وَجَعَلْنَا ذُرِّيَّتَهُ هُمْ الْبَاقِينَ

و تنها ذریه او را [در زمین] باقی گذاشتیم،

و نژاد و اولاد او را روی زمین باقی داشتیم.

and we made his offspring the survivors.

اور ہم نے اس کی اولاد ہی کو باقی رہنے والی کر دیا

وَتَرَكْنَا عَلَيْهِ فِي الْآخِرِينَ

و در میان آیندگان برای او نام نیک به جا گذاشتیم؛

و در میان آیندگان نام نیکویش بگذاشتیم.

and we let it remain upon him in the latter:

اور ہم نے ان کے لیے پیچھے آنے والے لوگوں میں یہ بات رہنے دی

سَلَامٌ عَلَى نُوحٍ فِي الْعَالَمِينَ

سلام بر نوح در میان جهانیان.

سلام و تحیّت بر نوح (خدا پرست) در میان عالمیان باد.

`peace be upon noah among all the worlds. `

کہ سارے جہان میں نوح پر سلام ہو

إِنَّا كَذَلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ

به راستی ما نیکوکاران را این گونه پاداش می دهیم.

ما نیکوکاران را چنین پاداش می‌دهیم.

as such we recompense the gooddoers,

بے شک ہم نیکو کاروں کو ایسا ہی بدلہ دیا کرتے ہیں

إِنَّهُ مِنْ عِبَادِنَا الْمُؤْمِنِينَ

بی تردید او از بندگان مؤمن ما بود.

که او به حقیقت از بندگان با ایمان ما بود.

he was one of our believing worshipers.

بے شک وہ ہمارے ایماندار بندوں میں تھے

ثُمَّ أَغْرَقْنَا الْآخَرِينَ

سپس دیگران را غرق کردیم؛

آن گاه دیگران را همه غرق دریای هلاک گردانیدیم.

afterwards we drowned the others.

پھر ہم نے دوسروں کو غرق کر دیا

وَإِنَّ مِن شِيعَتِهِ لَإِبْرَاهِيمَ

و به راستی ابراهیم از پیروان نوح بود،

و از پیروان نوح (در دعوت به توحید و خدا پرستی) به حقیقت ابراهیم (خلیل) بود.

of his party was abraham.

اور بے شک اسی کے طریق پر چلنے والوں میں ابراھیم بھی تھا

إِذْ جَاء رَبَّهُ بِقَلْبٍ سَلِيمٍ

هنگامی که با دلی پاک به سوی پروردگارش آمد.

که با قلبی پاک و سالم (از شرک) به سوی پروردگار خویش آمد.

(remember when) he came to his lord with a pure heart;

جب کہ وہ پاک دل سے اپنے رب کی طرف رجوع ہوا

إِذْ قَالَ لِأَبِيهِ وَقَوْمِهِ مَاذَا تَعْبُدُونَ

[یاد کن] هنگامی را که به پدر و قومش گفت: چیست آنچه می پرستید؟

هنگامی که با پدر (یعنی عموی) خود و قومش گفت: شما به پرستش چه مشغولید؟

and when he said to his father and to his nation: `what do you worship?

جب کہ ا س نے اپنے باپ اور اپنی قوم سے کہا تم کس چیز کی عبادت کرتے ہو

أَئِفْكًا آلِهَةً دُونَ اللَّهِ تُرِيدُونَ

آیا به جای خدا معبودان دروغین را می خواهید.

آیا رواست که به دروغ خدایانی به جای خدای یکتا بر می‌گزینید؟

it is falsehood that you desire gods other than allah!

کیا تم جھوٹے معبودوں کو الله کے سوا چاہتے ہو

فَمَا ظَنُّكُم بِرَبِّ الْعَالَمِينَ

پس گمانتان به پروردگار جهانیان چیست؟ [که غیر او را می پرستید،]

پس در این صورت به خدای جهانیان چه گمان می‌برید (و از قهر و انتقام خدا چگونه نمی‌ترسید).

what do you think of the lord of the worlds? `

پھر تمہارا پروردگارِ عالم کی نسبت کیا خیال ہے

فَنَظَرَ نَظْرَةً فِي النُّجُومِ

[چون از او دعوت کردند که شبانه به مراسم عیدشان برود] نگاهی به ستارگان انداخت،

آن گاه (ابراهیم تدبیری اندیشید و) به ستارگان آسمان نگاهی کرد.

he cast a glance at the stars

پھر اس نے ایک بار ستاروں میں غور سے دیکھا

فَقَالَ إِنِّي سَقِيمٌ

و گفت: به راستی من بیمارم.

