قَالَ يَا إِبْلِيسُ مَا لَكَ أَلاَّ تَكُونَ مَعَ السَّاجِدِينَ

[خدا] گفت: ای ابلیس! تو را چه شده که با سجده کنان نیستی؟

خدا فرمود که ای شیطان، برای چه تو با ساجدان عالم سر فرود نیاوردی؟

he said: `iblis, what is the matter with you, that you do you not prostrate yourself? `

فرمایا اے ابلیس! تجھے کیا ہوا کہ سجدہ کرنے والوں کے ساتھ نہ ہوا

قَالَ لَمْ أَكُن لِّأَسْجُدَ لِبَشَرٍ خَلَقْتَهُ مِن صَلْصَالٍ مِّنْ حَمَإٍ مَّسْنُونٍ

گفت: من آن نیستم که برای بشری که او را از گلی خشک و برگرفته از لجنی متعفّن و تیره رنگ آفریدی، سجده کنم!!

شیطان پاسخ داد که من هرگز به بشری که از گل و لای کهنه متغیر خلقت کرده‌ای سجده نخواهم کرد.

he replied: `i will not prostrate to a mortal you have created of clay, from molded mud. `

کہا میں ایسا نہ تھا کہ ایک ایسے بشر کو سجدہ کروں جسے تو نے بجتی ہوئی مٹی سے جو سڑے ہوئے گارے کی تھی پیدا کیا ہے

قَالَ فَاخْرُجْ مِنْهَا فَإِنَّكَ رَجِيمٌ

[خدا] گفت: از این [جایگاه والا که مقام مقربان است] بیرون رو که رانده شده ای،

خدا هم (به او قهر و عتاب) فرمود که از صف ساجدان (و از بهشت مطیعان) خارج شود که تو رانده درگاه ما شدی.

(allah) said: `begone, you are accursed!

کہا تو آسمان سے نکل جا بے شک تو مردود ہو گیا

وَإِنَّ عَلَيْكَ اللَّعْنَةَ إِلَى يَوْمِ الدِّينِ

و بی تردید تا روز قیامت لعنت بر تو خواهد بود.

و لعنت ما تا روز جزا بر تو محقق و حتمی گردید.

a curse shall be on you till the day of recompense. `

اور بے شک تجھ پر قیامت کے دن تک لعنت رہے گی

قَالَ رَبِّ فَأَنظِرْنِي إِلَى يَوْمِ يُبْعَثُونَ

گفت: پروردگارا! پس مرا تا روزی که [همگان] برانگیخته می شوند، مهلت ده.

شیطان از خدا درخواست کرد که پروردگارا، پس مرا تا روز قیامت که خلق مبعوث می‌شوند مهلت و طول عمر عطا فرما.

he said: `my lord, reprieve me till the day they are raised. `

کہا اے میرے رب! تو پھر مجھے قیامت کے دن تک مہلت دے

قَالَ فَإِنَّكَ مِنَ الْمُنظَرِينَ

[خدا] گفت: تو از مهلت یافتگانی،

خدا فرمود: آری تو را مهلت خواهد بود.

he answered: `you are among those reprieved

فرمایا بےشک تجھے مہلت ہے

إِلَى يَومِ الْوَقْتِ الْمَعْلُومِ

تا روز [آن] وقت معین.

تا به وقت معین و روز معلوم (شاید مرا تا قیامت یا نفخه صور اول یا ظهور دولت ولی عصر یا ظهور حکومت عقل انسان بر نفس و هوای او باشد).

till the appointed time.

وقت معلوم کے دن تک

قَالَ رَبِّ بِمَآ أَغْوَيْتَنِي لأُزَيِّنَنَّ لَهُمْ فِي الأَرْضِ وَلأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ

گفت: پروردگارا! به سبب اینکه مرا گمراه نمودی، من هم یقیناً [همه کارهای زشت را] در زمین برای آنان می آرایم [تا ارتکاب زشتی ها برای آنان آسان شود] و مسلماً همه را گمراه می کنم.

شیطان گفت: خدایا، چنانکه مرا به گمراهی و هلاکت کشاندی من نیز در زمین (هر باطلی را) در نظر فرزندان آدم جلوه می‌دهم (تا از یاد تو غافل شوند) و همه آنها را به گمراهی و هلاکت خواهم کشاند.

(satan) said: `my lord, for your perverting me, i shall make (matters) in the earth seem most fair to them and i shall pervert all,

کہا اے میرے رب! جیسا تو نے مجھے گمراہ لیا ہے البتہ ضرور ضرور میں زمین میں انہیں ان کے گناہوں کو مرغوب کر کے دکھاؤں گا اور ان سب کو گمراہ کروں گا

إِلاَّ عِبَادَكَ مِنْهُمُ الْمُخْلَصِينَ

مگر [آن] بندگانت را که خالص شدگانِ [از هر نوع آلودگی ظاهری و باطنی] اند.

به جز بندگان پاک و برگزیده تو را.

except the devoted amongst your worshippers.

سوائے تیرے ان بندوں کے جو ان میں مخلص ہو ں گے

قَالَ هَذَا صِرَاطٌ عَلَيَّ مُسْتَقِيمٌ

خدا فرمود: این [پیراسته شدن از هر ناخالصی] راهی است مستقیم [که تحقّقش در وجود بندگان مخلصم] برعهده من [است.]

