیں گے

لِيَوْمٍ عَظِيمٍ

برای روزی بزرگ،

در روزی که آن بسیار روز بزرگی است؟

for a great day,

اس بڑے دن کے لیے

يَوْمَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعَالَمِينَ

روزی که مردم در برابر پروردگار جهانیان به پا می ایستند.

روزی که مردم تمام در حضور پروردگار عالم (برای حساب) می‌ایستند.

the day when people will stand before the lord of the worlds?

جس دن سب لوگ رب العالمین کے سامنے کھڑے ہو ں گے

كَلَّا إِنَّ كِتَابَ الفُجَّارِ لَفِي سِجِّينٍ

این چنین نیست که می پندارند [در آن روز] یقیناً پرونده بدکاران در سجّین است.

چنین نیست (که منکران پندارند) البته (روز قیامت) بد کاران با نامه عمل سیاهشان در عذاب سجّینند.

no indeed, the book of the immoral is in sijjeen.

ہر گز ایسا نہیں چاہیے بے شک نافرمانوں کے اعمال نامے سجین میں ہیں

وَمَا أَدْرَاكَ مَا سِجِّينٌ

و تو چه می دانی که سجّین چیست؟

و چگونه به حقیقت سجّین آگاه توانی شد؟

what could let you know what the sijjeen is!

اور آپ کو کیا خبر کہ سجین کیا ہے

كِتَابٌ مَّرْقُومٌ

قضا و سرنوشتی حتمی [برای خائنان] است.

کتابی است (که به قلم حق) نوشته شده.

(it is) a marked book.

ایک دفتر ہے جس میں لکھا جاتا ہے

وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ

وای در آن روز بر تکذیب کنندگان.

وای آن روز به حال منکران و تکذیب کنندگان.

woe on that day to those who belied it,

اس دن جھٹلانے والوں کے لئے تباہی ہے

الَّذِينَ يُكَذِّبُونَ بِيَوْمِ الدِّينِ

آنان که همواره روز جزا را تکذیب می کنند.

آنان که روز جزا را تکذیب می‌کنند.

who belied the day of recompense!

وہ جو انصاف کے دن کو جھٹلاتے ہیں

وَمَا يُكَذِّبُ بِهِ إِلَّا كُلُّ مُعْتَدٍ أَثِيمٍ

و آن را جز هر متجاوز گناه پیشه تکذیب نکند،

در صورتی که آن روز را کسی تکذیب نمی‌کند مگر هر ظالم و بد کاری در عالم.

none belies it except every guilty sinner.

اور اس کو وہی جھٹلاتا ہے جو حد سے بڑھا ہوا گناہگار ہے

إِذَا تُتْلَى عَلَيْهِ آيَاتُنَا قَالَ أَسَاطِيرُ الْأَوَّلِينَ

[که] هرگاه آیات ما را بر او خوانند می گوید: افسانه های پیشینیان است.

که بر او چون آیات ما تلاوت شود گوید: این سخنان افسانه پیشینیان است.

when our verses are recited to him, he says: `fictitious tales of the ancients! `

جب اس پر ہماری آیتیں پڑھی جاتی ہیں تو کہتا ہے پہلوں کی کہانیاں ہیں

كَلَّا بَلْ رَانَ عَلَى قُلُوبِهِم مَّا كَانُوا يَكْسِبُونَ

این چنین نیست که می گویند، بلکه گناهانی که همواره مرتکب شده اند بر دل هایشان چرک و زنگار بسته است [که حقایق را افسانه می پندارند.]

چنین نیست، بلکه ظلمت ظلم و بد کاریهاشان بر دلهای تیره آنها غلبه کرده است (که قرآن را انکار می‌کنند).

no indeed! their own deeds have cast a veil over their hearts.

ہر گز نہیں بلکہ ان کے (بڑے) کاموں سے ان کے دلو ں پر زنگ لگ گیا ہے

كَلَّا إِنَّهُمْ عَن رَّبِّهِمْ يَوْمَئِذٍ لَّمَحْجُوبُونَ

این چنین نیست که آنان می پندارند، بلکه اینان در آن روز از پروردگارشان محجوب اند.

چنین نیست (که می‌پندارند) ، آنها در آن روز از (رحمت و کرم) پروردگارشان محجوب و محرومند.

no indeed, on that day they shall be veiled from their lord.

ہر گز نہیں بے شک وہ اپنے رب سے اس دن روک دیئے جائیں گے

ثُمَّ إِنَّهُمْ لَصَالُوا الْجَحِيمِ

سپس آنان بی تردید وارد دوزخ می شوند.

سپس آنها را به آتش دوزخ در افکنند.

then they shall roast in hell,

پھر بے شک وہ دوزخ میں گرنے والے ہیں

ثُمَّ يُقَالُ هَذَا الَّذِي كُنتُم بِهِ تُكَذِّبُونَ

[به آنان] گویند: این است آن دوزخی که همواره تکذیبش می کردید.

و به آنان گویند: این همان دوزخی است که تکذیب آن می‌کردید.

and it will be said to them: `this is that which you belied! `

پھر کہا جائے گا کہ یہی ہے وہ جسے تم جھٹلاتے تھے

كَلَّا إِنَّ كِتَابَ الْأَبْرَارِ لَفِي عِلِّيِّينَ

این چنین نیست [که این سبک مغزان درباره نیکان می پندارند] بلکه پرونده نیکان در علیّین است

چنین نیست (که شما کافران پنداشتید، امروز) نکو کاران عالم با نامه اعمالشان در بهشت علّیّین روند.

but, the book of the righteous is in the `illiyoon.

ہر گز نہیں بےشک نیکوں کے اعمال نامے علییں میں ہیں

وَمَا أَدْرَاكَ مَا عِلِّيُّونَ

تو چه می دانی علیّین چیست؟

و چگونه به حقیقت علّیّین آگاه توانی شد؟

what could let you know what the `illiyoon is!

اور آپ کو کیا خبر کہ علیّین کیا ہے

كِتَابٌ مَّرْقُومٌ

قضا و سرنوشتی حتمی [برای نیکان] است.

کتابی است (که به قلم حق) نوشته شده.

(it is) a marked book,

ایک دفتر ہے جس میں لکھا جاتا ہے

يَشْهَدُهُ الْمُقَرَّبُونَ

مقربان آن را مشاهده می کنند.

که مقربان درگاه حق به مشاهده آن مقام نائل شوند.

witnessed by those who are near (to allah).

اسے مقرب فرشتے دیکھتے ہیں

إِنَّ الْأَبْرَارَ لَفِي نَعِيمٍ

بی تردید نیکان در نعمتی فراوانند

محققا نیکوکاران در بهشت ابد متنعّمند.

the righteous shall indeed be blissful,

بے شک نیکو کار جنت میں ہوں گے

عَلَى الْأَرَائِكِ يَنظُرُونَ

بر تخت ها [ی آراسته و پرارزش تکیه زده و مناظر زیبای بهشت را با چشم سر و جمال محبوب را با چشم دل] می نگرند.

آنجا بر تختها (ی عزت تکیه زنند و رحمت و نعمتهای خدا را) بنگرند.

(reclining) upon couches they will gaze,

تختوں پر بیٹھے دیکھ رہے ہوں گے

تَعْرِفُ فِي وُجُوهِهِمْ نَضْرَةَ النَّعِيمِ

در چهره هایشان شادابی و طراوت نعمت را می یابی.

در رخسارشان نشاط و شادمانی نعیم بهشتی خواهی دید.

and in their faces you shall know the radiance of bliss.

آپ ان کے چہروں میں نعمت کی تازگی معلوم کریں گے

يُسْقَوْنَ مِن رَّحِيقٍ مَّخْتُومٍ

آنان را از باده ناب و طهوری که سربسته و مُهر و موم شده است، می نوشانند.

(ساقیان حور و غلمان) به آنها شراب ناب سر به مهر بنوشانند.

they shall be given to drink of a wine that is sealed,

ان کو خالص شراب مہر لگی ہوئی پلائی جائے گی

خِتَامُهُ مِسْكٌ وَفِي ذَلِكَ فَلْيَتَنَافَسِ الْمُتَنَافِسُونَ

مُهر و مومش مشک است، و رقابت کنندگان و مسابقه گران باید به سوی این نعمت ها بر یکدیگر پیشی گیرند،

که به مشک مهر کرده‌اند و راغبان (عاقل) بر این نعمت و شادمانی ابدی باید به شوق و رغبت بکوشند.

its seal is musk, for this let the competitors compete;

اس کی مہر مشک کی ہو گی اور رغبت کرنے والوں کو اس کی رغبت کرنی چاہیئے

وَمِزَاجُهُ مِن تَسْنِيمٍ

و [این باده ناب مُهر و موم شده،] آمیخته ای از « تسنیم » است

و ترکیب طبع آن شراب ناب از (جشمه‌ای از) عالم بالاست.

and its mixture is tasneem,

اور اس میں تسنیم ملی ہو گی

عَيْنًا يَشْرَبُ بِهَا الْمُقَرَّبُونَ

[آن] چشمه ای که همواره مقربان از آن می نوشند.

سر چشمه‌ای که مقربان خدا از آن می‌نوشند.

a fountain at which those brought near (to their lord) drink.

وہ ایک چشمہ ہے اس میں سےمقرب پئیں گے

إِنَّ الَّذِينَ أَجْرَمُوا كَانُواْ مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا يَضْحَكُونَ

بدکاران همواره [در دنیا از روی ریشخند و استهزا] به مؤمنان می خندیدند

همانا (در دنیا) بد کاران بر اهل ایمان می‌خندیدند.

the sinners laughed at the believers

بے شک نافرمان (دنیا میں) ایمان داروں سے ہنسی کیا کرتے تھے

وَإِذَا مَرُّواْ بِهِمْ يَتَغَامَزُونَ

و هنگامی که بر آنان می گذشتند آنان را با اشاره چشم وابرو به مسخره می گرفتند،

و چون به آنها می‌گذشتند به چشم طعن و استهزا می‌نگریستند.

and winked at one another as they passed them by.

اور جب ان کے پاس سے گزرتے تو آپس میں آنکھ سے اشارے کرتے تھے

وَإِذَا انقَلَبُواْ إِلَى أَهْلِهِمُ انقَلَبُواْ فَكِهِينَ

و چون به خانواده خود بازمی گشتند [به سبب تمسخر مؤمنان] خوشحال و شادمان باز می گشتند،

و چون به سوی کسان خود باز می‌گشتند به سخن مزاح و فکاهی (به نکوهش نماز و طاعت مؤمنان) با هم تفریح می‌کردند.

when they returned to their people they returned jesting;

اور جب اپنے گھر والوں کے پاس لوٹ کر جاتے تو ہنستے ہوئے جاتے تھے

وَإِذَا رَأَوْهُمْ قَالُوا إِنَّ هَؤُلَاء لَضَالُّونَ

و هنگامی که مؤمنان را می دیدند، می گفتند: بی تردید اینان گمراه اند؛

و چون مؤمنان را می‌دیدند می‌گفتند که اینان به حقیقت مردم گمراهی هستند.

and when they saw them said: `these are they who are astray! `

اور جب ان کو دیکھتے تو کہتے بے شک یہی گمراہ ہیں

وَمَا أُرْسِلُوا عَلَيْهِمْ حَافِظِينَ

و حال آنکه کافران را بر مؤمنان نگهبان و مراقب نفرستاده بودند [که مراقب هدایت و گمراهی آنان باشند.]

در صورتی که آن بدان را موکّل کار و نگهبان اعمال مؤمنان نفرستاده بودند (تا بدین سخنان پردازند).

yet they were not sent to be their guardians.

حالانکہ وہ ان پر نگہبان بنا کر نہیں بھیجے گئے تھے

فَالْيَوْمَ الَّذِينَ آمَنُواْ مِنَ الْكُفَّارِ يَضْحَكُونَ

پس امروز همواره مؤمنان به کافران می خندند.

پس امروز هم اهل ایمان به کفار می‌خندند.

but on this day the believers will laugh at the unbelievers

پس آج وہ لوگ جو ایمان لائے کفار سے ہنس رہے ہوں گے

عَلَى الْأَرَائِكِ يَنظُرُونَ

بر تخت ها [ی آراسته و پرارزش تکیه زده] می نگرند

در حالی که بر تختها (ی عزت تکیه زده و دوزخیان را) مشاهده می‌کنند.

as they (recline) upon their couches and gaze (around them).

تختوں پر بیٹھے دیکھ رہے ہوں گے

هَلْ ثُوِّبَ الْكُفَّارُ مَا كَانُوا يَفْعَلُونَ

که آیا کافران را در برابر آنچه همواره انجام می دادند کیفر داده اند؟

آیا کافران به نتیجه افعال زشتی که می‌کردند رسیدند؟

have the unbelievers been rewarded for what they did?

آیا کافروں کو بدلہ دیا گیا ہے ان اعمال کا جو وہ کیا کرتے تھے

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

به نام خدا که رحمتش بی اندازه است و مهربانی اش همیشگی.

به نام خداوند بخشنده مهربان

In the name of Allah, Most Gracious, Most Merciful

شروع الله کا نام لے کر جو بڑا مہربان نہایت رحم والا ہے.

إِذَا السَّمَاء انشَقَّتْ

هنگامی که آسمان بشکافد

هنگامی که آسمان شکافته شود.

when the sky is torn apart,

جب آسمان پھٹ جائے گا

وَأَذِنَتْ لِرَبِّهَا وَحُقَّتْ

و فرمان پروردگارش را اطاعت کند، و [به این اطاعت از فرمان،] سزاوارتر گردد

و به فرمان حق گوش فرا دارد و البته سزد که فرمان او پذیرد.

hearing and obeying its lord, as it must do;

اور اپنے رب کا حکم سن لے گا اور وہ اسی لائق ہے

وَإِذَا الْأَرْضُ مُدَّتْ

و هنگامی که زمین گسترده شود

و هنگامی که زمین وسیع و منبسط شود.

when the earth is stretched out

اور جب زمین پھیلا دی جائے گی

وَأَلْقَتْ مَا فِيهَا وَتَخَلَّتْ

و آنچه را در درون دارد بیرون افکند، و تهی گردد

و هر چه در درون دل پنهان داشته (از مردگان و گنجها و معادن) همه را به کلی بیرون افکند و تهی گردد.

and casts out all that is within and voids itself,

اور جو کچھ اس میں ہے ڈال دے گی اور خالی ہو جائے گی

وَأَذِنَتْ لِرَبِّهَا وَحُقَّتْ

و فرمان پروردگارش را اطاعت کند، و [به این اطاعتِ از فرمان،] سزاوارتر گردد،

و به فرمان خدا گوش فرا دهد د البته سزد که فرمان او پذیرد (در آن هنگام قیامت بر پا شود).

obeying its lord, as it must do!

اور اپنے رب کا حکم سن لے گی اور وہ اسی لائق ہے

يَا أَيُّهَا الْإِنسَانُ إِنَّكَ كَادِحٌ إِلَى رَبِّكَ كَدْحًا فَمُلَاقِيهِ

ای انسان! یقیناً تو با کوشش و تلاشی سخت به سوی پروردگارت در حرکتی، پس او را [در حالی که مقام فرمانروایی مطلق و حکومت بر همه چیز ویژه اوست و هیچ حکومتی در برابرش وجود ندارد،] دیدار می کنی،

ای انسان البته با هر رنج و مشقت (در راه طاعت و عبادت حق بکوش که) عاقبت حضور پروردگار خود می‌روی.

o human, you are working hard towards your lord and you will meet him.

اے انسان تو اپنے رب کے پاس پہنچنے تک کام میں کوشش کر رہا ہے پھر اس سے جا ملے گا

فَأَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتَابَهُ بِيَمِينِهِ

اما کسی که نامه اعمالش را به دست راستش دهند،

اما آن کس که (در آن روز) نامه اعمالش به دست راست دهند.

then, he who is given his book in his right hand

پھر جس کا اعمال نامہ اس کے دائیں ہاتھ میں دیا گیا

فَسَوْفَ يُحَاسَبُ حِسَابًا يَسِيرًا

به زودی با حسابی آسان به حسابش رسیدگیشود،

آن کس بسیار حسابش آسان کنند.

shall have an easy reckoning

تو اس سے آسانی کے ساتھ حساب لیا جائے گا

وَيَنقَلِبُ إِلَى أَهْلِهِ مَسْرُورًا

و خوشحال و شادمان به سوی خانواده اش [در بهشت] باز گردد،

و او به سوی کسان و خویشانش (در بهشت) مسرور و شادمان خواهد رفت.

and will return rejoicing to his family.

اور وہ اپنے اہل و عیال میں خوش واپس آئے گا

وَأَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتَابَهُ وَرَاء ظَهْرِهِ

و اما کسی که نامه اعمالش را از پشت سرش دهند،

و اما آن کس که نامه اعمالش را از پشت سر (به دست چپ) دهند.

but he who is given his book from behind his back

اور لیکن جس کو نامہٴ اعمال پیٹھ پیچھے سے دیا گیا

فَسَوْفَ يَدْعُو ثُبُورًا

به زودی با فریادی حسرت بار، هلاکت و نابودی خود را خواهد،

او بر هلاک خود آه و فریاد حسرت بسیار کند.

shall call for destruction

تو وہ موت کو پکارے گا

وَيَصْلَى سَعِيرًا

و در آتش افروخته در آید.

و به آتش سوزان دوزخ در افتد.

and roast at the blaze.

اور دوزخ میں داخل ہوگا

إِنَّهُ كَانَ فِي أَهْلِهِ مَسْرُورًا

او همواره در میان خانواده اش [به ثروت و مال و مقام] خوشحال و شادمان بود.

که او میان کسانش بسیار مغرور و مسرور بود.

once, he lived joyfully among his family

بے شک وہ اپنے اہل و عیال میں بڑا خوش و خرم تھا

إِنَّهُ ظَنَّ أَن لَّن يَحُورَ

او می پنداشت که هرگز پس از مرگ [به حیات دوباره] باز نخواهد گشت.

و گمان کرد که ابدا (به سوی خدا) باز نخواهد گشت.

and surely thought he would never return (to his lord).

بے شک اس نے سمجھ لیا تھا کہ ہر گز نہ لوٹ کر جائے گا

بَلَى إِنَّ رَبَّهُ كَانَ بِهِ بَصِيرًا

آری، بی تردید پروردگارش نسبت به [همه امور] او بینا بود [از این جهت تمام اعمال و دست آوردش را برای پاداش و کیفر ثبت کرد.]

بلی خدا به احوال و اعمال او کاملا آگاه است.

yes indeed, his lord was ever watching him.