و با قومش گفت که من بیمارم (و نتوانم به جشن عید بتان آیم).

and said: `surely, i am sick (of what you worship)! `

پھر کہا بے شک میں بیمار ہوں

فَتَوَلَّوْا عَنْهُ مُدْبِرِينَ

پس پشت کنان از او روی گرداندند.

قوم از او دست کشیده برگشتند (و از بتخانه در پی نشاط عید به باغ و صحرا شتافتند).

but they turned their backs and went away from him.

پس وہ لوگ اس کے ہاں سے پیٹھ پھیر کر واپس پھرے

فَرَاغَ إِلَى آلِهَتِهِمْ فَقَالَ أَلَا تَأْكُلُونَ

او هم مخفیانه به سوی بت هایشان رفت و [از روی ریشخند] گفت: آیا غذا نمی خورید؟

ابراهیم (که بتخانه را خلوت یافت) قصد بتهای آنان کرد و گفت: آیا شما غذا نمی‌خورید؟

then he turned to their gods, and said: `what do you eat?

پس وہ چپکے سے ان کے معبودوں کے پاس گیا پھر کہا کیاتم کھاتے نہیں

مَا لَكُمْ لَا تَنطِقُونَ

شما را چه شده که سخن نمی گویید؟

چرا سخن نمی‌گویید؟ (شما چه خدایان بی‌اثر باطلی هستید!)

what is the matter with you, that you do not speak? `

تمہیں کیا ہوا کہ تم بولتے نہیں

فَرَاغَ عَلَيْهِمْ ضَرْبًا بِالْيَمِينِ

پس [به آنها روی آورد و] با دست راست ضربه ای کاری بر آنها کوبید [و خردشان کرد.]

و محکم (با تبر) بر بتان زد (و جز بت بزرگ همه را درهم شکست).

and he turned upon them striking them with the right hand.

پھر وہ بڑے زور کے ساتھ دائیں ہاتھ سے ان کے توڑنے پر پل پڑا

فَأَقْبَلُوا إِلَيْهِ يَزِفُّونَ

مردم با شتاب به سوی او آمدند.

قوم (آگه شدند و) با شتاب (از پی انتقام) به سوی او آمدند.

thereafter they (the people) came to him in haste.

پھر وہ اس کی طرف دوڑتے ہوئے بڑھے

قَالَ أَتَعْبُدُونَ مَا تَنْحِتُونَ

[به آنان] گفت: آیا آنچه را [با دست خود] می تراشید، می پرستید؟!

ابراهیم گفت: آیا رواست که شما چیزی به دست خود بتراشید و آن را پرستش کنید؟

he said: `do you worship what you, yourselves have carved

کہا کیا تم پوجتے ہو جنہیں تم خود تراشتے ہو

وَاللَّهُ خَلَقَكُمْ وَمَا تَعْمَلُونَ

در حالی که خدا شما را و آنچه را می سازید، آفریده است.

در صورتی که شما و آنچه (از بتان) می‌سازید همه را خدا آفریده.

when it is allah who created you and all that you do? `

حالانکہ الله ہی نے تمہیں پیدا کیا اور جو تم بناتے ہو

قَالُوا ابْنُوا لَهُ بُنْيَانًا فَأَلْقُوهُ فِي الْجَحِيمِ

گفتند: برای او بنایی بسازید [که گنجایش آتش فراوانی داشته باشد] پس او را در آتش شعلهور بیندازید.