خدا فرمود: همین (اخلاص و پاکی سریرت) راه مستقیم به (درگاه رضای) من است.

he (allah) said: `this is for me the right path

فرمایا یہ راستہ مجھ پر سیدھا ہے

إِنَّ عِبَادِي لَيْسَ لَكَ عَلَيْهِمْ سُلْطَانٌ إِلاَّ مَنِ اتَّبَعَكَ مِنَ الْغَاوِينَ

قطعاً تو را بر بندگانم تسلّطی نیست، مگر بر گمراهانی که از تو پیروی می کنند.

و هرگز تو را بر بندگان (برگزیده) من تسلط و غلبه نخواهد بود لیکن اقتدار و سلطه تو بر مردم گمراهی است که پیرو تو شوند.

over my worshipers you have no authority, except the perverse that follow you.

بے شک میرے بندوں پر تیرا کچھ بھی بس نہیں چلے گا مگر جو گمراہوں میں سے تیرا تابعدار ہوا

وَإِنَّ جَهَنَّمَ لَمَوْعِدُهُمْ أَجْمَعِينَ

و مسلماً دوزخ، وعده گاه همگی آنان است.

و البته وعده‌گاه جمیع آن مردم گمراه نیز آتش دوزخ خواهد بود.

gehenna (hell) will be the promise for all of them.

اور بے شک ان سب کا وعدہ دوزخ پر ہے

لَهَا سَبْعَةُ أَبْوَابٍ لِّكُلِّ بَابٍ مِّنْهُمْ جُزْءٌ مَّقْسُومٌ

برای آن هفت در است، برای هر دری گروهی از پیروان شیطان تقسیم شده اند.

که آن دوزخ را هفت در است که هر دری برای ورود دسته‌ای از گمراهان معین گردیده است.

it has seven gates, and through each gate a portion of them belong.

اس کے سات دروازے ہیں ہر دروازے کے لیے ان کے الگ الگ حصے ہیں

إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي جَنَّاتٍ وَعُيُونٍ

به یقین، پرهیزکاران در بهشت ها و چشمه سارها هستند.

البته اهل تقوا در باغها و نهرهای جاری خواهند بود.

but the cautious shall live amongst gardens and fountains:

بے شک پرہیزگار باغوں اور چشموں میں رہیں گے

ادْخُلُوهَا بِسَلاَمٍ آمِنِينَ

[به آنان گویند:] با سلامت و امنیت وارد آنجا شوید.

(به آنها خطاب شود که) شما با درود و سلام و با کمال ایمنی و احترام به بهشت ابد وارد شوید.

`in peace and security, enter them! `

ان باغوں میں سلامتی اور امن سے جا کر رہو

وَنَزَعْنَا مَا فِي صُدُورِهِم مِّنْ غِلٍّ إِخْوَانًا عَلَى سُرُرٍ مُّتَقَابِلِينَ

و آنچه از دشمنی و کینه در سینه هایشان بوده برکنده ایم که برادروار بر تخت هایی روبروی یکدیگرند.

و ما آیینه دلهای پاک آنها را از کدورت کینه و حسد و هر خلق ناپسند به کلی پاک و پاکیزه ساختیم و همه برادروار روبروی یکدیگر بر تختهای عزت بنشینند.

we shall remove all rancor from their hearts, and as brethren they shall recline on couches face to face.

اور ان کے دلوں میں جو کینہ تھا ہم وہ سب دور کر دیں گے سب بھائی بھائی ہوں گے تختوں پر آمنے سامنے بیٹھنے والے ہوں گے

لاَ يَمَسُّهُمْ فِيهَا نَصَبٌ وَمَا هُم مِّنْهَا بِمُخْرَجِينَ

در آنجا خستگی و رنجی به آنان نمی رسد و هیچ گاه از آنجا اخراج نمی شوند.

در حالتی که هیچ رنج و زحمت در آنجا به آنها نرسد و هرگز از آن بهشت ابد بیرونشان نکنند.

there, no fatigue shall smite them, nor shall they ever be driven from it. `

انہیں وہاں کوئی تکلیف نہیں پہنچے گی اور نہ وہ وہاں سے نکالے جائیں گے

نَبِّئْ عِبَادِي أَنِّي أَنَا الْغَفُورُ الرَّحِيمُ

به بندگانم خبر ده که یقیناً من [نسبت به مؤمنان] بسیار آمرزنده و مهربانم.

(ای رسول ما) بندگان مرا آگاه ساز که من بسیار آمرزنده و مهربانم.

tell my worshipers that i am the forgiving, the most merciful,

میرے بندوں کو اطلاع دے کہ بےشک میں بحشنے والا مہربان ہوں

وَ أَنَّ عَذَابِي هُوَ الْعَذَابُ الأَلِيمَ

و اینکه عذابم [برای می رمان] همان عذاب دردناک است.

و نیز عذاب من بسیار سخت و دردناک است.

and that my punishment is the painful chastisement.

اور بے شک میرا عذاب وہی دردناک عذاب ہے

وَنَبِّئْهُمْ عَن ضَيْفِ إِبْراَهِيمَ

و نیز آنان را از مهمانان ابراهیم خبر ده.

و هم بندگانم را از حکایت (فرشتگان) مهمانان ابراهیم آگاه ساز.

tell them of abraham`s guests.

اور انہیں ابراھیم کے مہمانوں کا حال سنا دو