کیوں نہیں بے شک اس کا رب تو اس کو دیکھ رہا تھا

فَلَا أُقْسِمُ بِالشَّفَقِ

سوگند به سرخی کنار افق به هنگام غروب خورشید

چنین نیست (که خدا از فعل مخلوقش آگه نباشد) قسم به شفق (و روشنی او وقت غروب، هنگام نماز مغرب).

i swear by the twilight;

پس شام کی سرخی کی قسم ہے

وَاللَّيْلِ وَمَا وَسَقَ

و سوگند به شب و آنچه را [از موجودات پراکنده شده در روز، در خانه ها و لانه ها] جمع می کند

و قسم به شب تار و آنچه در خود گرد آورده (و در دل شب خزیده و آرام گرفته).

by the night and all that it envelops;

اور رات کی اور جو کچھ اس نے سمیٹا

وَالْقَمَرِ إِذَا اتَّسَقَ

و سوگند به ماه هنگامی که بَدْر کامل می شود

و قسم به ماه تابان هنگام بدر که تمام فروزان شود.

by the moon, in its fullness

اور چاند کی جب کہ وہ پورا ہوجائے

لَتَرْكَبُنَّ طَبَقًا عَن طَبَقٍ

که شما حالی را پس از حالی [که مراحل مختلف زندگی است و در سختی و زحمت مطابق یکدیگرند] طی می کنید [تا به دیدار پروردگارتان نایل آیید.]

(قسم به این امور) که شما حوال گوناگون و حوادث رنگارنگ (از نخستین خلقت تا مرگ و برزخ و ورود به بهشت و دوزخ) خواهید یافت.

that you shall surely ride from stage to stage.

کہ تمہیں ایک منزل سے دوسری منزل پر چڑھنا ہوگا

فَمَا لَهُمْ لَا يُؤْمِنُونَ

پس اینان را چه می شود که ایمان نمی آورند؟!

پس کافران از چه رو ایمان نمی‌آورند؟

what is the matter with them, that they do not believe

پھر انہیں کیا ہو گیا کہ ایمان نہیں لاتے

وَإِذَا قُرِئَ عَلَيْهِمُ الْقُرْآنُ لَا يَسْجُدُونَ

و هرگاه قرآن را بر آنان خوانند، خاضع و تسلیم نمی شوند؟!

و چون بر آنان آیات قرآن تلاوت شود سجده حق نمی‌کنند؟

and when the koran is recited to them that they do not prostrate!

اور جب ان پر قرآن پڑھا جائے تو سجدہ نہیں کرتے

بَلِ الَّذِينَ كَفَرُواْ يُكَذِّبُونَ

بلکه کافران همواره انکار هم می کنند!

بلکه آن مردم کافر (قرآن خدا را) تکذیب می‌کنند.

no, the unbelievers only belie,

بلکہ جو لوگ منکر ہیں جھٹلاتے ہیں

وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا يُوعُونَ

و خدا به آنچه [از انکار، کفر، نفاق، حسد و...] در دل خود جمع می کنند، داناتر است.

و خدا به آنچه در دل پنهان می‌دارند (از خود آنها) داناتر است.

and allah knows very well what they gather.

اور الله خوب جانتا ہے وہ جو (دل میں) محفوظ رکھتے ہیں

فَبَشِّرْهُم بِعَذَابٍ أَلِيمٍ

پس آنان را به عذابی دردناک بشارت ده.….

پس آنها را به عذاب دردناک (دوزخ) بشارت ده.

therefore give to them glad tidings of a painful punishment,

پس انہیں دردناک عذاب کی خوشخبری دے دو

إِلَّا الَّذِينَ آمَنُواْ وَعَمِلُواْ الصَّالِحَاتِ لَهُمْ أَجْرٌ غَيْرُ مَمْنُونٍ

مگر آنان را که ایمان آورده و کارهای شایسته انجام داده اند، که آنان را پاداشی جاودان و بی منت است.

مگر آنان که ایمان آرند و نیکوکار شوند که آنها را اجری بی منّت و ثوابی بی نهایت (در بهشت جاودانی) خواهد بود.

except to those who believe, and do righteous deeds, for theirs is an unfailing recompense.

مگر جو لوگ ایمان لائے اورانہوں نے نیک عمل کیے ان کے لیے بے انتہا اجر ہے

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

به نام خدا که رحمتش بی اندازه است و مهربانی اش همیشگی.

به نام خداوند بخشنده مهربان

In the name of Allah, Most Gracious, Most Merciful

شروع الله کا نام لے کر جو بڑا مہربان نہایت رحم والا ہے.

وَالسَّمَاء ذَاتِ الْبُرُوجِ

سوگند به آسمان که دارای برج هاست

قسم به آسمان بلند که دارای کاخهای با عظمت است.

by the heaven of the constellations!

آسمان کی قسم ہے جس میں برج ہیں

وَالْيَوْمِ الْمَوْعُودِ

و سوگند به روزی که [برپا شدنش را برای داوری میان مردم] وعده داده اند

و قسم به روز موعود (قیامت که وعده گاه خلایق است).

by the promised day!

اوراس دن کی جس کا وعدہ کیا گیا ہے

وَشَاهِدٍ وَمَشْهُودٍ

و سوگند به شاهد [که پیامبر هر امت است] و مورد مشاهده [که اعمال هر امت است؛]

و قسم به شاهد (عالم، پیغمبر خاتم صلّی اللّه علیه و آله و سلّم) و به مشهود (او قیامت و امت).

by the witness and the witnessed!

اور اس دن کی جو حاضر ہوتا ہے اور اس کی جس کے پاس حاضر ہوتے ہیں

قُتِلَ أَصْحَابُ الْأُخْدُودِ

مرده باد صاحبان آن خندق [که مؤمنان را در آن سوزاندند.]

قسم به اینان که اصحاب اخدود (یعنی آن قوم کافری که بر مؤمنان به مکر مسلط شدند و آنها را به خندقهای آتش در افکندند) همه کشته (یعنی ملعون و مطرود) شدند.

the companions of the pit were killed

خندقوں والے ہلاک ہوئے

النَّارِ ذَاتِ الْوَقُودِ

آن آتشی که آتش گیرانه اش فراوان و بسیار بود،

همان آتش سختی که (آن مردم ظالم به جان خلق) بر افروختند.

the fire with its fuel,

جس میں آگ تھی بہت ایندھن والی

إِذْ هُمْ عَلَيْهَا قُعُودٌ

هنگامی که آنان پیرامونش [به تماشا] نشسته بودند

که بر کنار آن خندقهای آتش بنشستند.

when they were seated around it

جب کہ وہ اس کے کنارو ں پر بیٹھے ہوئے تھے

وَهُمْ عَلَى مَا يَفْعَلُونَ بِالْمُؤْمِنِينَ شُهُودٌ

و آنچه را از شکنجه و آسیب درباره مؤمنان انجام می دادند تماشاگر و ناظر بودند

و سوختن مؤمنانی که به آتش افکندند مشاهده می‌کردند.

and they were witnesses of what they did to the believers

اور وہ ایمانداروں سے جو کچھ کر رہے تھے اس کو دیکھ رہے تھے

وَمَا نَقَمُوا مِنْهُمْ إِلَّا أَن يُؤْمِنُوا بِاللَّهِ الْعَزِيزِ الْحَمِيدِ

و از مؤمنان چیزی را منفور و ناپسند نمی داشتند مگر ایمانشان را به خدای توانای شکست ناپذیر و ستوده؛

و با آن مؤمنان که بسوختند هیچ عداوتی نداشتند جز آنکه آنان به خدای مقتدر ستوده صفات ایمان آورده بودند.

and their revenge on them was only because they believed in allah, the almighty, the praised,

اور ان سے اسی کا توبدلہ لے رہے تھے کہ وہ الله زبردست خوبیوں والے پر ایمان لائے تھے

الَّذِي لَهُ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ

خدایی که مالکیّت و فرمانروایی آسمان ها و زمین در سیطره اوست و خدا بر همه چیز گواه است.

آن خدایی که فرمانروایی آسمانها و زمین از آن اوست، و خدا بر هر چه در عالم است گواه است.

to whom belongs the kingdom of the heavens and earth. and allah is the witness of all things.

وہ کہ جس کے قبضہ میں آسمان اور زمین ہیں اور الله ہر چیز پر شاہد ہے

إِنَّ الَّذِينَ فَتَنُوا الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ ثُمَّ لَمْ يَتُوبُوا فَلَهُمْ عَذَابُ جَهَنَّمَ وَلَهُمْ عَذَابُ الْحَرِيقِ

کسانی که مردان و زنان مؤمن را مورد شکنجه و آزار قرار دادند، سپس توبه نکردند، نهایتاً عذاب دوزخ و عذاب سوزان برای آنان است.

آنان که مردان و زنان با ایمان را به آتش فتنه سوختند و توبه نکردند، بر آنها عذاب جهنم و آتش سوزان دوزخ مهیاست.

those who persecuted the believing men and women and never repented, there is for them the punishment of gehenna (hell), and for them the punishment of the burning.

بے شک جنہوں نے ایمان دار مردوں اور ایمان دار عورتوں کو ستایا پھر توبہ نہ کی تو ان کے لیے جہنم کا عذاب ہے اور ان کے لیے جلانے والا عذاب ہے

إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَهُمْ جَنَّاتٌ تَجْرِي مِن تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ ذَلِكَ الْفَوْزُ الْكَبِيرُ

بی تردید کسانی که ایمان آورده و کارهای شایسته انجام داده اند بهشت هایی که از زیرِ [درختانِ] آن نهرها جاری است، ویژه آنان است، این است کامیابی بزرگ.

آنان که به خدا ایمان آورده و نیکوکار شدند بر آنها البته (در بهشت) باغهایی است که زیر درختانش نهرها جاری است. این بهشت ابد به حقیقت سعادت و فیروزی بزرگ است.

(but) for those who believe and do good works, for them there are gardens underneath which rivers flow that is the great victory!

بے شک جو لوگ ایمان لائے اور انہوں نے نیک کام بھی کیے ان کے لیے باغ ہیں جن کے نیچے نہریں بہتی ہوں گی یہی بڑی کامیابی ہے

إِنَّ بَطْشَ رَبِّكَ لَشَدِيدٌ

بی تردید به قهر گرفتن و می ازات پروردگارت بسیار سخت است.….

همانا مؤاخذه و انتقام خدا بسیار سخت است.

indeed, the seizing of your lord is severe.

بے شک تیرے رب کی پکڑ بھی سخت ہے

إِنَّهُ هُوَ يُبْدِئُ وَيُعِيدُ

اوست که [مخلوقات را] می آفریند، و [پس از مرگ] باز می گرداند….

اوست که به حقیقت نخست خلق را بیافریند و باز (پس از مرگ به عرصه قیامت) برگرداند.

it is he who originates and repeats.

بے شک وہی پہلے پیدا کرتا ہے اور دوبارہ پیدا کرے گا

وَهُوَ الْغَفُورُ الْوَدُودُ

و او بسیار آمرزنده و دوستدار [مؤمنان] است.

و هم او بسیار آمرزنده و دوستدار مؤمنان است.

and he is the forgiving, and the loving.

اور وہی ہے بخشنے والا محبت کرنے والا

ذُو الْعَرْشِ الْمَجِيدُ

صاحب عرش و ارجمند [و عالی صفات] است.….

و خداوند عرش (عظیم) و هم با اقتدار و عزت است.

owner of the throne, the exalted.

عرش کا مالک بڑی شان والا

فَعَّالٌ لِّمَا يُرِيدُ

آنچه را بخواهد [بی آنکه بازدارنده ای در برابرش باشد] انجام می دهد.….

هر چه بخواهد آن را در کمال قدرت و اختیار انجام دهد.

the doer of whatever he wants.

جو چاہے کرنے والا

هَلْ أَتَاكَ حَدِيثُ الْجُنُودِ

آیا خبر آن سپاهیان به تو رسیده است؟

آیا احوال جنود (شاهان گذشته) بر تو حکایت شده است؟

has it come to you the story of the hosts

کیا آپ کے پاس لشکروں کا حال پہنچا

فِرْعَوْنَ وَثَمُودَ

[سپاهیان] فرعون و ثمود [که به سبب تکذیبشان به عذابی دردناک دچار شدند؛]

داستان فرعون و قوم ثمود (که به کیفر کفر و دشمنی با رسل هلاک شدند).

of pharaoh and of thamood?

فرعون اور ثمود کے

بَلِ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي تَكْذِيبٍ

[فقط آنان تکذیب گر نبودند] بلکه کافران [قوم تو] در تکذیبی سخت ترند….

بلی آنان که کافرند به تکذیب می‌پردازند.

yet the unbelievers still belie,

بلکہ منکر تو جھٹلانے میں لگے ہوئے ہیں

وَاللَّهُ مِن وَرَائِهِم مُّحِيطٌ

و خدا از همه سو بر آنان احاطه دارد.

و خدا بر همه آنها محیط است.

allah encompasses them all from behind.

اور الله ہر طرف سے ان کو گھیرے ہوئے ہے

بَلْ هُوَ قُرْآنٌ مَّجِيدٌ

[چنین نیست که درباره قرآن می پندارند] بلکه آن، قرآنی باعظمت و بلند مرتبه است

بلکه این کتاب قرآن بزرگوار و ارجمند الهی است.

indeed, this is a glorious koran,

بلکہ وہ قرآن ہے بڑی شان والا

فِي لَوْحٍ مَّحْفُوظٍ

که در لوح محفوظ است [به همین خاطر از دستبرد هر تحریف گری مصون است.]

که در لوح محفوظ حق (و صفحه عالم ازلی) نگاشته است.

in a guarded tablet.

لوح محفوظ میں (لکھا ہوا ہے)

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

به نام خدا که رحمتش بی اندازه است و مهربانی اش همیشگی.

به نام خداوند بخشنده مهربان

In the name of Allah, Most Gracious, Most Merciful

شروع الله کا نام لے کر جو بڑا مہربان نہایت رحم والا ہے.

وَالسَّمَاء وَالطَّارِقِ

سوگند به آسمان و به چیزی که در شب پدیدار می شود؛

قسم به آسمان و طارق آن.

by the sky, and by the nightly comer!

آسمان کی قسم ہے اور رات کو آنے والے کی

وَمَا أَدْرَاكَ مَا الطَّارِقُ

و تو چه می دانی چیزی که در شب پدیدار می شود، چیست؟

و چگونه توانی طارق آسمان را بدانی؟

what could let you know what the nightly comer is!

اور آپ کو کیا معلوم رات کو آنے والا کیا ہے

النَّجْمُ الثَّاقِبُ

همان ستاره درخشانی است که پرده ظلمت را می شکافد.

طارق همان کوکب درخشان است که نورش نفوذ کند.

(it is) the piercing star.

وہ چمکتا ہوا ستارہ ہے

إِن كُلُّ نَفْسٍ لَّمَّا عَلَيْهَا حَافِظٌ

هیچ کس نیست مگر اینکه بر او نگهبانی است.

(قسم به اینان) که هیچ شخصی نیست جز آنکه او را البته (از طرف خدا) مراقب و نگهبانی هست.

for every soul there is a watcher.

ایسی کوئی بھی جان نہیں کہ جس پر ایک محافظ مقرر نہ ہو

فَلْيَنظُرِ الْإِنسَانُ مِمَّ خُلِقَ

پس انسان باید با تأمل بنگرد که از چه چیز آفریده شده است؟

پس انسان مغرور باید بنگرد که از چه آفریده شده است؟

let the human reflect of what he is created.

پس انسان کو دیکھنا چاہیے کہ وہ کس چیز سے پیدا کیا گیا ہے

خُلِقَ مِن مَّاء دَافِقٍ

از آبی جهنده آفریده شده است؛

از آب نطفه جهنده‌ای خلقت گردیده.

he was created from ejaculated water

ایک اچھلتے ہوئے پانی سے پیدا کیا گیا ہے

يَخْرُجُ مِن بَيْنِ الصُّلْبِ وَالتَّرَائِبِ

[آبی که] از صلب مرد و از میان استخوان های سینه زن بیرون می آید.

که از میان صلب (پدر) و سینه (مادر) بیرون آید.

that issues from between the loins and the ribs.

جو پیٹھ اور سینے کی ہڈیوں کے درمیان سے نکلتا ہے

إِنَّهُ عَلَى رَجْعِهِ لَقَادِرٌ

بی تردید خدا بر بازگرداندن انسان [پس از مرگش] تواناست،

(خدایی که او را از این نا چیز بی جان آفرید و جان بخشید) او البته بر زنده کردنش دوباره (پس از مرگ) قادر است.

surely, he is able to bring him back,

بے شک وہ اس کے لوٹانے پر قادر ہے

يَوْمَ تُبْلَى السَّرَائِرُ

روزی که رازها فاش می شود.

روزی که اسرار باطن شخص آشکار شود.

on the day when consciences are examined,

جس دن بھید ظاہر کیے جائیں گے

فَمَا لَهُ مِن قُوَّةٍ وَلَا نَاصِرٍ

پس انسان را [در آن روز در برابر عذاب] نه نیرویی است و نه یاوری.

و آن روز قوّتی در خویش و یاوری بر نجات خود نیابد.

when he will be helpless, with no supporter.

تو اس کے لیے نہ کوئی طاقت ہو گی اور نہ کوئی مددگار

وَالسَّمَاء ذَاتِ الرَّجْعِ

سوگند به آسمان که دارای باران فراوان و پرریزش است.

قسم به آسمان فرو ریزنده باران.

by the sky with its returning rain,

آسمان اور بارش والے کی قسم ہے

وَالْأَرْضِ ذَاتِ الصَّدْعِ

و سوگند به زمین که [برای جوشیدن چشمه ها و کشت و زرع و روییدن نباتات] دارای شکاف است.

و قسم به زمین گیاه روینده (برای خلقان).

and by the earth bursting with vegetation;

اور زمین کی جو پھٹ جاتی ہے

إِنَّهُ لَقَوْلٌ فَصْلٌ

بی تردید که این قرآن، سخنی جداکننده [میان حق و باطل] است

که قرآن به حقیقت کلام جدا کننده (حق از باطل) است.

this is indeed a decisive word,

بے شک قرآن قطعی بات ہے

وَمَا هُوَ بِالْهَزْلِ

و آن هرگز شوخی نیست.

و هرگز سخن هزل بیهوده نیست.

it is not a jest.

اوروہ ہنسی کی بات نہیں ہے

إِنَّهُمْ يَكِيدُونَ كَيْدًا

آنان همواره [برای خاموش کردن نور حق] حیله می کنند

دشمنان اسلام هر چه بتوانند کید و مکر (بر محو اسلام) می‌کنند.

they are cunningly devising,

بے شک وہ ایک تدبیر کر رہے ہیں

وَأَكِيدُ كَيْدًا

و من [هم در برابر آنان] چاره و تدبیری [مناسب] می کنم.

و من هم در مقابل مکرشان مکر خواهم کرد.

and i am cunningly devising.

اور میں بھی ایک تدبیر کر رہا ہوں

فَمَهِّلِ الْكَافِرِينَ أَمْهِلْهُمْ رُوَيْدًا

پس کافران را مهلت ده و مدت اندکی آنان را در این حالی که هستند، واگذار.

پس اندکی کافران را مهلت ده و آنها را فرو گذار (تا وقت کیفرشان فرا رسد).

therefore respite the unbelievers, and delay them for a while.

پس کافرو ں کو تھوڑے دنوں کی مہلت دے دو

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

به نام خدا که رحمتش بی اندازه است و مهربانی اش همیشگی.

به نام خداوند بخشنده مهربان

In the name of Allah, Most Gracious, Most Merciful

شروع الله کا نام لے کر جو بڑا مہربان نہایت رحم والا ہے.

سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الْأَعْلَى

نام پروردگار برتر و بلند مرتبه ات را [از هرچه رنگ شرک خفی و جلی دارد] منزّه و پاک بدار.

(ای رسول ما) نام خدای خود را که برتر و بالاتر (از همه موجودات) است به پاکی یاد کن.

exalt the name of your lord, the highest,

اپنے رب کے نام کی تسبیح کیا کر جو سب سے اعلیٰ ہے

الَّذِي خَلَقَ فَسَوَّى

آنکه آفرید، پس درست و نیکو گردانید.

آن خدایی که (عالم را) خلق کرد و (همه را) به حد کمال خود رسانید.

who has created and shaped,

وہ جس نے پیدا کیا پھر ٹھیک بنایا

وَالَّذِي قَدَّرَ فَهَدَى

و آنکه اندازه قرار داد و هدایت کرد،

آن خدایی که (هر چیز را) قدر و اندازه‌ای داد و (به راه کمالش) هدایت نمود.

who has ordained and guided,

اور جس نے اندازہ ٹھہرایا پھر راہ دکھائی

وَالَّذِي أَخْرَجَ الْمَرْعَى

و آنکه چراگاه را رویانید،

آن خدایی که گیاه را سبز و خرم از زمین برویانید.

who brings forth the pastures,

اور وہ جس نے چارہ نکالا

فَجَعَلَهُ غُثَاء أَحْوَى

و آن را خاشاکی سیاه گردانید،

و آن گاه خشک و سیاهش گردانید.

then made it dry dark, flaky stubble,

پھر اس کو خشک چورا سیاہ کر دیا

سَنُقْرِؤُكَ فَلَا تَنسَى

به زودی قرآن را بر تو می خوانیم، پس هرگز فراموش نخواهی کرد،

ما تو را قرائت آیات قرآن چندان آموزیم که هیچ فراموش نکنی.

we shall make you recite so that you will not forget,

البتہ ہم آپ کو پڑھائیں گے پھر آپ نہ بھولیں گے

إِلَّا مَا شَاء اللَّهُ إِنَّهُ يَعْلَمُ الْجَهْرَ وَمَا يَخْفَى

جز آنچه را خدا بخواهد، که او آشکار و آنچه را پنهان است، می داند.

مگر آنچه خدا خواهد (که از یادت برد) که او به امور آشکار و پنهان عالم آگاه است.

except what allah wills, surely, he knows all that is (spoken) aloud and what is hidden.

مگر جو الله چاہے بے شک وہ ہرظاہر اور چھپی بات کو جانتا ہے

وَنُيَسِّرُكَ لِلْيُسْرَى

و تو را برای آسان ترین راه [که شریعت سمحه و سهله است] آماده می کنیم.

و ما تو را بر طریقه (شریعت سهل و) آسان موفق می‌داریم.

we shall ease you to the easy.

اور ہم آپ کو آسان شریعت کے سمجھنے کی توفیق دیں گے

فَذَكِّرْ إِن نَّفَعَتِ الذِّكْرَى

پس [مردم را] اندرز ده، اگر اندرز سودمند افتد.

پس (به آیات الهی خلق را) متذکر ساز اگر سودمند افتد.

therefore remind, if the reminder benefits,

پس آپ نصیحت کیجیئے اگر نصیحت فائدہ دے

سَيَذَّكَّرُ مَن يَخْشَى

کسی که از خدا می ترسد، به زودی متذکّر می شود.

البته هر که خدا ترس باشد (به این تذکر) پند می‌گیرد.

and he who fears shall remember,

جو الله سے ڈرتا ہے وہ جلدی سمجھ جائے گا

وَيَتَجَنَّبُهَا الْأَشْقَى

و کسی که از همه بدبخت تر است از آن کناره می گیرد.

و آن که شقی‌ترین مردم است از آن دوری گزیند.

but the most wretched shall avoid it,

اور اس سے بڑا بدنصیب الگ رہے گا

الَّذِي يَصْلَى النَّارَ الْكُبْرَى

همان کسی که در آتش بزرگ تر در می آید.

همان کس که عاقبت به آتش بسیار سخت دوزخ در افتد.

who will roast in the great fire,

جو سخت آگ میں داخل ہوگا

ثُمَّ لَا يَمُوتُ فِيهَا وَلَا يَحْيَى

آن گاه در آنجا نه می میرد و نه به خوشی زندگی می کند.

و در آن دوزخ نه بمیرد (تا راحت شود) و نه زنده ماند (و برخوردار از زندگانی باشد).

in which he will neither die nor live therein.

پھر اس میں نہ تو مرے گا اور نہ جیئے گا

قَدْ أَفْلَحَ مَن تَزَكَّى

بی تردید کسی که خود را [از زشتی های باطن و ظاهر] پاک کرد، رستگار شد.

حقّا فلاح و رستگاری یافت آن کسی که تزکیه نفس کرد.

prosperous is he who purifies himself,

بے شک وہ کامیاب ہوا جو پاک ہو گیا

وَذَكَرَ اسْمَ رَبِّهِ فَصَلَّى

و نام پروردگارش را یاد کرد، پس نماز خواند.

و به ذکر نام خدا به نماز و طاعت پرداخت.

and remembers the name of his lord, so he prays.

اور اپنے رب کا نام یاد کیا پھر نماز پڑھی

بَلْ تُؤْثِرُونَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا

[ولی شما منکران لجوج به سوی راه رستگاری نمی روید] بلکه زندگی دنیا را [بر آن] ترجیح می دهید.

(اما شما مردم از جهل و غفلت از پی این سعادت نروید) بلکه زندگانی دنیا را بگزینید و عزیز دارید.

but you prefer the present life,

بلکہ تم تودنیا کی زندگی کو ترجیح دیتے ہو

وَالْآخِرَةُ خَيْرٌ وَأَبْقَى

در حالی که آخرت بهتر و پایدارتر است.

در صورتی که منزل آخرت بسی بهتر و پاینده‌تر (از دنیای چند روزه) است.

but the everlasting life is better, and more enduring.

حالانکہ آخرت بہتر اور زیادہ پائدار ہے

إِنَّ هَذَا لَفِي الصُّحُفِ الْأُولَى

همانا این [حقایق] در کتاب های آسمانی پیشین هست.

این گفتار به حقیقت در کتب پیشین ذکر شده.

surely, this is in the ancient scrolls,

بے شک یہی پہلے صحیفوں میں ہے

صُحُفِ إِبْرَاهِيمَ وَمُوسَى

[در] کتاب های ابراهیم وموسی.

بخصوص در صحف ابراهیم و تورات موسی (مفصل بیان گردیده است).

the scrolls of abraham and moses.

(یعنی) ابراھیم اور موسیٰ کے صحیفوں میں

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

به نام خدا که رحمتش بی اندازه است و مهربانی اش همیشگی.

به نام خداوند بخشنده مهربان

In the name of Allah, Most Gracious, Most Merciful

شروع الله کا نام لے کر جو بڑا مہربان نہایت رحم والا ہے.

هَلْ أَتَاكَ حَدِيثُ الْغَاشِيَةِ

آیا خبر حادثه هولناکی که [همه انسان ها را از هر سو] فرا می گیرد، به تو رسیده است؟

(ای رسول ما) آیا خبر هولناک قیامت و بلیّه عالم گیر محشر بر تو حکایت شده است؟

have you received the news of the enveloper?

کیا آپ کے پاس سب پرچھا جانے والی (قیامت) کا حال پہنچا

وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ خَاشِعَةٌ

در آن روز چهره هایی زبون و شرمسارند؛

که آن روز رخسار گروهی (کافر و متکبر) ترسناک و ذلیل باشد.

on that day faces shall be humbled,

کئی چہرو ں پر اس دن ذلت برس رہی ہوگی

عَامِلَةٌ نَّاصِبَةٌ

[آنان که همواره در دنیا] کوشیده اند و خسته شده اند [و سرانجام سودی نیافته اند]

و همه کارشان رنج و مشقّت است.

laboring, wornout,

محنت کرنے والے تھکنے والے

تَصْلَى نَارًا حَامِيَةً

در آتشی سوزان درآیند.

به آتش فروزان دوزخ در آیند.

roasting at a scorching fire

دھکتی ہوئی آگ میں کریں گے

تُسْقَى مِنْ عَيْنٍ آنِيَةٍ

آنان را از چشمه ای بسیار داغ می نوشانند؛

از چشمه آب گرم جهنم آبشان نوشانند.

that is fueled from a tremendously hot fountain,

انہیں ابلتے ہوئے چشمے سے پلایا جائے گا

لَّيْسَ لَهُمْ طَعَامٌ إِلَّا مِن ضَرِيعٍ

برای آنان طعامی جز خار خشک و زهرآگین وجود ندارد

طعامی غیر ضریع دوزخ (که علفی بد طعم و بوست) غذای آنها نیست.

no food for them except thorny plants

ان کے لیے کوئی کھانا سوائے کانٹے دار جھاڑی کے نہ ہوگا

لَا يُسْمِنُ وَلَا يُغْنِي مِن جُوعٍ

که نه فربه می کند و نه از گرسنگی بی نیاز می نماید.

که آن طعام (هر چه خورند) نه فربه‌شان کند و نه سیرشان گرداند.

which neither sustains, nor satisfy hunger.

جو نہ فربہ کرتی ہے اور نہ بھوک کود ور کرتی ہے

وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ نَّاعِمَةٌ

در آن روز چهره هایی شاداب و باطراوت اند

جمعی دیگر رخسارشان شادمان و خندان است.

(whereas other) faces on that day will be joyful,

کئی منہ اس دن ہشاش بشاش ہوں گے

لِسَعْيِهَا رَاضِيَةٌ

از تلاش و کوشش خود خشنودند

از سعی و کوشش خود (در طاعت خدا) خشنودند.

well pleased with their striving,

اپنی کوشش سے خوش ہوں گے

فِي جَنَّةٍ عَالِيَةٍ

در بهشتی برین اند

در بهشت بلند مرتبت مقام عالی یافته‌اند.

in a garden on high,

اونچے باغ میں ہوں گے

لَّا تَسْمَعُ فِيهَا لَاغِيَةً

در آنجا سخن لغو وبیهوده نشنوند

و در آنجا هیچ سخن زشت و بیهوده نشنوند.

where they will hear no idle talk.

وہاں کوئی لغو بات نہیں سنیں گے

فِيهَا عَيْنٌ جَارِيَةٌ

در آن چشمه ای روان است

در آن بهشت چشمه‌ها (ی آب زلال و گوارا) جاری است.

a gushing fountain shall be there

وہاں ایک چشمہ جاری ہوگا

فِيهَا سُرُرٌ مَّرْفُوعَةٌ

[و] در آنجا تخت هایی بلند و با ارزش قرار دارد

و هم آنجا تختهای عالی و کرسیهای بلند پایه نهاده‌اند.

and raised couches,

وہاں اونچے اونچے تخت ہوں گے

وَأَكْوَابٌ مَّوْضُوعَةٌ

و [در کنار چشمه هایش] قدح ها نهاده شده است

و قدحهای بزرگ (بهترین شراب) گذاشته‌اند.

and prepared goblets,

اور آبخورے سامنے چنے ہوئے

وَنَمَارِقُ مَصْفُوفَةٌ

و [دیگر از نعمت هایش] بالش هایی پهلوی هم چیده [برای تکیه زدن بهشتی ها] ست

و مسند و بالشهای لطیف مرتب داشته‌اند.

and arranged cushions

اورگاؤ تکیے قطار سے لگے ہوئے

وَزَرَابِيُّ مَبْثُوثَةٌ

و فرش هایی زربافت و گسترده [که روی آن می نشینند.]

و فرشهای عالی گرانبها گسترده‌اند.

and outspread carpets.

اور مخملی فرش بچھے ہوئے

أَفَلَا يَنظُرُونَ إِلَى الْإِبِلِ كَيْفَ خُلِقَتْ

آیا با تأمل به شتر نمی نگرند که چگونه آفریده شده؟

آیا مردم در خلقت شتر نمی‌نگرند که چگونه (به انواع حکمت و منفعت برای بشر) خلق شده است؟

what, do they not reflect upon how the camel was created?

پھر کیا وہ اونٹوں کی طرف نہیں دیکھتے کہ کیسے بنائے گئے ہیں

وَإِلَى السَّمَاء كَيْفَ رُفِعَتْ

و به آسمان که چگونه بر افراشته شده؟

و در خلقت کاخ بلند آسمان فکر نمی‌کنند که چگونه آن را بر افراشته‌اند؟

and how the heaven was raised up,

اور آسمان کی طرف کہ کیسے بلند کیے گئے ہیں

وَإِلَى الْجِبَالِ كَيْفَ نُصِبَتْ

و به کوه ها که چگونه در جای خود نصب شده؟

و کوهها را نمی‌بینند که چگونه بر زمین کوبیده‌اند؟

and how the mountains were firmly fixed?

اور پہاڑوں کی طرف کہ کیسے کھڑے کیے گئے ہیں

وَإِلَى الْأَرْضِ كَيْفَ سُطِحَتْ

و به زمین که چگونه گسترده شده؟

و به زمین نظر نمی‌کنند که چگونه گسترده‌اند؟

and how the earth was outstretched?

اور زمین کی طرف کہ کیسے بچھائی گئی ہے

فَذَكِّرْ إِنَّمَا أَنتَ مُذَكِّرٌ

پس تذکر ده که تو فقط تذکر دهنده ای؛

پس خلق را (به حکمتهای الهی) متذکر ساز که وظیفه پیغمبری تو غیر از این نیست.

therefore remind, you are only a reminder.

پس آپ نصیحت کیجئے بے شک آپ تو نصیحت کرنے والے ہیں

لَّسْتَ عَلَيْهِم بِمُصَيْطِرٍ

تو بر آنان مسلط نیستی [که به قبول ایمان می بورشان کنی،]

تو مسلط و توانا بر (تبدیل کفر و ایمان) آنها نیستی.

you are not charged to oversee them.

آپ ان پر کوئی داروغہ نہیں ہیں

إِلَّا مَن تَوَلَّى وَكَفَرَ

ولی کسی که [به دنبال تذکر پی در پی] روی گردانید و کفر ورزید.

جز آنکه هر کس (پس از تذکر) روی از حق بگرداند و کافر شود.

as for those who turn their back and disbelieve,

مگر جس نے منہ موڑا اورانکار کیا

فَيُعَذِّبُهُ اللَّهُ الْعَذَابَ الْأَكْبَرَ

پس خدا او را به عذاب بزرگ تر عذاب خواهد کرد.

او را خدا به عذابی بزرگ (در دوزخ) معذب کند.

allah will punish them with the greatest punishment.

سو اسے الله بہت بڑا عذاب دے گا

إِنَّ إِلَيْنَا إِيَابَهُمْ

قطعاً بازگشت آنان به سوی ماست.

البته باز گشت آنها به سوی ماست.

indeed, to us they shall return,

بےشک ہماری طرف ہی ان کو لوٹ کر آنا ہے

ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا حِسَابَهُمْ

آن گاه بی تردید حسابشان بر عهده ماست.

آن گاه حسابشان بر ما خواهد بود.

then upon us shall rest their reckoning.

پھر ہمارےہی ذمہ ان کا حساب لینا ہے

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

به نام خدا که رحمتش بی اندازه است و مهربانی اش همیشگی.

به نام خداوند بخشنده مهربان

In the name of Allah, Most Gracious, Most Merciful

شروع الله کا نام لے کر جو بڑا مہربان نہایت رحم والا ہے.

وَالْفَجْرِ

سوگند به سپیده دم

قسم به صبحگاه (هنگامی که خدا جهان را به نور خورشید تابان روشن می‌سازد).

by the dawn

فجر کی قسم ہے

وَلَيَالٍ عَشْرٍ

و به شب های ده گانه

و قسم به ده شب (اول ذیحجه که بندگان خدا به دعا و ذکر مشغولند).

and ten nights (of pilgrimage or the last ten days of ramadan),

اور دس راتوں کی

وَالشَّفْعِ وَالْوَتْرِ

و به زوج و فرد

قسم به حق جفت (که کلیه موجودات عالم است) و به حقّ فرد (که ذات یکتای خداست).

by the even, and the odd,

اور جفت اور طاق کی

وَاللَّيْلِ إِذَا يَسْرِ

و به شب هنگامی که می گذرد.

و قسم به شب تار هنگامی که برود.

by the night when it journeys on!

اور رات کی جب وہ گزر جائے

هَلْ فِي ذَلِكَ قَسَمٌ لِّذِي حِجْرٍ

آیا در آنچه گفته شد، سوگندی برای خردمند هست؟

آیا در این امور که (قسم به آنها یاد شد) نزد اهل خرد لیاقت سوگند نیست؟

is there in that an oath for the mindful?

ان چیزو ں کی قسم عقلمندوں کے واسطے معتبر ہے

أَلَمْ تَرَ كَيْفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِعَادٍ

آیا ندانسته ای که پروردگارت با قوم عاد چه کرد؟

آیا ندیدی که خدای تو با عاد (قوم هود) چه کرد؟

have you not heard how your lord dealt with aad?

کیا آپ نے نہیں دیکھا کہ آپ کے رب نے عاد کے ساتھ کیا سلوک کیا

إِرَمَ ذَاتِ الْعِمَادِ

و [با آن شهر] اِرم که دارای کاخ های باعظمت و ساختمان های بلند بود؟

و نیز به اهل شهر ارم (یا قوم ارم) که صاحب قدرت و عظمت بودند چگونه کیفر داد؟

of the columned (city) of iram,

جو نسل ارم سے ستونوں والے تھے

الَّتِي لَمْ يُخْلَقْ مِثْلُهَا فِي الْبِلَادِ

همان که مانندش در شهرها ساخته نشده بود؟

در صورتی که مانند آن شهری (در استحکام و بزرگی و تنعّم) در بلاد عالم ساخته نشده بود.

the like of which was never created in the countries?

کہ ان جیسا شہرو ں میں پیدا نہیں کیا گیا

وَثَمُودَ الَّذِينَ جَابُوا الصَّخْرَ بِالْوَادِ

و با قوم ثمود آنان که در آن وادی [برای ساختن بناهای استوار و محکم] تخته سنگ ها را می بریدند؟

و نیز به قوم ثمود که در دل آن وادی سنگ را شکافته و کاخها بر خود از سنگ می‌ساختند چه کیفر سخت داد؟

and thamood, who hewed out the rocks of the valley?

اور ثمود کے ساتھ جنہوں نے پتھروں کو وادی میں تراشا تھا

وَفِرْعَوْنَ ذِي الْأَوْتَادِ

و با فرعون نیرومند که دارای میخ های شکنجه بود؟

و نیز فرعون (و فرعونیان) را که صاحب قدرت و سپاه بسیار بود (چگونه به دریای هلاک غرق نمود).

and pharaoh, of the pegs (impaling his victims)?

اور فرعون میخوں والوں کے ساتھ

الَّذِينَ طَغَوْا فِي الْبِلَادِ

همانان که در شهرها، طغیان وسرکشی کردند؟

آنان که در روی زمین ظلم و طغیان کردند.

they were tyrants in the land

ان سب نے ملک میں سرکشی کی

فَأَكْثَرُوا فِيهَا الْفَسَادَ

و در آنها فساد وتباه کاری فراوانی به بار آوردند؟

و بسیار فساد و فتنه انگیختند.

and exceeded in corruption therein.