(قوم حجت و برهانش نشنیدند و) گفتند: باید بر او آتشخانه‌ای بسازید و او را در آتش افکنید.

they replied: `build for him a building and cast him into the fire. `

انہوں نے کہا ا س کے لیے ایک مکان بناؤ پھر اس کو آگ میں ڈال دو

فَأَرَادُوا بِهِ كَيْدًا فَجَعَلْنَاهُمُ الْأَسْفَلِينَ

پس خواستند به او نیرنگی زنند، ولی ما آنان را پست و شکست خورده کردیم.

نمرودیان قصد مکر و ستمش کردند ما هم آنان را خوار و نابود ساختیم (و آتش را بر او گلستان کردیم).

their desire was to outwit him, but we made them to be the humiliated.

پس انہوں نے اس سے داؤ کرنے کا ارادہ کیا سو ہم نے انہیں ذلیل کر دیا

وَقَالَ إِنِّي ذَاهِبٌ إِلَى رَبِّي سَيَهْدِينِ

و [وقتی از این مهلکه جان سالم به در برد] گفت: به راستی من به سوی پروردگارم می روم، و [او] به زودی مرا راهنمایی خواهد کرد.

و ابراهیم (پس از نجات از بیداد نمرودیان به قومش) گفت: من (با کمال اخلاص) به سوی خدای خود می‌روم که البته هدایتم خواهد فرمود.

he said: `i will go to my lord; he will guide me.

اور کہا میں نے اپنے رب کی طرف جانے والا ہوں وہ مجھے راہ بتائے گا

رَبِّ هَبْ لِي مِنَ الصَّالِحِينَ 0

پروردگارا! مرا فرزندی که از صالحان باشد عطا کن.

بار الها، مرا فرزند صالحی که از بندگان شایسته تو باشد عطا فرما.

my lord, grant me a righteous (son). `

اے میرے رب! مجھے ایک صالح (لڑکا) عطا کر

فَبَشَّرْنَاهُ بِغُلَامٍ حَلِيمٍ 0

پس ما او را به پسری بردبار مژده دادیم.

پس مژده پسر بردباری به او دادیم.

and we gave him the glad tidings of a very gentle son (ishmael).

پس ہم نے اسے ایک لڑکے حلم والے کی خوشخبری دی

فَلَمَّا بَلَغَ مَعَهُ السَّعْيَ قَالَ يَا بُنَيَّ إِنِّي أَرَى فِي الْمَنَامِ أَنِّي أَذْبَحُكَ فَانظُرْ مَاذَا تَرَى قَالَ يَا أَبَتِ افْعَلْ مَا تُؤْمَرُ سَتَجِدُنِي إِن شَاء اللَّهُ مِنَ الصَّابِرِينَ 0

هنگامی که با او به [مقام] سعی رسید، گفت: پسرکم! همانا من در خواب می بینم که تو را ذبح می کنم، پس با تأمل بنگر رمی تو چیست؟ گفت: پدرم آنچه به آن مأمور شده ای انجام ده اگر خدا بخواهد مرا از شکیبایان خواهی یافت.

آن گاه که (آن پسر رشد یافت و) با او به سعی و عمل شتافت (یا در جهد و عبادت یا در سعی صفا و مروه با پدر همراه شد) ابراهیم گفت: ای فرزند عزیزم، من در عالم خواب چنین می‌بینم که تو را قربانی (راه خدا) می‌کنم، در این واقعه تو را چه نظری است؟جواب داد: ای پدر، هر چه مأموری انجام ده که ان شاء اللّه مرا از بندگان با صبر و شکیبا خواهی یافت.

and when he reached the age of traveling with him, he said: `my son, while i was sleeping i saw that i shall slaughter (sacrifice) you, tell me what is your opinion. ` he replied: `father, do as you are ordered (by allah). allah willing, you shall find me one of those who are steadfast. `

پھر جب وہ اس کے ہمراہ چلنے پھرنے لگا کہا اے بیٹے! بے شک میں خواب میں دیکھتا ہوں کہ میں تجھے ذبح کر کر رہا ہوں پس دیکھ تیری کیا رائےہے کہا اے ابا! جو حکم آپ کو ہوا ہے کر دیجیئے آپ مجھے انشاالله صبر کرنے والوں میں پائیں گے