پھر انہوں نے بہت فساد پھیلایا

فَصَبَّ عَلَيْهِمْ رَبُّكَ سَوْطَ عَذَابٍ

پس پروردگارت تازیانه عذاب های گوناگون را بر آنان فرو ریخت.

تا آنکه خدای تو بر آنها تازیانه عذاب پی در پی فرستاد.

(therefore) your lord let loose upon them a scourge of punishment;

پھر ان پر تیرے رب نے عذاب کا کوڑا پھینکا

إِنَّ رَبَّكَ لَبِالْمِرْصَادِ

بی تردید پروردگارت در کمین گاه است؛

خدای تو البته در کمینگاه (ستمکاران) است.

indeed, your lord is ever watchful.

بے شک آپ کا رب تاک میں ہے

فَأَمَّا الْإِنسَانُ إِذَا مَا ابْتَلَاهُ رَبُّهُ فَأَكْرَمَهُ وَنَعَّمَهُ فَيَقُولُ رَبِّي أَكْرَمَنِ

اما انسان، هنگامی که پروردگارش او را بیازماید و گرامی داردش و نعمتش بخشد، می گوید: پروردگارم [چون شایسته و سزاوار بودم] مرا گرامی داشت،

اما انسان (کم ظرف ضعیف بی صبر) چون خدا او را برای آزمایش و امتحان کرامت و نعمتی بخشد در آن حال (مغرور ناز و نعمت شود و) گوید: خدا مرا عزیز و گرامی داشت.

as for man, when his lord tests him by honoring him and favoring him, he says: `my lord, has honored me. `

لیکن انسان تو ایسا ہے کہ جب اسے اس کا رب آزماتا ہے پھر اسے عزت اور نعمت دیتا ہے تو کہتا ہے کہ میرے رب نے مجھے عزت بخشی ہے

وَأَمَّا إِذَا مَا ابْتَلَاهُ فَقَدَرَ عَلَيْهِ رِزْقَهُ فَيَقُولُ رَبِّي أَهَانَنِ

و اما چون او را بیازماید، پس روزی اش را بر او تنگ گیرد، گوید: پروردگارم مرا خوار و زبون کرد.

و چون او را باز برای آزمودن تنگ روزی کند (دلتنگ و غمین شود و) گوید: خدا مرا خوار گردانید.

but when he tests him by restricting his provision, he says: `my lord has humiliated me. `

لیکن جب اسے آزماتا ہے پھر اس پر اس کی روزی تنگ کر تا ہے تو کہتا ہے میرے رب نے مجھے ذلیل کر دیا

كَلَّا بَل لَّا تُكْرِمُونَ الْيَتِيمَ

این چنین نیست که می پندارید، بلکه [زبونی، خواری و دور شدن شما از رحمت خدا برای این است که] یتیم را گرامی نمی دارید

چنین نیست بلکه (به گناه بخل و طمع خوار شوید چون) هرگز یتیم نوازی نکنید.

no! but you show no good to the orphan,

ہرگز نہیں بلکہ تم یتیم کی عزت نہیں کرتے

وَلَا تَحَاضُّونَ عَلَى طَعَامِ الْمِسْكِينِ

و یکدیگر را بر طعام دادن به مستمند تشویق نمی کنید

و فقیر را بر سفره طعام خود به میل و رغبت ننشانید.

nor do you urge one another to feed the needy.

اور نہ مسکین کو کھانا کھلانے کی ترغیب دیتے ہو

وَتَأْكُلُونَ التُّرَاثَ أَكْلًا لَّمًّا

و میراث خود را [با میراث دیگران بی توجه به حلال وحرام بودنش] یک جا و کامل می خورید

و مال ارث را به تمامی می‌خورید (و مراعات حق وارثان ضعیف مانند زنان و دختران و صغیران را نمی‌کنید).

and you devour the inheritance with greed,

اور میت کا ترکہ سب سمیٹ کر کھا جاتے ہو

وَتُحِبُّونَ الْمَالَ حُبًّا جَمًّا

وثروت را بسیار دوست دارید.

و سخت فریفته و مایل به مال دنیا می‌باشید (و به ثواب آخرت هیچ نمی‌پردازید).

and you ardently love wealth.

اور مال سے بہت زیادہ محبت رکھتے ہو

كَلَّا إِذَا دُكَّتِ الْأَرْضُ دَكًّا دَكًّا

این چنین نیست که می پندارید، هنگامی که زمین را به شدت درهم کوبند

چنین نیستت (که دنیا طلبان پندارند روز قیامتی نیست) روزی کهه (از زلزله پی در پی) زمین به کلی خرد و متلاشی شود.

no! but when the earth quakes and is pounded,

ہرگز نہیں جب زمین کوٹ کوٹ کر ریزہ ریزہ کر دی جائے گی

وَجَاء رَبُّكَ وَالْمَلَكُ صَفًّا صَفًّا

و [فرمان] پروردگارت برسد، وفرشتگان صف اندر صف حاضر شوند،

و (آن هنگام امر) خدا و فرشتگان صف در صف به عرصه محشر آیند.

and your lord comes with the angels, rank upon rank,

اور آپ کے رب کا (تخت) آجائے گا اور فرشتے بھی صف بستہ چلے آئيں گے

وَجِيءَ يَوْمَئِذٍ بِجَهَنَّمَ يَوْمَئِذٍ يَتَذَكَّرُ الْإِنسَانُ وَأَنَّى لَهُ الذِّكْرَى

در آن روز دوزخ را بیاورند، در آن روز انسان متذکّر شود و کجا این تذکر برای او سودمند افتد؟!

و آن روز جهنم را (پدید) بیاورند، همان روز آدمی متذکر کار خود گردد، و آن تذکر چه سود به حال او بخشد؟

and gehenna (hell) is brought near on that day the human will remember, and how shall the reminder be for him?

اوراس دن دوزخ لائی جائے گی اس دن انسان سمجھے گا اور اس وقت اس کو سمجھنا کیا فائدہ دے گا

يَقُولُ يَا لَيْتَنِي قَدَّمْتُ لِحَيَاتِي

می گوید: ای کاش برای این زندگی ام [عبادت خالصانه و کار نیک] پیش فرستاده بودم.

(با حسرت و ندامت) گوید: ای کاش برای زندگانی ابدی امروزم کار خیری انجام می‌دادم.

he will say: `would that i had forwarded (good works) for my life!`

کہے گا اے کاش میں اپنی زندگی کے لیے کچھ آگے بھیجتا

فَيَوْمَئِذٍ لَّا يُعَذِّبُ عَذَابَهُ أَحَدٌ

پس در آن روز هیچ کس چون عذاب کردن او عذاب نکند،

و آن روز به مانند عذاب خدا هیچ کس عذاب نکند.

but on that day none will punish as he (allah) will punish,

پس اس دن اس کا ساعذاب کوئی بھی نہ دے گا

وَلَا يُوثِقُ وَثَاقَهُ أَحَدٌ

و هیچ کس چون به بند کشیدن او به بند نکشد.

و به مانند به بند هلاک کشیدن او هیچ کس به بند نکشد.

nor will any bind as he binds.

اور نہ اس کے جکڑنے کے برابر کوئی جکڑنے والا ہو گا

يَا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ

ای جان آرام گرفته و اطمینان یافته!

(آن هنگام به اهل ایمان خطاب لطف رسد که) ای نفس (قدسی) مطمئن و دل آرام.

o satisfied soul,

(ارشاد ہوگا) اے اطمینان والی روح

ارْجِعِي إِلَى رَبِّكِ رَاضِيَةً مَّرْضِيَّةً

به سوی پروردگارت در حالی که از او خشنودی و او هم از تو خشنود است، باز گرد.

به حضور پروردگارت باز آی که تو خشنود به (نعمتهای ابدی) او و او راضی از توست.

return to your lord wellpleased, wellpleasing.

اپنے رب کی طرف لوٹ چل تو اس سے راضی وہ تجھ سے راضی

فَادْخُلِي فِي عِبَادِي

پس در میان بندگانم درآی

باز آی و در صف بندگان خاص من در آی.

join my worshipers and

پس میرے بندو ں میں شامل ہو

وَادْخُلِي جَنَّتِي

و در بهشتم وارد شو.

و در بهشت من داخل شو.

enter my paradise!

اور میری جنت میں داخل ہو

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

به نام خدا که رحمتش بی اندازه است و مهربانی اش همیشگی.

به نام خداوند بخشنده مهربان

In the name of Allah, Most Gracious, Most Merciful

شروع الله کا نام لے کر جو بڑا مہربان نہایت رحم والا ہے.

لَا أُقْسِمُ بِهَذَا الْبَلَدِ

قسم می خورم به این شهر،

نه، سوگند به این بلد (مکّه معظّم و مسجد کعبه محترم).

no, i swear by this country (mecca),

ا س شہر کی قسم ہے

وَأَنتَ حِلٌّ بِهَذَا الْبَلَدِ

در حالی که تو در آن جای داری

و حال آنکه تو (ای رسول گرامی) در این بلد منزل داری.

and you are a lodger in this country.

حالانکہ آپ اس شہر میں مقیم ہیں

وَوَالِدٍ وَمَا وَلَدَ

و سوگند به پدر و آنچه زاده است؛

و قسم به پدر (بزرگوار انسان، آدم صفی) و فرزندان (خدا پرست) او.

and by the giver of birth, and whom he fathered,

اورباپ کی اور اس کی اولاد کی قسم ہے

لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنسَانَ فِي كَبَدٍ

همانا ما انسان را در رنج و زحمت آفریدیم.

که ما انسان را به حقیقت در رنج و مشقّت آفریدیم (و به بلا و محنتش آزمودیم).

we created the human in fatigue.

کہ بےشک ہم نے انسان کو مصیبت میں پیدا کیا ہے

أَيَحْسَبُ أَن لَّن يَقْدِرَ عَلَيْهِ أَحَدٌ

آیا گمان می کند که هرگز کسی بر او دست نیابد؟!

آیا انسان پندارد که هیچ کس بر او توانایی ندارد؟

does he think that none has power over him!

کیا وہ خیال کرتا ہےکہ اس پر کوئی بھی ہرگز قابو نہ پا سکے گا

يَقُولُ أَهْلَكْتُ مَالًا لُّبَدًا

می گوید: ثروت فراوانی را [برای مبارزه با پیامبر و اسلام] تباه کرده ام!

می‌گوید: من مال بسیاری تلف کردم.

he will say: `i have destroyed a vast wealth. `

کہتا ہے کہ میں نے مال برباد کر ڈالا

أَيَحْسَبُ أَن لَّمْ يَرَهُ أَحَدٌ

آیا گمان می کند که هیچ کس او را ندیده است [که همه اعمال و کردارش را ثبت کند؟]

آیا پندارد احدی او را ندیده (و افکار و اعمال بدش را ندانسته و ریا و نفاقش را نمی‌داند).

does he think that none has observed him?

کیا وہ خیال کرتا ہے کہ اسے کسی نے بھی نہیں دیکھا

أَلَمْ نَجْعَل لَّهُ عَيْنَيْنِ

آیا برای او دو چشم قرار ندادیم؟

آیا ما به او دو چشم عطا نکردیم؟

have we not given him two eyes,

کیا ہم نے اس کے لیے دو آنکھیں نہیں بنائیں

وَلِسَانًا وَشَفَتَيْنِ

و یک زبان و دو لب؟

و زبان و دو لب به او ندادیم؟

a tongue, and two lips,

اور زبان اور دو ہونٹ

وَهَدَيْنَاهُ النَّجْدَيْنِ

و او را به راه خیر و شر هدایت نکردیم [تا راه خیر را بگزیند و راه شر را واگذارد؟]

و راه خیر و شر را به او ننمودیم؟

and guided him on the two paths (of good and evil)?

اور ہم نے اسے دونوں راستے دکھائے

فَلَا اقْتَحَمَ الْعَقَبَةَ

پس شتابان و با شدت به آن گردنه سخت وارد نشد؛

باز هم به عقبه (تکلیف) تن در نداد.

yet he has not scaled the height.

پس وہ (دین کی) گھاٹی میں سے نہ ہو کر نکلا

وَمَا أَدْرَاكَ مَا الْعَقَبَةُ

و تو چه می دانی آن گردنه سخت چیست؟

و چگونه توان دانست که آن عقبه (تکلیف و ایمان) چیست؟

what could let you know what the height is!

اور آپ کو کیا معلوم کہ وہ گھاٹی کیا ہے

فَكُّ رَقَبَةٍ

آزاد کردن برده،

آن بنده (در راه خدا) آزاد کردن است.

(it is) the freeing of a slave,

گردن کا چھوڑانا

أَوْ إِطْعَامٌ فِي يَوْمٍ ذِي مَسْغَبَةٍ

یا طعام دادن در روز گرسنگی و قحطی،

و طعام دادن در روز قحطی و گرسنگی است.

the giving of food upon the day of hunger

یا بھوک کے دن میں کھلانا

يَتِيمًا ذَا مَقْرَبَةٍ

به یتیمی خویشاوند،

به یتیم خویشاوندان خود.

to an orphaned relative

کسی رشتہ دار یتیم کو

أَوْ مِسْكِينًا ذَا مَتْرَبَةٍ

یا مستمندی خاک نشین؛

یا به فقیر مضطرّ خاک نشین.

or to a needy person in distress;

یا کسی خاک نشین مسکین کو

ثُمَّ كَانَ مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا وَتَوَاصَوْا بِالصَّبْرِ وَتَوَاصَوْا بِالْمَرْحَمَةِ

علاوه بر [انجام] این [تکالیف] ، از کسانی باشد که ایمان آورده اند و یکدیگر را به صبر و مهربانی سفارش کرده اند؛

و آن گاه هم از آنان باشد که ایمان آورده و یکدیگر را به اهمیتت صبر و مهربانی با خلق سفارش می‌کنند.

so that he becomes one of those who believe, charge each other to be patient, and charge each other to be merciful.

پھر وہ ان میں سے ہو جو ایمان لائے اور انہوں نے ایک دوسرے کو صبر کی وصیت کی اور رحم کرنے کی وصیت کی

أُوْلَئِكَ أَصْحَابُ الْمَيْمَنَةِ

اینان سعادتمندان اند؛

که آنها اهل یمین و سعادتند (و نامه عمل به دست راست گیرند).

those are the companions of the right.

یہی لوگ دائیں والے ہیں

وَالَّذِينَ كَفَرُوا بِآيَاتِنَا هُمْ أَصْحَابُ الْمَشْأَمَةِ

و کسانی که به آیات ما کفر ورزیدند، آنان شقاوتمندان اند

و آنان که به آیات ما (قرآن و دیگر کتب آسمانی) کافر شدند آنها اهل شومی و شقاوتند (نامه عمل به دست چپ دارند).

but those who disbelieve in our verses, they are the companions of the left,

اور جنہوں نے ہماری آیتوں سے انکار کیا وہی بائیں والے ہیں

عَلَيْهِمْ نَارٌ مُّؤْصَدَةٌ

بر آنان آتشی سرپوشیده احاطه دارد [که هیچ راه گریزی از آن ندارند.]

بر آن کافران آتشی سر پوشیده (که از آن راه گریزی نیست) احاطه خواهد کرد.

with the fire closed above them.

انہیں پر چاروں طرف سے بند کی ہوئی آگ ہے

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

به نام خدا که رحمتش بی اندازه است و مهربانی اش همیشگی.

به نام خداوند بخشنده مهربان

In the name of Allah, Most Gracious, Most Merciful

شروع الله کا نام لے کر جو بڑا مہربان نہایت رحم والا ہے.

وَالشَّمْسِ وَضُحَاهَا

سوگند به خورشید و گسترش روشنی اش

قسم به آفتاب و تابش آن (هنگام رفعتش).

by the sun and its midmorning,

سورج کی اور اس کی دھوپ کی قسم ہے

وَالْقَمَرِ إِذَا تَلَاهَا

و به ماه هنگامی که از پی آن برآید

و قسم به ماه آن گاه که در پی آفتاب تابان در آید.

by the moon, which follows it,

اور چاند کی جب وہ اس کے پیچھے آئے

وَالنَّهَارِ إِذَا جَلَّاهَا

و به روزچون خورشید را به خوبی آشکار کند

و قسم به روز هنگامی که جهان را روشن سازد.

by the day, when it displays it,

اور دن کی جب وہ اس کو روشن کر دے

وَاللَّيْلِ إِذَا يَغْشَاهَا

و به شب هنگامی که خورشید را فرو پوشد

و به شب وقتی که عالم را در پرده سیاهی کشد.

by the night, when it envelops it!

اور رات کی جب وہ اس کو ڈھانپ لے

وَالسَّمَاء وَمَا بَنَاهَا

و به آسمان و آنکه آن را بنا کرد

و قسم به آسمان بلند و آن که این کاخ رفیع را بنا کرد.

by the heaven and who built it,

اور آسمان کی اور اس کی جس نے اس کو بنایا

وَالْأَرْضِ وَمَا طَحَاهَا

و به زمین و آنکه آن را گستراند

و به زمین و آن که آن را بگسترد.

by the earth and who spread it,

اور زمین اور اس کی جس نے اس کو بچھایا

وَنَفْسٍ وَمَا سَوَّاهَا

و به نفس و آنکه آن را درست و نیکو نمود،

و قسم به نفس ناطقه انسان و آن که او را نیکو به حد کمال بیافرید.

by the soul and who shaped it

اور جان کی اور اس کی جس نے اس کو درست کیا

فَأَلْهَمَهَا فُجُورَهَا وَتَقْوَاهَا

پس بزه کاری و پرهیزکاری اش را به او الهام کرد.

و به او شر و خیر او را الهام کرد.

and inspired it with its sin and its piety,

پھر اس کو اس کی بدی اور نیکی سمجھائی

قَدْ أَفْلَحَ مَن زَكَّاهَا

بی تردید کسی که نفس را [از آلودگی پاک کرد و] رشد داد، رستگار شد.

(قسم به این آیات الهی) که هر کس نفس ناطقه خود را از گناه و بدکاری پاک و منزه سازد به یقین (در دو عالم) رستگار خواهد بود.

prosperous is he who purified it,

بے شک وہ کامیاب ہوا جس نے اپنی روح کو پاک کر لیا

وَقَدْ خَابَ مَن دَسَّاهَا

و کسی که آن را [به آلودگی ها و امور بازدارنده از رشد] بیالود [از رحمت حق] نومید شد.

و هر که او را (به کفر و گناه) پلید گرداند البته (در دو جهان) زیانکار خواهد گشت.

and failed is he who buried it!

اوربے شک وہ غارت ہوا جس نے اس کو آلودہ کر لیا

كَذَّبَتْ ثَمُودُ بِطَغْوَاهَا

قوم ثمود به سبب سرکشی و طغیانش [پیامبرشان را] تکذیب کرد،

طایفه ثمود از غرور و سرکشی (پیغمبر خود صالح را) تکذیب کردند.

thamood belied in their pride

ثمود نے اپنی سرکشی سے (صالح کو) جھٹلایا تھا

إِذِ انبَعَثَ أَشْقَاهَا

زمانی که بدبخت ترینشان به پا خاست.

هنگامی که شقی‌ترینشان (قدار بن سالف) بر انگیخته شد (تا ناقه صالح را پی کند).

when the most wicked of them broke forth,

جب کہ ان کا بڑا بدبخت اٹھا

فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ نَاقَةَ اللَّهِ وَسُقْيَاهَا

پس فرستاده خدا به آنان گفت: ناقه خدا و آبشخورش را [واگذارید]

و رسول خدا (صالح) به آنها گفت: این ناقه آیت خداست، از خدا بترسید و آن را سیراب گردانید.

the messenger of allah said to them: `( this is) the shecamel of allah, let her drink. `

پس ان سے الله کے رسول نے کہا کہ الله کی اونٹنی اور اس کے پانی پینے کی باری سے بچو

فَكَذَّبُوهُ فَعَقَرُوهَا فَدَمْدَمَ عَلَيْهِمْ رَبُّهُم بِذَنبِهِمْ فَسَوَّاهَا

ولی به تکذیب او برخاستند و ناقه را پی کردند، و در نتیجه پروردگارشان به خاطر گناهشان عذاب سختی بر آنان فرو ریخت و همه قوم را با خاک یکسان و برابر ساخت؛

آن قوم رسول را تکذیب و ناقه او را پی کردند، خدا هم آنان را به کیفر (ظلم و) گناهشان هلاک ساخت و شهرشان را با خاک یکسان نمود.

but they belied him, and hamstrung her. so their lord crushed them for their sin and leveled it (their village).

پس انہوں نے اس کو جھٹلایا اور اونٹنی کی کونچیں کاٹ ڈالیں پھر ان پر ان کے رب نےان کےگناہوں کے بدلے ہلاکت نازل کی پھر ان کو برابر کر دیا

وَلَا يَخَافُ عُقْبَاهَا

و خدا از سرانجام آن کار [که نابودی ستمکاران است] پروایی ندارد.

و هیچ باک از هلاک آنها نمی‌داشت (یا آنها هیچ از عاقبت بدگناه خود نمی‌ترسیدند).

he does not fear the result (of their destruction).

اوراس نے اس کےانجام کی پروا نہ کی

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

به نام خدا که رحمتش بی اندازه است و مهربانی اش همیشگی.

به نام خداوند بخشنده مهربان

In the name of Allah, Most Gracious, Most Merciful

شروع الله کا نام لے کر جو بڑا مہربان نہایت رحم والا ہے.

وَاللَّيْلِ إِذَا يَغْشَى

سوگند به شب هنگامی که فرو پوشد

قسم به شب تار هنگامی که (جهان را در پرده سیاه) بپوشاند.

by the night, when it envelops,

رات کی قسم ہے جب کہ وہ چھاجائے

وَالنَّهَارِ إِذَا تَجَلَّى

و به روز هنگامی که آشکار شود

و قسم به روز هنگامی که روشن و فروزان گردد.

and by the day when it unveils.

اور دن کی جبکہ وہ روشن ہو

وَمَا خَلَقَ الذَّكَرَ وَالْأُنثَى

و به آنکه نر و ماده آفرید؛

و قسم به مخلوقات عالم که خدا همه را جفت نر و ماده بیافرید.

and by who created the male and female,

اوراس کی قسم کہ جس نے نر و مادہ کوبنایا

إِنَّ سَعْيَكُمْ لَشَتَّى

همانا تلاشتان گوناگون و پراکنده است؛

(قسم به این آیات الهی) که سعی و کوشش شما مردم بسیار مختلف است (برخی بر صلاح و برخی بر فساد می‌کوشید).

your striving is indeed to different ends!

بے شک تمہاری کوشش مختلف ہے

فَأَمَّا مَن أَعْطَى وَاتَّقَى

اما کسی که [ثروتش را در راه خدا] انفاق کرد و پرهیزکاری پیشه ساخت

اما هر کس عطا و احسان کرد و خدا ترس و پرهیزکار شد.

for him that gives and fears (allah)

پھر جس نے دیا اور پرہیز گاری کی

وَصَدَّقَ بِالْحُسْنَى

و وعده نیکوتر را [که وعده خدا نسبت به پاداش انفاق و پرهیزکاری است] باور کرد؛

و به نیکویی (یعنی به نعیم آخرت با هر خیر و سعادت که در قرآن بیان شده) تصدیق کرد.

and believes in the finest,

اورنیک بات کی تصدیق کی

فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْيُسْرَى

پس به زودی او را برای راه آسانی [که انجام همه اعمال نیک به توفیق خداست] آماده می کنیم

ما هم البته کار او را (در دو عالم) سهل و آسان می‌گردانیم.

we shall surely ease him to the path of easing;

تو ہم اس کے لیے جنت کی راہیں آسان کر دیں گے

وَأَمَّا مَن بَخِلَ وَاسْتَغْنَى

و اما کسی که [از انفاق ثروت] بخل ورزید و خود را بی نیاز نشان داد

اما هر کس بخل ورزید و خود را (از لطف خدا) بی نیاز دانست.

but for him that is a miser, and sufficed,

اورلیکن جس نے بخل کیا اوربے پرواہ رہا

وَكَذَّبَ بِالْحُسْنَى

و وعده نیکوتر را تکذیب کرد،

و نیکویی را تکذیب کرد.

and he belied the finest

اور نیک بات کو جھٹلایا

فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْعُسْرَى

پس او را برای راه سخت و دشواری [که سلب هرگونه توفیق از اوست] آماده می کنیم،

پس به زودی کار او را (در دو عالم) دشوار می‌کنیم.

we shall surely ease for him the path of hardship (the fire).

تو ہم اس کے لیے جہنم کی راہیں آسان کر دیں گے

وَمَا يُغْنِي عَنْهُ مَالُهُ إِذَا تَرَدَّى

و هنگامی که [به چاه هلاکت و گودال گور] سقوط کند ثروتش [چیزی از عذاب خدا] را از او دفع نمی کند.

و گاه عذاب و هلاکت داراییش وی را هیچ نجات نتواند داد.

when he falls (into hell), his wealth will not help him.

اوراس کا مال اس کے کچھ بھی کام نہ آئے گا جب کہ وہ گھڑے میں گرے گا

إِنَّ عَلَيْنَا لَلْهُدَى

بی تردید هدایت کردن بر عهده ماست.

و البته بر ماست که (خلق را) هدایت کنیم.

indeed, guidance is ours,

بے شک ہمارے ذمے راہ دکھانا ہے

وَإِنَّ لَنَا لَلْآخِرَةَ وَالْأُولَى

و به یقین دنیا و آخرت در سیطره مالکیّت ماست.

و ملک دنیا و آخرت از ماست (به هر که بخواهیم و صلاح دانیم می‌بخشیم).

and to us belong the last and the first.

اور بے شک ہمارے ہی ہاتھ میں آخرت بھی اور دنیا بھی ہے

فَأَنذَرْتُكُمْ نَارًا تَلَظَّى

پس شما را از آتشی که زبانه می کشد بیم می دهم.

من شما را از آتش شعله‌ور دوزخ ترسانیدم و آگاه ساختم.

i have now warned you of the blazing fire,

پس میں نے تمہیں بڑھکتی ہوئی آگ سے ڈرایا ہے

لَا يَصْلَاهَا إِلَّا الْأَشْقَى

[که] جز بدبخت ترین مردم در آن در نیایند.

که هیچ کس در آن آتش در نیفتد مگر شقی‌ترین خلق.

in which none shall be roasted except the most wretched sinner,

جس میں صرف وہی بد بخت داخل ہوگا

الَّذِي كَذَّبَ وَتَوَلَّى

همان که [دین را] تکذیب کرد و از آن روی گردانید.

همان کس که (آیات و رسل حق را) تکذیب کرد و روی از آن بگردانید.

who belied and turned away,

جس نے جھٹلایا اورمنہ موڑا

وَسَيُجَنَّبُهَا الْأَتْقَى

و به زودی پرهیزکارترین [مردم] را از آن دور می دارند.

و اهل تقوا را از آن آتش دور سازند.

and from which the cautious shall be distanced.

اوراس آگ سے وہ بڑا پرہیز گار دور رہے گا

الَّذِي يُؤْتِي مَالَهُ يَتَزَكَّى

همان که مال خود را انفاق می کند تا [مال] رشد و نمو کند.

آن کس که مال خود را (به فقیران اسلام) به وجه زکات بدهد.

he who gives his wealth to be purified,

جو اپنا مال دیتا ہے تاکہ وہ پاک ہو جائے

وَمَا لِأَحَدٍ عِندَهُ مِن نِّعْمَةٍ تُجْزَى

و هیچ کس را نزد خدا حق نعمتی نیست تا این مالی که انفاق کرده به عنوان پاداش آن نعمت به حساب او گذارد.

و حال آنکه هیچ کس بر وی حق نعمت ندارد تا به پاداش آن بدهد.

and confers no favor upon anyone for recompense

اور اس پر کسی کا کوئی احسان نہیں کہ جس کا بدلہ دیا جائے

إِلَّا ابْتِغَاء وَجْهِ رَبِّهِ الْأَعْلَى

بلکه [انفاق کننده با تقوا مال خود را در راه خدا انفاق می کند] تا خشنودی پروردگار والایش را به دست آورد.

(او احسان نکند) جز در طلب رضای خدای خود که برتر و بالاترین موجودات است.

seeking only the face of his lord, the most high,

وہ تو صرف اپنے سب سے برتر رب کی رضا مندی کے لیے دیتا ہے

وَلَسَوْفَ يَرْضَى

و [بی تردید] به زودی [در قیامت با دریافت لطف، رحمت حق و پاداش بی پایان او] خشنود خواهد شد.

و البته (در بهشت آخرت به آن نعمتهای ابدی) خشنود خواهد گردید.

surely, he shall be satisfied.

اوروہ عنقریب خوش ہو جائے گا

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

به نام خدا که رحمتش بی اندازه است و مهربانی اش همیشگی.

به نام خداوند بخشنده مهربان

In the name of Allah, Most Gracious, Most Merciful

شروع الله کا نام لے کر جو بڑا مہربان نہایت رحم والا ہے.

وَالضُّحَى

سوگند به ابتدای روز [وقتی که خورشید پرتو افشانی می کند]

قسم به روز روشن (یا هنگام ظهر آن).

by the midmorning,

دن کی روشنی کی قسم ہے

وَاللَّيْلِ إِذَا سَجَى

و سوگند به شب آن گاه که آرام گیرد،

و قسم به شب به هنگام آرامش آن.

and by the night when it covers,

اور رات کی جب وہ چھا جائے

مَا وَدَّعَكَ رَبُّكَ وَمَا قَلَى

که پروردگارت تو را رها نکرده و مورد خشم و کینه قرار نداده است.

که خدای تو هیچ گاه تو را ترک نگفته و بر تو خشم ننموده است (چهل روز بر رسول وحی نیامد، دشمنان به طعنه گفتند: خدا از محمد قهر کرده. این آیه رد بر آنهاست).

your lord has not forsaken you (prophet muhammad), nor does he hate you.

آپ کے رب نے نہ آپ کو چھوڑا ہے اور نہ بیزار ہوا ہے

وَلَلْآخِرَةُ خَيْرٌ لَّكَ مِنَ الْأُولَى

و بی تردید آخرت برای تو از دنیا بهتر است،

و البته عالم آخرت برای تو بسی بهتر از نشأه دنیاست.

the last shall be better for you than the first.

اور البتہ آخرت آپ کے لیے دنیا سے بہتر ہے

وَلَسَوْفَ يُعْطِيكَ رَبُّكَ فَتَرْضَى

و به زودی پروردگارت بخششی به تو خواهد کرد تا خشنود شوی.

و پروردگار تو به زودی به تو چندان عطا کند که تو راضی شوی (در دنیا نصرت و در آخرت مقام شفاعت به تو بخشد).

your lord will give you, and you will be satisfied.

اور آپ کا رب آپ کو (اتنا) دے گا کہ آپ خوش ہو جائیں گے

أَلَمْ يَجِدْكَ يَتِيمًا فَآوَى

آیا تو را یتیم نیافت، پس پناه داد؟

آیا خدا تو را یتیمی نیافت که در پناه خود جای داد؟

did he not find you an orphan and give you shelter?

کیا اس نے آپ کو یتیم نہیں پایا تھا پھر جگہ دی

وَوَجَدَكَ ضَالًّا فَهَدَى

و تو را بدون شریعت نیافت، پس به شریعت هدایت کرد؟

و تو را (در بیابان مکه) ره گم کرده و حیران یافت (در طفولیت که حلیمه دایه‌ات آورد تا به جدّت عبد المطّلب سپارد در راه مکه گم شدی، حلیمه و عبد المطلب سخت پریشان شدند و خدا زود آنها را به تو) ره نمایی کرد.

did he not find you a wanderer so he guided you?

اور آپ کو (شریعت سے) بے خبر پایا پھر (شریعت کا) راستہ بتایا

وَوَجَدَكَ عَائِلًا فَأَغْنَى

و تو را تهیدست نیافت، پس بی نیاز ساخت؟

و باز تو را فقیر (الی الله) یافت (به دولت نبوت) توانگر کرد (و نعمت رسالت عطا نمود).

did he not find you poor and suffice you?

اوراس نے آپ کو تنگدست پایا پھر غنی کر دیا

فَأَمَّا الْيَتِيمَ فَلَا تَقْهَرْ

و اما [به شکرانه این همه نعمت] یتیم را خوار و رانده مکن

پس تو هم یتیم را هرگز میازار.

do not oppress the orphan,

پھر یتیم کو دبایا نہ کرو

وَأَمَّا السَّائِلَ فَلَا تَنْهَرْ

و تهیدست حاجت خواه را [به بانگ زدن] از خود مران

و فقیر و گدای سائل را به زجر مران.

nor drive away the one who asks.

اورسائل کو جھڑکا نہ کرو

وَأَمَّا بِنِعْمَةِ رَبِّكَ فَحَدِّثْ

و نعمت های پروردگارت را بازگو کن.

و اما نعمت پروردگارت را (که مقام نبوت و تقرب کامل به خدا یافتی، بر امت) باز گو.

but tell of the favors of your lord!

اورہر حال میں اپنے رب کے احسان کا ذکر کیا کرو

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

به نام خدا که رحمتش بی اندازه است و مهربانی اش همیشگی.

به نام خداوند بخشنده مهربان

In the name of Allah, Most Gracious, Most Merciful

شروع الله کا نام لے کر جو بڑا مہربان نہایت رحم والا ہے.

أَلَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ

آیا سینه ات را [به نوری از سوی خود] گشاده نکردیم؟

(ای رسول گرامی) آیا ما تو را (به نعمت حکمت و رسالت) شرح صدر (و بلندی همّت) عطا نکردیم؟

have we not expanded your chest for you (prophet muhammad),

کیا ہم نے آپ کا سینہ نہیں کھول دیا

وَوَضَعْنَا عَنكَ وِزْرَكَ

و بار گرانت را فرو ننهادیم؟

و بار سنگین (گناه) را (به اعطای مقام عصمت) از تو برداشتیم.

and relieved you of your burden

اور کیا آپ سے آپ کا وہ بوجھ نہیں اتار دیا

الَّذِي أَنقَضَ ظَهْرَكَ

همان بار گرانی که پشتت را شکست.

در صورتی که آن بار سنگین ممکن بود پشت تو را گران دارد.

that weighed down your back?

جس نے آپ کی کمر جھکا دی تھی

وَرَفَعْنَا لَكَ ذِكْرَكَ

و آوازه ات را برایت بلند نکردیم؟

و نام نکوی تو را (به رغم دشمنان، در عالم) بلند کردیم.

have we not raised your remembrance?

اور ہم نے آپ کا ذکر بلند کر دیا

فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا

پس بی تردید با دشواری آسانی است.

پس (بدان که به لطف خدا) با هر سختی البته آسانی هست.

indeed, hardship is followed by ease,

پس بے شک ہر مشکل کے ساتھ آسانی ہے

إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا

[آری] بی تردید با دشواری آسانی است.

و با هر سختی البته آسانی هست.

indeed, hardship is followed by ease!

بے شک ہر مشکل کے ساتھ آسانی ہے

فَإِذَا فَرَغْتَ فَانصَبْ

پس هنگامی که [از کار بسیار مهم تبلیغ] فراغت می یابی، به عبادت و دعا بکوش

پس چون از نماز و طاعت پرداختی برای دعا همت مصروف دار.

so, when you have finished (your prayer), labor (in supplication),

پس جب آپ (تبلیغ احکام سے) فارغ ہوں تو ریاضت کیجئے

وَإِلَى رَبِّكَ فَارْغَبْ

و مشتاقانه به سوی پروردگارت رو آور.

و به سوی خدای خود همیشه متوجه و مشتاق باش.

and let your longing be for your lord (in humility).

اور اپنے رب کی طرف دل لگائیے

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

به نام خدا که رحمتش بی اندازه است و مهربانی اش همیشگی.

به نام خداوند بخشنده مهربان

In the name of Allah, Most Gracious, Most Merciful

شروع الله کا نام لے کر جو بڑا مہربان نہایت رحم والا ہے.

وَالتِّينِ وَالزَّيْتُونِ

سوگند به انجیر و زیتون

قسم به تین و زیتون (دو میوه معروف انجیر و زیت یا دو معبد بزرگ کعبه و بیت المقدس).

by the fig and the olive!

انجیر اور زیتون کی قسم ہے

وَطُورِ سِينِينَ

و سوگند به طور سینا

و قسم به طور سینا.

and the mount, sinai,

اور طور سینا کی

وَهَذَا الْبَلَدِ الْأَمِينِ

و سوگند به این [مکه] شهر امن

و قسم به این شهر امن و امان (مکّه معظّم).

and this safe country (mecca)!

اور اس شہر (مکہ) کی جو امن والا ہے

لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنسَانَ فِي أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ

که ما انسان را در نیکوترین نظم و اعتدال و ارزش آفریدیم.

که ما انسان را در نیکوترین صورت (در مراتب وجود) بیافریدیم.

indeed, we created the human with the fairest stature

بے شک ہم نے انسان کو بڑے عمدہ انداز میں پیدا کیا ہے

ثُمَّ رَدَدْنَاهُ أَسْفَلَ سَافِلِينَ

آن گاه او را [به سبب گناهکاری] به [مرحله] پست ترینِ پَستان بازگرداندیم.

سپس (به کیفر کفر و گناهش) به اسفل سافلین (جهنم و پست‌ترین رتبه امکان) برگردانیدیم.

and we shall return him to the lowest of the low,

پھر ہم نے اسے سب سے نیچے پھینک دیا ہے

إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ فَلَهُمْ أَجْرٌ غَيْرُ مَمْنُونٍ

مگر آنان که ایمان آورده و کارهای شایسته انجام داده اند، پس آنان را پاداشی بی منت و همیشگی است.

مگر آنان که ایمان آورده و نیکوکار شدند که به آنها پاداش دائمی (بهشت ابد) عطا کنیم.

except the believers who do good works, for theirs shall be an unfailing recompense.

مگر جو ایمان لائے اور نیک کام کئے سو ان کے لیے تو بے انتہا بدلہ ہے

فَمَا يُكَذِّبُكَ بَعْدُ بِالدِّينِ

[ای انسان!] پس چه چیزی تو را بعد [از این همه دلایل] به تکذیب دین و [روز قیامت] ، وامی دارد؟

پس (ای انسان مشرک ناسپاس) چه تو را بر آن داشت که دین حق و روز جزا را تکذیب کنی؟

so, what then shall belie you concerning the recompense?

پھر اس کے بعد آپ کو قیامت کے معاملہ میں کون جھٹلا سکتا ہے

أَلَيْسَ اللَّهُ بِأَحْكَمِ الْحَاكِمِينَ

آیا خدا بهترین داوران نیست؟

آیا خدا مقتدرترین و عادل‌ترین حکمفرمایان عالم نیست؟

is allah not the most just of judges!

کیا الله سب حاکموں سے بڑا حاکم نہیں (ضرور ہے)

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

به نام خدا که رحمتش بی اندازه است و مهربانی اش همیشگی.

به نام خداوند بخشنده مهربان

In the name of Allah, Most Gracious, Most Merciful

شروع الله کا نام لے کر جو بڑا مہربان نہایت رحم والا ہے.

اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ

بخوان به نام پروردگارت که [همه آفریده ها را] آفریده؛

(ای رسول گرامی برخیز و قرآن را) به نام پروردرگارت که خدای آفریننده عالم است (بر خلق) قرائت کن.

read (prophet muhammad) in the name of your lord who created,

اپنے رب کے نام سے پڑھیئے جس نے سب کو پیدا کیا

خَلَقَ الْإِنسَانَ مِنْ عَلَقٍ

[همان که] انسان را از علق به وجود آورد.

آن خدایی که آدمی را از خون بسته (که تحول نطفه است) بیافرید.

created the human from a (blood) clot.

انسان کو خون بستہ سے پیدا کیا

اقْرَأْ وَرَبُّكَ الْأَكْرَمُ

بخوان در حالی که پروردگارت کریم ترین [کریمان] است.

بخوان و (بدان که) پروردگار تو کریم‌ترین کریمان عالم است.

read! your lord is the most generous,

پڑھیئے اور آپ کا رب سب سے بڑھ کر کرم والا ہے

الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ

همان که به وسیله قلم آموخت،

آن خدایی که بشر را علم نوشتن به قلم آموخت.

who taught by the pen,

جس نے قلم سے سکھایا

عَلَّمَ الْإِنسَانَ مَا لَمْ يَعْلَمْ

[و] به انسان آنچه را نمی دانست تعلیم داد.

به آدمی آنچه را که نمی‌دانست تعلیم داد.

taught the human what he did not know.

انسان کو سکھایا جو وہ نہ جانتا تھا

كَلَّا إِنَّ الْإِنسَانَ لَيَطْغَى

این چنین نیست [که انسان سپاس گزار باشد] مسلماً انسان سرکشی می کند.

راستی که انسان سرکش و مغرور می‌شود.

indeed, surely the human is very insolent

ہرگز نہیں بے شک آدمی سرکش ہو جاتا ہے

أَن رَّآهُ اسْتَغْنَى

برای اینکه خود را بی نیاز می پندارد.

چون که خود را در غنا و دارایی ببیند.

that he sees himself sufficed.

جب کہ اپنے آپ کو غنی پاتا ہے

إِنَّ إِلَى رَبِّكَ الرُّجْعَى

بی تردید بازگشت به سوی پروردگار توست.

محققا (پس از مرگ) باز گشت به سوی پروردگار تو خواهد بود.

indeed, to your lord is the returning.

بے شک آپ کے رب ہی کی طرف لوٹ کر جانا ہے

أَرَأَيْتَ الَّذِي يَنْهَى

مرا خبر ده، آیا آن کسی که باز می دارد،

دیدی آن کس را که منع (و تمسخر) می‌کرد؟

what do you think? have you seen he who forbids

کیا آپ نے اس کو دیکھا جو منع کرتا ہے

عَبْدًا إِذَا صَلَّى

بنده ای را هنگامی که نماز می خواند؟

آن بنده خدای را که به نماز مشغول شد؟ (مراد ابو جهل است که بر نماز، پیغمبر و اصحابش را به مسخرگی می‌آزرد).

a worshiper when he prays.

ایک بندے کو جب کہ وہ نماز پڑھتا ہے

أَرَأَيْتَ إِن كَانَ عَلَى الْهُدَى

مرا خبر ده، اگر این بنده نمازگزار بر راه راست باشد

آیا چه می‌بینی اگر آن بنده (یا رسول) به راه راست باشد.

have you seen if he was upon guidance

بھلا دیکھو تو سہی اگر وہ راہ پر ہوتا

أَوْ أَمَرَ بِالتَّقْوَى

یا [دیگران را] به پرهیزکاری وادارد؟ [آیا آن بازدارنده سزاوار کیفر سخت نیست؟]

و خلق را به تقوا و پرهیزکاری امر کند (حال آنکه او را از نماز باز می‌دارد چگونه خواهد بود).

or orders piety?

یا پرہیز گاری سکھاتا

أَرَأَيْتَ إِن كَذَّبَ وَتَوَلَّى

مرا خبر ده، اگر این بازدارنده [دین را] تکذیب کند و [از فرمان حق] روی برگرداند [مستحق می ازات سخت نیست؟!]

آیا شما مردم بر این کس که حق را تکذیب می‌کند و (از رسول او) رو می‌گرداند چه رأی می‌دهید؟

what do you think? have you seen if he belies and turns away,

بھلا دیکھو تو سہی اگر اس نے جھٹلایا اور منہ موڑ لیا

أَلَمْ يَعْلَمْ بِأَنَّ اللَّهَ يَرَى

مگر ندانسته که قطعاً خدا [همه کارهایش را] می بیند؟

آیا او ندانست که خدا (اعمال زشتش را) می‌بیند (و از او روزی انتقام می‌کشد).

does he not know that allah sees?

تو کیا وہ نہیں جانتا کہ الله دیکھ رہا ہے

كَلَّا لَئِن لَّمْ يَنتَهِ لَنَسْفَعًا بِالنَّاصِيَةِ

این چنین نیست که می پندارد [که ما کارهایش را زیرنظر نداریم،] اگر [از کارهایش] باز نایستد، به شدت موی جلوی سرش را می گیریم [و به سوی دوزخ می کشانیم.]

هرگز (این را نداند) ، اگر او (از کفر و ظلم و تکذیبش) دست نکشد البته ما موی پیشانیشن (به قهر و انتقام) بگیریم.

indeed, if he does not desist, we will seize him by the forelock,

ہرگزایسا نہیں چاہیئے اگر وہ باز نہ آیا تو ہم پیشانی کے بال پکڑ کر گھسیٹیں گے

نَاصِيَةٍ كَاذِبَةٍ خَاطِئَةٍ

[آری] موی جلوی سر دروغگوی خطاپیشه را

آن پیشانی دروغزن خطا پیشه را (به خاک هلاک کشیم).

a lying, sinful forelock.

پیشانی جھوٹی خطا کار

فَلْيَدْعُ نَادِيَه

پس [اگر بخواهد] اهل می لس و انجمنش را [برای یاری دادنش] فرا خواند،

آن گاه او هر که از قبیله و عشیره خود را خواهد بخواند (که از هلاکش برهانند و هیچ کس نتواند).

so, let him call upon his way!

پس وہ اپنے مجلس والوں کو بلا لے

سَنَدْعُ الزَّبَانِيَةَ

ما هم به زودی مأموران آتش دوزخ را فرا می خوانیم.

ما هم زبانیه دوزخ را (که فرشتگان قهر و عذاب و مأموران آتش جهنم‌اند، بر گرفتن او) می‌خوانیم.

we, will call the zabania (the harsh angels of hell).

ہم بھی مؤکلین دوزخ کو بلا لیں گے

كَلَّا لَا تُطِعْهُ وَاسْجُدْ وَاقْتَرِبْ

این چنین نیست [که بتواند برای نجات خود کاری کند] ، هرگز از او اطاعت مکن، و سجده کن و به خدا تقرب جوی.

(ای رسول گرامی) چنین نیست (که ابو جهل پنداشته که تو را به زجر و ظلم مطیع خود تواند کرد) تو هیچ از او اطاعت مکن و به نماز و سجده خدا پرداز و به حق نزدیک شو (که سجده و نماز موجب قرب حضرت بی نیاز است).

no, indeed; do not obey him! prostrate and come nearer (to allah).

ہر گز ایسا نہیں چاہیئے آپ اس کا کہانہ مانیے اور سجدہ کیجیئے اور قرب حاصل کیجیئے

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

به نام خدا که رحمتش بی اندازه است و مهربانی اش همیشگی.

به نام خداوند بخشنده مهربان

In the name of Allah, Most Gracious, Most Merciful

شروع الله کا نام لے کر جو بڑا مہربان نہایت رحم والا ہے.

إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ

ما قرآن را در شب قدر نازل کردیم.

ما این قرآن عظیم الشأن را در شب قدر نازل کردیم.

we sent this (the holy koran) down on the night of honor.

بے شک ہم نے اس (قرآن) کو شب قدر میں اتارا ہے

وَمَا أَدْرَاكَ مَا لَيْلَةُ الْقَدْرِ

تو چه می دانی شب قدر چیست؟

و چه تو را به عظمت این شب قدر آگاه تواند کرد؟

what could let you know what the night of honor is!

اور آپ کو کیا معلوم کہ شب قدر کیا ہے

لَيْلَةُ الْقَدْرِ خَيْرٌ مِّنْ أَلْفِ شَهْرٍ

شب قدر، بهتر از هزار ماه است.

شب قدر از هزار ماه بهتر و بالاتر است.

the night of honor is better than a thousand months,

شب قدر ہزار مہینوں سے بہتر ہے

تَنَزَّلُ الْمَلَائِكَةُ وَالرُّوحُ فِيهَا بِإِذْنِ رَبِّهِم مِّن كُلِّ أَمْرٍ

فرشتگان و روح در آن شب به اذن پروردگارشان برای [تقدیر و تنظیم] هر کاری نازل می شوند.

در این شب فرشتگان و روح (یعنی جبرئیل) به اذن خدا (بر مقام ولایت نبی و امام عصر علیه السّلام) از هر فرمان و دستور الهی نازل می‌شوند (و سرنوشت و مقدرات خلق را نازل می‌گردانند).

in it the angels and the spirit (gabriel) descend by the permission of their lord upon every command.

اس میں فرشتے اور روح نازل ہوتے ہیں اپنے رب کے حکم سے ہر کام پر

سَلَامٌ هِيَ حَتَّى مَطْلَعِ الْفَجْرِ

این شب تا برآمدن سپیده دم [سراسر] سلام و رحمت است.

این شب (رحمت و) سلامت و تهنیت است تا صبحگاه.

peace it is, till the break of dawn.

وہ صبح روشن ہونے تک سلامتی کی رات ہے

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

به نام خدا که رحمتش بی اندازه است و مهربانی اش همیشگی.

به نام خداوند بخشنده مهربان

In the name of Allah, Most Gracious, Most Merciful

شروع الله کا نام لے کر جو بڑا مہربان نہایت رحم والا ہے.

لَمْ يَكُنِ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ وَالْمُشْرِكِينَ مُنفَكِّينَ حَتَّى تَأْتِيَهُمُ الْبَيِّنَةُ

کافران از اهل کتاب و مشرکان [از آیین خود] جدا نمی شدند تا آن دلیل روشن برای آنان بیاید.

کافران اهل کتاب و مشرکان (از کفر و عصیان) منفک نبودند (و به راه صواب هدایت نمی‌یافتند) تا آنکه برهان و حجت حق بر آنها بیاید.

the unbelievers among the people of the book and the idolaters would never desist until the clear proof came to them.

اہلِ کتاب میں سے کافر اور مشرک لوگ باز آنے والے نہیں تھے یہاں تک کہ ان کے پاس کھلی دلیل آئے

رَسُولٌ مِّنَ اللَّهِ يَتْلُو صُحُفًا مُّطَهَّرَةً

[آن دلیل روشن] فرستاده ای [چون پیامبر اسلام] از سوی خداست که صحیفه هایی پاک را می خواند.

رسولی از جانب خدا (چون محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم) که کتب آسمانی پاک و منزه (از خطا و تحریف) را بر آنها تلاوت کند.

a messenger from allah reciting purified pages

یعنی ایک رسول الله کی طرف سے آئے جو پاک صحیفے پڑھ کر سنائے

فِيهَا كُتُبٌ قَيِّمَةٌ

در آنها نوشته هایی استوار و باارزش است؛

که در آن کتب نامه‌های حقیقت و راستی (و نگهبان سنّت عدل الهی) مسطور است.

in which there are valuable books.

جن میں درست مضامین لکھے ہوں

وَمَا تَفَرَّقَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ إِلَّا مِن بَعْدِ مَا جَاءتْهُمُ الْبَيِّنَةُ

و اهل کتاب درباره دین، [گروه گروه و] پراکنده نشدند مگر پس از آنکه آن دلیل روشن برای آنان آمد [و به طور کامل نسبت به آنان اتمام حجت شد.]

و اهل کتاب (در حق این رسول گرامی) راه تفرقه و خلاف نپیمودند مگر پس از آنکه آنها را حجت کامل (در کتب آسمانی بر حقانیت رسول) آمد (و دانسته بر انکار او لجاج و عناد ورزیدند).

those to whom the book was given did not divide themselves until the clear proof came to them.

اور اہلِ کتاب نے جو اختلاف کیا تو واضح دلیل آنے کے بعد

وَمَا أُمِرُوا إِلَّا لِيَعْبُدُوا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ حُنَفَاء وَيُقِيمُوا الصَّلَاةَ وَيُؤْتُوا الزَّكَاةَ وَذَلِكَ دِينُ الْقَيِّمَةِ

در حالی که فرمان نیافته بودند جز آنکه خدا را بپرستند، و ایمان و عبادت را برای او از هرگونه شرکی خالص کنند، و حق گرا باشند، و نماز را برپا دارند، و زکات بپردازند؛ و این است آیین استوار و ثابت.

در صورتی که (در کتب آسمانی) امر نشده بودند مگر بر اینکه خدا را به اخلاص کامل در دین (اسلام) پرستش کنند و از غیر دین حق روی بگردانند و نماز به پا دارند و زکات (به فقیران) بدهند. این است دین درست.

yet they were ordered to worship allah alone, making the religion his sincerely, upright, and to establish their prayers and to pay the obligatory charity. that is indeed the religion of straightness.

اور انہیں صرف یہی حکم دیا گیا تھا کہ الله کی عبادت کریں ایک رخ ہو کر خالص اسی کی اطاعت کی نیت سے اورنماز قائم کریں اور زکواة دیں اور یہی محکم دین ہے

إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ وَالْمُشْرِكِينَ فِي نَارِ جَهَنَّمَ خَالِدِينَ فِيهَا أُوْلَئِكَ هُمْ شَرُّ الْبَرِيَّةِ

به یقین کافرانِ از اهل کتاب و مشرکان در آتش دوزخ اند و در آن جاودانه اند؛ اینانند که بدترین مخلوقاتند.

محقّقا آنان که از اهل کتاب کافر شدند (و عیسی و عزیر و رهبانان و احبار را به مقام ربوبیت خواندند) آنها با مشرکان همه در آتش دوزخند و در آن همیشه معذبند، آنها به حقیقت بدترین خلقند.

the unbelievers among the people of the book and the idolaters shall be for ever in the fire of gehenna (hell). they are the worst of all creatures.

بے شک جو لوگ اہلِ کتاب میں سے منکر ہوئے اور مشرکین وہ دوزخ کی آگ میں ہوں گے اس میں ہمیشہ رہیں گے یہی لوگ بدترین مخلوقات ہیں

إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أُوْلَئِكَ هُمْ خَيْرُ الْبَرِيَّةِ

مسلماً کسانی که ایمان آورده و کارهای شایسته انجام داده اند، اینانند که بهترین مخلوقاتند.

آنان که ایمان آوردند و نیکوکار شدند آنها به حقیقت بهترین اهل عالمند.

but those who believe and do good deeds are the best of all creatures.

بے شک جولوگ ایمان لائے اورنیک کام کیے یہی لوگ بہترین مخلوقات ہیں

جَزَاؤُهُمْ عِندَ رَبِّهِمْ جَنَّاتُ عَدْنٍ تَجْرِي مِن تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا رَّضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَرَضُوا عَنْهُ ذَلِكَ لِمَنْ خَشِيَ رَبَّهُ

پاداششان نزد پروردگارشان بهشت های پاینده ای است که از زیرِ [درختانِ] آن نهرها جاری است، در آنها جاودانه اند، خدا از آنان خشنود است و آنان هم از خدا خشنودند؛ این [پاداش] برای کسی است که از پروردگارش بترسد.

پاداش آنها نزد خدایشان باغهای بهشت عدن است که نهرها زیر درختانش جاری است و در آن بهشت ابد جاودان متنعّمند، خدا از آنها خشنود و آنها هم از خدا خشنودند. این بهشت مخصوص کسی است که از خدا ترسد (و به طاعت او پردازد).

their recompense is with their lord; gardens of eden, underneath which rivers flow, where they shall live for ever. allah is wellpleased with them, and they are wellpleased with him. that is for he who fears his lord!

ان کا بدلہ ان کے رب کے ہاں ہمیشہ رہنے کے بہشت ہیں ان کے نیچے نہریں بہتی ہوں گی وہ ان میں ہمیشہ ہمیشہ رہیں گے الله ان سے راضی ہوا اور وہ اس سے راضی ہوئے یہ اس کے لئےہے جو اپنے رب سے ڈرتا ہے

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

به نام خدا که رحمتش بی اندازه است و مهربانی اش همیشگی.

به نام خداوند بخشنده مهربان

In the name of Allah, Most Gracious, Most Merciful

شروع الله کا نام لے کر جو بڑا مہربان نہایت رحم والا ہے.

إِذَا زُلْزِلَتِ الْأَرْضُ زِلْزَالَهَا

هنگامی که زمین را با [شدیدترین] لرزشش بلرزانند،

هنگامی که زمین به سخت‌ترین زلزله خود به لرزه در آید.

when the earth is shaken with its mighty shaking,

جب زمین بڑے زور سے ہلا دی جائے گی

وَأَخْرَجَتِ الْأَرْضُ أَثْقَالَهَا

و زمین بارهای گرانش را بیرون اندازد،

و بارهای سنگین اسرار درون خویش (که گنجها و معادن و اموات و غیره است) همه را از دل خاک بیرون افکند.

and when the earth brings forth its burdens

اور زمین اپنے بوجھ نکال پھینکے گی

وَقَالَ الْإِنسَانُ مَا لَهَا

و انسان بگوید: زمین را چه شده است؟

و (آن روز) آدمی (از فرط حیرت و اضطراب) گوید: زمین را چه پیش آمده؟

and the human asks: "what is the matter with it?"

اور انسان کہے گا کہ اس کو کیا ہوگیا

يَوْمَئِذٍ تُحَدِّثُ أَخْبَارَهَا

آن روز است که زمین اخبار خود را می گوید؛

آن هنگام زمین مردم را به حوادث خویش آگاه می‌سازد.

on that day it shall proclaim its news,

اس دن وہ اپنی خبریں بیا ن کرے گی

بِأَنَّ رَبَّكَ أَوْحَى لَهَا

زیرا که پروردگارت به او وحی کرده است.

که خدا به او چنین الهام کند (تا به سخن آید و خلق را به اخبارش آگه نماید).

for your lord will have revealed to it.

اس لئے کہ آپ کا رب اس کو حکم دے گا

يَوْمَئِذٍ يَصْدُرُ النَّاسُ أَشْتَاتًا لِّيُرَوْا أَعْمَالَهُمْ

آن روز مردم [پس از پایان حساب] به صورت گروه های پراکنده [به سوی منزل های ابدی خود بهشت یا دوزخ] باز می گردند، تا اعمالشان را [به صورت تجسم یافته] به آنان نشان دهند.

درآن روز قیامت مردم از قبرها پراکنده بیرون آیند تا (پاداش نیک و بد) اعمال آنها را (در حساب و میزان حق) به آنان بنمایند.

on that day mankind shall issue in scatterings to see their deeds.

اس دن لوگ مختلف حالتوں میں لوٹیں گے تاکہ انہیں ان کے اعمال دکھائے جائیں

فَمَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْرًا يَرَهُ

پس هرکس هموزن ذره ای نیکی کند، آن نیکی را ببیند.

پس هر کس به قدر ذره‌ای کار نیک کرده باشد (پاداش) آن را خواهد دید.

whosoever has done an atom`s weight of good shall see it,

پھر جس نے ذرہ بھر نیکی کی ہے وہ اس کو دیکھ لے گا

وَمَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ

و هرکس هموزن ذره ای بدی کند، آن بدی را ببیند.

و هر کس به قدر ذره‌ای کار زشتی مرتکب شده آن هم به کیفرش خواهد رسید.

and whosoever has done an atom`s weight of evil shall see it.

اورجس نے ذرہ بھر برائی کی ہے وہ اس کو دیکھ لے گا

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

به نام خدا که رحمتش بی اندازه است و مهربانی اش همیشگی.

به نام خداوند بخشنده مهربان

In the name of Allah, Most Gracious, Most Merciful

شروع الله کا نام لے کر جو بڑا مہربان نہایت رحم والا ہے.

وَالْعَادِيَاتِ ضَبْحًا

سوگند به اسبان دونده ای که همهمه کنان [به سوی جنگ] می تازند

قسم به اسبانی که (سواران اسلام در جهاد با کفار تاختند تا جایی که) نفسشان به شماره افتاد.

by the snorting runners (the horses),

ان گھوڑوں کی قسم جو ہانپتے ہوئے دوڑتے ہیں

فَالْمُورِيَاتِ قَدْحًا

و سوگند به اسبانی که با کوبیدن سمشان از سنگ ها جرقه می جهانند

و در تاختن از سم خود بر سنگ آتش افروختند.

by the strikers of fire,

پھر (پتھر پر) ٹاپ مار کر آگ جھاڑتے ہیں

فَالْمُغِيرَاتِ صُبْحًا

و سوگند به سوارانی که هنگام صبح غافل گیرانه به دشمن هجوم می برند

و (بر دشمن شبیخون زدند تا) صبحگاه (آنها را) به غارت گرفتند.

by the dawnraiders,

پھر صبح کے وقت دھاوا کرتے ہیں

فَأَثَرْنَ بِهِ نَقْعًا

و به وسیله آن هجوم، گرد و غبار فراوانی بر انگیزند

و گرد و غبار از دیار کفار بر انگیختند.

raising a trail of dust,

پھر اس وقت غبار اُڑاتے ہیں

فَوَسَطْنَ بِهِ جَمْعًا

و ناگاه در آن وقت در میان گروهی دشمن در آیند؛

و سپاه دشمن را همه در میان گرفتند.

dividing the gathering.

پھر اس وقت دشمنوں کی جماعت میں جا گھستے ہیں

إِنَّ الْإِنسَانَ لِرَبِّهِ لَكَنُودٌ

[که] قطعاً انسان نسبت به پروردگارش بسیار ناسپاس است،

(قسم به اسبان این مجاهدان دین خدا) که انسان نسبت به پروردگارش کافر نعمت و ناسپاس است.

indeed, the human is ungrateful to his lord.

بے شک انسان اپنے رب کا بڑا ناشکرا ہے

وَإِنَّهُ عَلَى ذَلِكَ لَشَهِيدٌ

و بی تردید خود او بر این ناسپاسی گواه است،

و (خدا و یا) خود او بر این ناسپاسی محققا گواه است.

to this he himself shall bear witness.

اوربے شک وہ اس بات پر خود شاہد ہے

وَإِنَّهُ لِحُبِّ الْخَيْرِ لَشَدِيدٌ

و همانا او نسبت به ثروت و مال سخت علاقه مند است [و به این سبب بخل می ورزد.]

و هم او بر حب مال دنیا سخت فریفته و بخیل است.

and indeed he is ardent for the love of good (wealth, becoming greedy).

اوربے شک وہ مال کی محبت میں بڑا سخت ہے

أَفَلَا يَعْلَمُ إِذَا بُعْثِرَ مَا فِي الْقُبُورِ

آیا نمی داند هنگامی که آنچه در گورهاست برانگیخته شود.

آیا آدمی نمی‌داند که روزی آنچه (از مردگان) در دل قبرهاست همه بیرون ریخته می‌شود؟

does he not know that when that which is in the graves is overthrown,

پس کیا وہ نہیں جانتا جب اکھاڑا جائے گا جو کچھ قبروں میں ہے

وَحُصِّلَ مَا فِي الصُّدُورِ

و آنچه در سینه هاست پدیدار گردد،

و آنچه در دلها پنهان است همه را پدیدار سازند؟

and that which is in the chest is brought out,

اورجو دلوں میں ہے وہ ظاہر کیا جائے گا

إِنَّ رَبَّهُم بِهِمْ يَوْمَئِذٍ لَّخَبِيرٌ

بی تردید در آن روز پروردگارشان نسبت به آنان آگاه است [و بر پایه اعمال نیک و بدشان به آنان پاداش و کیفر دهد.]

محققا آن روز پروردگارشان (نیک و بد کردار) آنها کاملا آگاه است.

indeed, on that day their lord will be aware of them!

بے شک ان کا رب ان سے اس دن خوب خبردار ہو گا

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

به نام خدا که رحمتش بی اندازه است و مهربانی اش همیشگی.

به نام خداوند بخشنده مهربان

In the name of Allah, Most Gracious, Most Merciful

شروع الله کا نام لے کر جو بڑا مہربان نہایت رحم والا ہے.

الْقَارِعَةُ

آن کوبنده

قارعه.

the clatterer (the day of judgement)!

کھڑکھڑانے والی

مَا الْقَارِعَةُ

چیست آن کوبنده؟

قارعه چیست؟ (همان روز وحشت و اضطراب مرگ و قیامت است که دلهای خلایق را از ترس در هم کوبد).

what is the clatterer.

وہ کھڑکھڑانے والی کیا ہے

وَمَا أَدْرَاكَ مَا الْقَارِعَةُ

و تو چه می دانی آن کوبنده چیست؟

و چگونه حالت آن روز هولناک را تصور توانی کرد؟

what shall let you know what the clatterer is!

اور آپ کو کیا خبر کہ وہ کھڑکھڑانے والی کیا ہے

يَوْمَ يَكُونُ النَّاسُ كَالْفَرَاشِ الْمَبْثُوثِ

روزی که مردم [در سراسیمگی] چون پروانه های پراکنده اند

در آن روز سخت، مردم مانند ملخ هر سو پراکنده شوند.

on that day people shall become like scattered moths

جس دن لو گ بکھرے ہوئے پروانوں کی طرح ہوں گے

وَتَكُونُ الْجِبَالُ كَالْعِهْنِ الْمَنفُوشِ

و کوه ها مانند پشم رنگین حلاجی شده گردد!

و کوهها همچون پشم زده شده متلاشی گردد.

and the mountains like tufts of carded wool.

اور پہاڑ رنگی ہوئی دھنی ہوئی اُون کی طرح ہوں گے

فَأَمَّا مَن ثَقُلَتْ مَوَازِينُهُ

اما هرکس اعمال وزن شده اش سنگین و باارزش است؛

پس عمل هر کس را در میزان حق وزنی باشد،

then he whose deeds weigh heavy in the scale

تو جس کے اعمال (نیک) تول میں زیادہ ہوں گے

فَهُوَ فِي عِيشَةٍ رَّاضِيَةٍ

پس او در یک زندگی خوش و پسندیده ای است،

او در بهشت به آسایش و زندگانی خوش خواهد بود.

shall live in a life which is pleasing,

تو وہ خاطر خواہ عیش میں ہوگا

وَأَمَّا مَنْ خَفَّتْ مَوَازِينُهُ

و اما هرکساعمال وزن شده اش سبک و بی ارزش است،

و عمل هر کس بی قدر و سبک وزن باشد،

but he whose weight is light in the scale,

اور جس کے اعمال (نیک) تول میں کم ہوں گے

فَأُمُّهُ هَاوِيَةٌ

پس جایگاه و پناهگاهش هاویه است،

جایگاهش در قعر هاویه (جهنم) است.

his head will be in the plunging

تواس کا ٹھکانا ہاویہ ہوگا

وَمَا أَدْرَاكَ مَا هِيَهْ

و تو چه می دانی هاویه چیست؟

و چگونه سختی هاویه را تصور توانی کرد؟

what shall let you know what the plunging is?

اور آپ کو کیا معلوم کہ وہ کیا چیز ہے

نَارٌ حَامِيَةٌ

آتشی بسیار داغ و سوزاناست.

هاویه همان آتش سخت سوزنده و گدازنده است.

(it is) a fire which is extremely hot.

وہ دھکتی ہوئی آگ ہے

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

به نام خدا که رحمتش بی اندازه است و مهربانی اش همیشگی.

به نام خداوند بخشنده مهربان

In the name of Allah, Most Gracious, Most Merciful

شروع الله کا نام لے کر جو بڑا مہربان نہایت رحم والا ہے.

أَلْهَاكُمُ التَّكَاثُرُ

مباهات و افتخار بر یکدیگر [به ثروت و کثرت نفرات] شما را [از پرداختن به تکالیف دینی و یاد آخرت] بازداشت؛

شما مردم را افتخار به بسیاری اموال و فرزند و عشیره سخت (از یاد خدا و مرگ) غافل داشته است.

the excessive gathering (of increase and boasting) occupied you (from worshipping and obeying)

تمہیں حرص نے غافل کر دیا

حَتَّى زُرْتُمُ الْمَقَابِرَ

تا جایی که گورها را دیدار کردید [و به تعداد مردگان هم به یکدیگر مباهات و افتخار نمودید!!]

تا آنجا که به ملاقات (اهل) قبور رفتید (و به جای آنکه عبرت گیرید آنجا هم به قبرهای مردگان خود بر هم مفاخرت کردید).

until you visit the graves.

یہاں تک کہ قبریں جا دیکھیں

كَلَّا سَوْفَ تَعْلَمُونَ

این چنین نیست [که شما می پندارید] ، به زودی [به آثار شوم این اوضاع و احوالی که دارید] آگاه خواهید شد.

نه چنین است، به زودی خواهید دانست (که پس از مرگ به برزخ چه سختیها در پیش دارید).

but no, indeed, you shall soon know.

ایسا نہیں آئندہ تم جان لو گے

ثُمَّ كَلَّا سَوْفَ تَعْلَمُونَ

باز هم این چنین نیست، به زودی آگاه خواهید شد.

باز هم چنین نیست، حقا خواهید دانست (که به قیامت با چه عذابها مواجهید).

again, no indeed, you shall soon know.

پھر ایسا نہیں چاہیئے آئندہ تم جان لو گے

كَلَّا لَوْ تَعْلَمُونَ عِلْمَ الْيَقِينِ

[زندگی واقعی] این چنین نیست [که می پندارید] ، اگر به علم الیقین [که علم استوار و غیر قابل تردید است به آخرت] آگاه بودید [از تکالیف دینی و توجه به آباد کردن آخرت باز نمی ماندید.]

نه چنین است، حقا اگر به طور یقین می‌دانستید (چه حادثه بزرگی در پیش دارید هرگز به بازی دنیا از عالم آخرت غافل نمی‌شدید).

indeed, did you know with certain knowledge

ایسا نہیں چاہیئے کاش تم یقینی طور پر جانتے

لَتَرَوُنَّ الْجَحِيمَ

بی تردید دوزخ را خواهید دید.

البته (پس از مرگ) دوزخ را مشاهده خواهید کرد.

that you shall surely see hell?

البتہ تم ضرور دوزخ کو دیکھو گے

ثُمَّ لَتَرَوُنَّهَا عَيْنَ الْيَقِينِ

سپس [با وارد شدن در آن،] قطعاً آن را به دیده یقین و باور خواهید دید.

و سپس به چشم یقین آن دوزخ را می‌بینید.

again, you shall surely see it with the sight of certainty.

پھر تم اسے ضرور بالکل یقینی طور پر دیکھو گے

ثُمَّ لَتُسْأَلُنَّ يَوْمَئِذٍ عَنِ النَّعِيمِ

آن گاه شما در آن روز از نعمت ها بازپرسی خواهید شد.

آن گاه در آن روز از نعمتها شما را باز می‌پرسند.

on that day, you shall be questioned about the pleasures.

پھر اس دن تم سے نعمتوں کے متعلق پوچھا جائے گا

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

به نام خدا که رحمتش بی اندازه است و مهربانی اش همیشگی.

به نام خداوند بخشنده مهربان

In the name of Allah, Most Gracious, Most Merciful

شروع الله کا نام لے کر جو بڑا مہربان نہایت رحم والا ہے.

وَالْعَصْرِ

سوگند به عصر [ظهور پیامبر اسلام]

قسم به عصر (نورانی رسول صلّی اللّه علیه و آله و سلّم یا دوران ظهور ولی عصر علیه السّلام).

by the time of the afternoon!

زمانہ کی قسم ہے

إِنَّ الْإِنسَانَ لَفِي خُسْرٍ

[که] بی تردید انسان در زیان کاری بزرگی است؛

که انسان هم در خسارت و زیان است.

surely, the human is in a (state of) loss,

بے شک انسان گھاٹے میں ہے

إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَتَوَاصَوْا بِالْحَقِّ وَتَوَاصَوْا بِالصَّبْرِ

مگر کسانی که ایمان آورده و کارهای شایسته انجام داده اند و یکدیگر را به حق توصیه نموده و به شکیبایی سفارش کرده اند.

مگر آنان که ایمان آورده و نیکوکار شدند و به درستی و راستی و پایداری (در دین) یکدیگر را سفارش کردند.

except those who believe and do good works and charge one another with the truth and charge one another with patience.

مگر جو لوگ ایمان لائے اور نیک کام کیے اور حق پر قائم رہنے کی اور صبر کرنے کی آپس میں وصیت کرتے رہے

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

به نام خدا که رحمتش بی اندازه است و مهربانی اش همیشگی.

به نام خداوند بخشنده مهربان

In the name of Allah, Most Gracious, Most Merciful

شروع الله کا نام لے کر جو بڑا مہربان نہایت رحم والا ہے.

وَيْلٌ لِّكُلِّ هُمَزَةٍ لُّمَزَةٍ

وای بر هر عیب جوی بدگوی!

وای بر هر عیبجوی هرزه زبان.

woe to every backbiter, slanderer

ہر غیبت کرنے والے طعنہ دینے والے کے لیے ہلاکت ہے

الَّذِي جَمَعَ مَالًا وَعَدَّدَهُ

همان که ثروتی فراهم آورده و [پی در پی] آن را شمرد [و ذخیره کرد.]

همان کسی که مالی جمع کرده و دایم به حساب و شماره‌اش سر گرم است.

who amasses wealth and counts it,

جو مال کو جمع کرتا ہے اور اسے گنتا رہتا ہے

يَحْسَبُ أَنَّ مَالَهُ أَخْلَدَهُ

گمان می کند که ثروتش او را جاودانه خواهد کرد.

پندارد که مال و دارایی دنیایش عمر ابدش خواهد بخشید.

thinking his wealth will render him immortal!

وہ خیال کرتا ہے کہ اس کا مال اسے سدا رکھے گا

كَلَّا لَيُنبَذَنَّ فِي الْحُطَمَةِ

این چنین نیست، بی تردید او را در آن شکننده، اندازند؛

چنین نیست، بلکه محققا به آتش در هم شکننده دوزخ در افتد.

on the contrary! he shall be flung to the crusher.

ہرگز نہیں وہ ضرور حطمہ میں پھینکا جائے گا

وَمَا أَدْرَاكَ مَا الْحُطَمَةُ

و تو چه می دانی آن شکننده چیست؟

آتشی که چگونه تصور سختی آن توانی کرد؟

what shall let you know what the crusher is?

اور آپ کو کیا معلوم حطمہ کیا ہے

نَارُ اللَّهِ الْمُوقَدَةُ

آتش برافروخته خداست

آن آتش را (خشم) خدا افروخته.

(it is) the kindled fire of allah,

وہ الله کی بھڑکائی ہوئی آگ ہے

الَّتِي تَطَّلِعُ عَلَى الْأَفْئِدَةِ

[آتشی] که بر دل ها برآید و چیره شود.

شراره آن بر دلها (ی نا پاک پر از حرص دنیای کافران) شعله‌ور است.

which shall oversee the hearts,

جو دلوں تک جا پہنچتی ہے

إِنَّهَا عَلَيْهِم مُّؤْصَدَةٌ

آن آتش بر آنان سربسته است [که هیچ راه گریزی از آن ندارند؛]

آتشی که بر آنها از هر سو سخت احاطه کرده و راه گریزی ندارند.

closed around them

بے شک وہ ان پر چاروں طرف سے بند کر دی جائے گی

فِي عَمَدٍ مُّمَدَّدَةٍ

[آتشی] در ستون هایی بلند و کشیده.

و مانند ستونهای بلند زبانه کشیده است.

in extended columns.

لمبے لمبے ستونوں میں

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

به نام خدا که رحمتش بی اندازه است و مهربانی اش همیشگی.

به نام خداوند بخشنده مهربان

In the name of Allah, Most Gracious, Most Merciful

شروع الله کا نام لے کر جو بڑا مہربان نہایت رحم والا ہے.

أَلَمْ تَرَ كَيْفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِأَصْحَابِ الْفِيلِ

آیا ندانسته ای که پروردگارت با فیل سواران چه کرد؟

آیا ندیدی که خدای تو با اصحاب فیل (سپاه فیل سوار ابرهه) چه کرد؟

have you not seen how allah dealt with the companions of the elephant?

کیا آپ نے نہیں دیکھا کہ آپ کے رب نے ہاتھی والوں سے کیا برتاؤ کیا

أَلَمْ يَجْعَلْ كَيْدَهُمْ فِي تَضْلِيلٍ

آیا نیرنگشان را در تباهی قرار نداد [ونقشه آنان را نقش بر آب نساخت؟!]

آیا کید و تدبیر آنها را (که برای خرابی کعبه اندیشیدند) تباه نکرد؟

did he not cause their schemes to go astray?

کیا اس نے ان کی تدبیر کوبے کار نہیں بنا دیا تھا

وَأَرْسَلَ عَلَيْهِمْ طَيْرًا أَبَابِيلَ

و بر ضد آنان گروه گروه پرندگانی فرستاد؛

و بر هلاک آنها مرغانی گروه گروه فرستاد.

and he sent against them flights of birds

اور اس نے ان پر غول کے غول پرندے بھیجے

تَرْمِيهِم بِحِجَارَةٍ مِّن سِجِّيلٍ

[که] بر آنان سنگ هایی از نوع سنگ گِل می افکندند.

تا آن سپاه را به سنگهای سجّیل (دوزخی) سنگباران کردند.

pelting them with stones of baked clay,

جہاں پر پتھر کنکر کی قسم کے پھینکتے تھے

فَجَعَلَهُمْ كَعَصْفٍ مَّأْكُولٍ

سرانجام همه آنان را چون کاه جویده شده قرار داد.

و تنشان را چون علفی زیر دندان حیوان خرد گردانید.

so that he made them like straw eaten (by cattle).

پھر انہیں کھائے ہوئے بھس کی طرح کر ڈالا

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

به نام خدا که رحمتش بی اندازه است و مهربانی اش همیشگی.

به نام خداوند بخشنده مهربان

In the name of Allah, Most Gracious, Most Merciful

شروع الله کا نام لے کر جو بڑا مہربان نہایت رحم والا ہے.

لِإِيلَافِ قُرَيْشٍ

[خدا فیل سواران را هلاک کرد] تا قریش را [با یکدیگر و با مردم و با حرم امن] الفت دهد؛

(خدا با اصحاب فیل چنین کرد) برای آنکه قریش (خداشناس شوند و) با هم انس و الفت گیرند.

for the custom of the koraysh,

اس لیے کہ قریش کو مانوس کر دیا

إِيلَافِهِمْ رِحْلَةَ الشِّتَاء وَالصَّيْفِ

[و نیز] به سفرهای [تجارتی] زمستانی و [سفرهای تجارتی] تابستانی پیوند و انس دهد [تا در آرامش و امنیت، امر معاششان را تأمین کنند.]

الفتی که در سفرهای زمستان و تابستان آنان ثابت و بر قرار بماند.

their custom of the winter and summer journey.

ان کو جاڑے اور گرمی کے سفر سے مانوس کرنے کے باعث

فَلْيَعْبُدُوا رَبَّ هَذَا الْبَيْتِ

پس باید پروردگار این خانه را بپرستند؛

پس (به شکرانه این دوستی) باید یگانه خدای این خانه (کعبه) را پرستند.

therefore let them worship the lord of this house

ان کو اس گھرکے مالک کی عبادت کرنی چاہیئے

الَّذِي أَطْعَمَهُم مِّن جُوعٍ وَآمَنَهُم مِّنْ خَوْفٍ

پروردگاری که آنان را از گرسنگی نجات داد، و از بیمی [که از دشمن داشتند] ایمنی شان بخشید.

همان خدایی که به آنها هنگام گرسنگی طعام داد و از ترس و خطراتشان ایمن ساخت.

who fed them from hunger and secured them from fear.

جس نے ان کو بھوک میں کھلایا اور ان کو خوف سے امن دیا

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

به نام خدا که رحمتش بی اندازه است و مهربانی اش همیشگی.

به نام خداوند بخشنده مهربان

In the name of Allah, Most Gracious, Most Merciful

شروع الله کا نام لے کر جو بڑا مہربان نہایت رحم والا ہے.

أَرَأَيْتَ الَّذِي يُكَذِّبُ بِالدِّينِ

آیا کسی که همواره روز جزا را انکار می کند، دیدی؟

آیا دیدی آن کس را که روز جزا را انکار می‌کرد؟

have you seen he who belied the recompense?

کیا آپ نے اس کو دیکھا جو روزِ جرا کو جھٹلاتا ہے

فَذَلِكَ الَّذِي يَدُعُّ الْيَتِيمَ

همان که یتیم را به خشونت و جفا از خود می راند،

این همان شخص (بی رحم) است که یتیم را (از در خود) به قهر می‌راند.

it is he who turns away the orphan

پس وہ وہی ہے جو یتیم کو دھکے دیتا ہے

وَلَا يَحُضُّ عَلَى طَعَامِ الْمِسْكِينِ

و [کسی را] به طعام دادن به مستمند تشویق نمی کند.

و (کسی را) بر اطعام فقیر ترغیب نمی‌کند.

and does not urge others to feed the needy.

اور مسکین کو کھانا کھلانے کی ترغیب نہیں دیتا

فَوَيْلٌ لِّلْمُصَلِّينَ

پس وای بر نمازگزاران

پس وای بر آن نماز گزاران.

woe to those who pray,

پس ان نمازیوں کے لیے ہلاکت ہے

الَّذِينَ هُمْ عَن صَلَاتِهِمْ سَاهُونَ

که از نمازشان غافل و نسبت به آن سهل انگارند.

که دل از یاد خدا غافل دارند.

who are heedless of their prayers (delaying them from their prescribed times),

جو اپنی نماز سے غافل ہیں

الَّذِينَ هُمْ يُرَاؤُونَ

همانان که همواره ریا می کنند

همانان که (اگر طاعتی کنند به) ریا و خود نمایی کنند.

who show off,

جو دکھلاوا کرتے ہیں

وَيَمْنَعُونَ الْمَاعُونَ

و از [دادن] وسایل و ابزار ضروری زندگی [و زکات، هدیه و صدقه به نیازمندان] دریغ می ورزند.

و زکات و احسان را (از فقیران و هر خیر کوچک را حتی قرض را هم از محتاجان) منع کنند.

and prevent the utensils of assistance.

اور برتنے کی چیز تک روکتے ہیں

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

به نام خدا که رحمتش بی اندازه است و مهربانی اش همیشگی.

به نام خداوند بخشنده مهربان

In the name of Allah, Most Gracious, Most Merciful

شروع الله کا نام لے کر جو بڑا مہربان نہایت رحم والا ہے.

إِنَّا أَعْطَيْنَاكَ الْكَوْثَرَ

بی تردید ما به تو خیر فراوان [که برکت در نسل است و از فاطمه ریشه می گیرد] عطا کردیم.

ما تو را کوثر (یعنی عطای بسیار چون کثرت فرزند) بخشیدیم.

indeed, we have given you (prophet muhammad) the abundance (al kawthar: river, its pool and springs).

بے شک ہم نے آپ کو کوثر دی

فَصَلِّ لِرَبِّكَ وَانْحَرْ

پس [به شکرانه آن] برای پروردگارت نماز بخوان و شتر قربانی کن.

پس تو هم برای خدایت به نماز (و طاعت) و قربانی (و مناسک حج) بپرداز.

so pray to your lord and sacrifice.

پس اپنے رب کے لیے نماز پڑھیئے اور قربانی کیجیئے

إِنَّ شَانِئَكَ هُوَ الْأَبْتَرُ

یقیناً دشمن [که به] تو [زخم زبان می زند] خود بدون تبار و نسل [و بریده از همه خیرات و برکات] است.

که محققا دشمن بدگوی تو (عاص بن وائل) مقطوع النسل است (و نسل تو تا قیامت به کثرت و برکت و عزت باقی است).

surely, he who hates you, he is the most severed.

بے شک آپ کا دشمن ہی بے نام و نشان ہے

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

به نام خدا که رحمتش بی اندازه است و مهربانی اش همیشگی.

به نام خداوند بخشنده مهربان

In the name of Allah, Most Gracious, Most Merciful

شروع الله کا نام لے کر جو بڑا مہربان نہایت رحم والا ہے.

قُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ

بگو: ای کافران!

بگو که ای کافران (مشرک).

say: `o unbelievers,

کہہ دو اے کافرو

لَا أَعْبُدُ مَا تَعْبُدُونَ

آنچه را شما می پرستید، من نمی پرستم،

من آن بتان را که شما به خدایی می‌پرستید هرگز نمی‌پرستم.

i do not worship what you worship,

نہ تومیں تمہارے معبودوں کی عبادت کرتا ہوں

وَلَا أَنتُمْ عَابِدُونَ مَا أَعْبُدُ

و نه شما آنچه را من می پرستم، می پرستید،

و شما هم آن خدای یکتایی را که من پرستش می‌کنم پرستش نمی‌کنید.

nor do you worship what i worship.

اور نہ تم ہی میرے معبود کی عبادت کرتے ہو

وَلَا أَنَا عَابِدٌ مَّا عَبَدتُّمْ

و نه من آنچه را شما پرستیده اید، می پرستم،

نه من هرگز خدایان باطل شما را عبادت می‌کنم.

nor am i worshiping what you have worshipped,

اور نہ میں تمہارے معبودوں کی عبادت کروں گا

وَلَا أَنتُمْ عَابِدُونَ مَا أَعْبُدُ

و نه شما آنچه را که من می پرستم، می پرستید.

و نه شما یکتا خدای معبود مرا عبادت خواهید کرد.

neither will you worship what i worship.

اور نہ تم میرے معبود کی عبادت کرو گے

لَكُمْ دِينُكُمْ وَلِيَ دِينِ

دین شما برای خودتان، و دین من برای خودم.

پس اینک دین (شرک و جهل) شما برای شما باشد و دین (توحید و خدا پرستی) من هم برای من (تا روزی که به امر حق شما را از شرک برگردانم و به راه توحید خدا و خدا پرستی هدایت کنم).

to you your religion, and to me my religion. `

تمہارے لیے تمہارا دین ہے اور میرے لیے میرا دین

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

به نام خدا که رحمتش بی اندازه است و مهربانی اش همیشگی.

به نام خداوند بخشنده مهربان

In the name of Allah, Most Gracious, Most Merciful

شروع الله کا نام لے کر جو بڑا مہربان نہایت رحم والا ہے.

إِذَا جَاء نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ

هنگامی که یاری خدا و [آن] پیروزی فرا رسد،

چون هنگام فتح و فیروزی با یاری خدا فرا رسد (مراد فتح مکه است).

when the victory of allah and the opening comes,

جب الله کی مدد اور فتح آ چکی

وَرَأَيْتَ النَّاسَ يَدْخُلُونَ فِي دِينِ اللَّهِ أَفْوَاجًا

و مردم را ببینی که گروه گروه در دین خدا درآیند،

و مردم را بنگری که فوج فوج به دین خدا داخل می‌شوند (و تو را به رسالت تصدیق می‌کنند).

and you see people embracing the religion of allah in throngs,

اورآپ نے لوگوں کو الله کے دین میں جوق در جوق داخل ہوتے دیکھ لیا

فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ وَاسْتَغْفِرْهُ إِنَّهُ كَانَ تَوَّابًا

پس پروردگارت را همراه با سپاس و ستایش تسبیح گوی، و از او آمرزش بخواه، که او همواره توبه پذیر است.

در آن وقت خدای خود را حمد و ستایش کن و (از لوث شرک) پاک و منزّه‌دان و از او مغفرت و آمرزش طلب که او خدای بسیار توبه پذیر است.

exalt with the praise of your lord and ask forgiveness from him. for indeed, he is the turner (for the penitent).

تو اپنے رب کی حمد کے ساتھ تسبیح کیجیئے اور اس سے معافی مانگیئے بےشک وہ بڑا توبہ قبول کرنے والا ہے

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

به نام خدا که رحمتش بی اندازه است و مهربانی اش همیشگی.

به نام خداوند بخشنده مهربان

In the name of Allah, Most Gracious, Most Merciful

شروع الله کا نام لے کر جو بڑا مہربان نہایت رحم والا ہے.

تَبَّتْ يَدَا أَبِي لَهَبٍ وَتَبَّ

نابود باد قدرت ابولهب، و نابود باد خودش؛

ابو لهب (که دایم در پی آزار و دشمنی پیغمبر بود با تمام اقتدار و دارایی) نابود شد و دو دستش (که سنگ به رسول می‌افکند) قطع گردید.

perish the hands of abilahab, and perish he!

ابو لہب کے دونوں ہاتھ ٹوٹ گئے اوروہ ہلاک ہو گیا

مَا أَغْنَى عَنْهُ مَالُهُ وَمَا كَسَبَ

ثروتش و آنچه از امکانات به دست آورد چیزی [از عذاب خدا را که در دنیا عذاب استیصال است] از او دفع نکرد.

مال و ثروتی که اندوخت هیچ به کارش نیامد و از هلاکش نرهانید.

his wealth will not suffice him, neither what he has gained;

اس کا مال اورجو کچھ اس نے کمایا اس کے کام نہ آیا

سَيَصْلَى نَارًا ذَاتَ لَهَبٍ

به زودی در آتشی زبانه دار درآید؛

زود باشد که به دوزخ در آتشی شعله‌ور در افتد.

he shall roast at a flaming fire,

وہ بھڑکتی ہوئی آگ میں پڑے گا

وَامْرَأَتُهُ حَمَّالَةَ الْحَطَبِ

و [نیز] همسرش که هیزم کش است [در آتش زبانه دار در آید.]

و نیز همسرش (امّ جمیل خواهر ابو سفیان) که هیزم آتش افروز دوزخ باشد.

and his wife, laden with firewood

اور اس کی عورت بھی جو ایندھن اٹھائے پھرتی تھی

فِي جِيدِهَا حَبْلٌ مِّن مَّسَدٍ

[همان که] بر گردنش طنابی تابیده از لیف خرماست.

در حالی که (با ذلت و خواری) طنابی از لیف خرما به گردن دارد.

shall have a rope of palmfiber around her neck!

اس کی گردن میں موُنج کی رسیّ ہے

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

به نام خدا که رحمتش بی اندازه است و مهربانی اش همیشگی.

به نام خداوند بخشنده مهربان

In the name of Allah, Most Gracious, Most Merciful

شروع الله کا نام لے کر جو بڑا مہربان نہایت رحم والا ہے.

قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ

بگو: او خدای یکتاست؛

بگو: حقیقت این است که خدا یکتاست.

say: `he is allah, the one,

کہہ دووہ الله ایک ہے

اللَّهُ الصَّمَدُ

خدای بی نیاز [همه موجودات هستی که نیازمند و عین فقرند برای رفع نیازشان روی به او کنند و از حضرتش گدایی نمایند.]

آن خدایی که (از همه عالم) بی نیاز (و همه عالم به او نیازمند) است.

the called upon.

اللہ بے نیاز ہے

لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُولَدْ

نزاده، و زاییده نشده است،

نه کسی فرزند اوست و نه او فرزند کسی است.

who has not given birth, and has not been born,

نہ اس کی کوئی اولاد ہے اور نہ وہ کسی کی اولاد ہے

وَلَمْ يَكُن لَّهُ كُفُوًا أَحَدٌ

و هیچ کس [در ذات و صفات] همانند و همتا و شبیه او نمی باشد.

و نه هیچ کس مثل و مانند و همتای اوست.

and there is none equal to him. `

اور اس کے برابر کا کوئی نہیں ہے

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

به نام خدا که رحمتش بی اندازه است و مهربانی اش همیشگی.

به نام خداوند بخشنده مهربان

In the name of Allah, Most Gracious, Most Merciful

شروع الله کا نام لے کر جو بڑا مہربان نہایت رحم والا ہے.

قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ الْفَلَقِ

بگو: به پروردگار سپیده دم پناه می برم،

بگو: من پناه می‌جویم به خدای فروزنده صبح روشن.

say: `i take refuge with the lord of daybreak

کہہ دو صبح کے پیدا کرنے والے کی پناہ مانگتا ہوں

مِن شَرِّ مَا خَلَقَ

از زیان مخلوقاتی که [با انحرافشان از قوانین الهی به انسان] ضرر می رسانند،

از شرّ مخلوقات (شریر و مردم بد اندیش).

from the evil of what he has created,

اس کی مخلوقات کے شر سے

وَمِن شَرِّ غَاسِقٍ إِذَا وَقَبَ

و از زیان شب هنگامی که با تاریکی اش درآید [که در آن تاریکی انواع حیوانات موذی و انسان های فاسق و فاجر برای ضربه زدن به انسان در کمین اند]

و از شرّ شب تار هنگامی که (از پی آزار) در آید (و حشرات موذی و جنایتکاران و فتنه انگیران را به کمک ظلمتش به ظلم و جور و ستم بر انگیزد).

from the evil of the darkness when it gathers

اور اندھیری رات کے شر سے جب وہ چھا جائے

وَمِن شَرِّ النَّفَّاثَاتِ فِي الْعُقَدِ

و از زیان زنان دمنده [که افسون و جادو] در گره ها [می دمند و با این کار شیطانی در زندگی فرد، خانواده و جامعه خسارت به بار می آورند]

و از شرّ زنان افسونگر که (به جادو) در گره‌ها بدمند.

from the evil of the blowers on knots;

اورگرہوں میں پھونکنے والیوں کے شر سے

وَمِن شَرِّ حَاسِدٍ إِذَا حَسَدَ

و از زیان حسود، زمانی که حسد می ورزد.

و از شرّ حسود بد خواه چون شراره آتش رشک و حسد بر افروزد.

from the evil of the envier when he envies. `

اور حسد کرنے والے کے شر سے جب وہ حسد کرے

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

به نام خدا که رحمتش بی اندازه است و مهربانی اش همیشگی.

به نام خداوند بخشنده مهربان

In the name of Allah, Most Gracious, Most Merciful

شروع الله کا نام لے کر جو بڑا مہربان نہایت رحم والا ہے.

قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ

بگو: پناه می برم به پروردگار مردم

بگو: من پناه می‌جویم به پروردگار آدمیان.

say: `i take refuge with the lord of people,

کہہ دو میں لوگوں کے رب کی پناہ میں آیا

مَلِكِ النَّاسِ

[به] پادشاه مردم

پادشاه آدمیان.

the king of people,

لوگوں کے بادشاہ کی

إِلَهِ النَّاسِ

[به] معبود مردم

یکتا معبود آدمیان.

the god of people,

لوگوں کے معبود کی

مِن شَرِّ الْوَسْوَاسِ الْخَنَّاسِ

از زیان وسوسه گر کمین گرفته و پنهان،

از شرّ آن وسوسه‌گر نهانی.

from the evil of the slinking whisperer.

اس شیطان کے شر سے جووسوسہ ڈال کر چھپ جاتا ہے

الَّذِي يُوَسْوِسُ فِي صُدُورِ النَّاسِ

آنکه همواره در سینه های مردم وسوسه می کند

آن شیطان که وسوسه و اندیشه بد افکند در دل مردمان.

who whispers in the chests of people,

جو لوگوں کے سینوں میں وسوسہ ڈالتا ہے

مِنَ الْجِنَّةِ وَ النَّاسِ

از جنّیان و آدمیان.

چه آن شیطان از جنس جن باشد و یا از نوع انسان.

both jinn and people.`

جنوں اور انسانوں میں سے