وَالسَّمَاء ذَاتِ الْحُبُكِ

و سوگند به آسمان که داری اعتدال و زیبایی و آراستگی است؛

قسم به آسمان که در آن راههای بسیار است.

by the heaven with its passages,

آسمان جالی دار کی قسم ہے

إِنَّكُمْ لَفِي قَوْلٍ مُّخْتَلِفٍ

که شما [در رابطه با قرآن و حقایقی که قرآن با دلیل و برهان اثبات می کند] در گفتاری متناقض و گوناگون هستید.

که شما (مردم نادان) در اختلاف سخن باز ماندید (و حقیقت قرآن و رسول حق را نیافته شعر و سحر و ساحرش خواندید).

surely, you are in different sayings,

البتہ تم پیچیدہ بات میں پڑے ہوئے ہو

يُؤْفَكُ عَنْهُ مَنْ أُفِكَ

از قرآن [به باطل] منحرف می شود کسی که [از خیر و سعادت] منحرف شده است.

از این قرآن هر که را شایسته فهم آن نبود هم آخر روگردان کنند.

and are turned away from him who is turned.

قرآن سے وہی روکا جاتا ہےجوازل سے گمراہ ہے

قُتِلَ الْخَرَّاصُونَ

مرگ بر دروغ پردازان [که بدون دلیل و به ناحق درباره قرآن و حقایقش سخن پراکنی می کنند.]

کشته باد و نابود آنان که دروغ بندند (و قرآن را سحر و فسانه برخوانند).

woe to the liars

اٹکل پچو باتیں بنانے والے غارت ہوں

الَّذِينَ هُمْ فِي غَمْرَةٍ سَاهُونَ

همانان که در جهالتی عمیق و فراگیر در بی خبری و غفلتی سنگین فرو رفته اند!

آنان که در ضلالت و غفلت زیستند.

who are heedless in the immersion.

وہ جو غفلت میں بھولے ہوئے ہیں

يَسْأَلُونَ أَيَّانَ يَوْمُ الدِّينِ

[همواره] می پرسند: روز جزا چه زمانی خواهد بود؟

باز می‌پرسند که پس این روز جزاکی خواهد بود؟

`when will the day of judgement be? ` they ask.

پوچھتے ہیں فیصلے کا دن کب ہوگا

يَوْمَ هُمْ عَلَى النَّارِ يُفْتَنُونَ

همان روزی است که آنان را در آتش می سوزانند.

آن روز خواهد بود که آنها را به آتش بسوزانند و معذّب کنند.

on that day they shall be tried at the fire,

جس دن وہ آگ پر عذاب دیے جائیں گے

ذُوقُوا فِتْنَتَكُمْ هَذَا الَّذِي كُنتُم بِهِ تَسْتَعْجِلُونَ

[و به آنان گویند:] عذابتان را بچشید، این همان عذابی است که [از روی ریشخند] شتاب در آمدنش را می خواستید.

(و خطاب قهر کنند که) اینک بچشید کیفر خود را، این همان عذابی است که خود به تعجیل می‌خواستید.

`taste your trial. this is what you have sought to hasten! `

اپنی شرارت کا مزہ چکہو یہی ہے وہ (عذاب) جس کی تم جلدی کرتے تھے

إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي جَنَّاتٍ وَعُيُونٍ

بی تردید پرهیزکاران در بهشت ها و چشمه سارهایند.

(آن روز) متقیان همه در بهشت و بر لب چشمه‌های آب غنوده‌اند.

the righteous shall live among gardens and fountains,

بے شک پرہیزگار باغات اور چشموں میں ہوں گے

آخِذِينَ مَا آتَاهُمْ رَبُّهُمْ إِنَّهُمْ كَانُوا قَبْلَ ذَلِكَ مُحْسِنِينَ

آنچه را پروردگارشان به آنان عطا کرده دریافت می کنند؛ زیرا که آنان پیش از این همواره نیکوکار بودند.

همان نعمتها که خدایشان به آنها عطا کند فراگیرند چرا که پیش از آن مردمی نیکوکار بودند.

receiving what their lord will give them because before this they were gooddoers.

لے رہے ہوں گے جو کچھ انہیں ان کا رب عطا کرے گا بے شک وہ اس سے پہلے نیکو کار تھے

كَانُوا قَلِيلًا مِّنَ اللَّيْلِ مَا يَهْجَعُونَ

آنان اندکی از شب را می خوابیدند [و بیشتر آن را به عبادت و بندگی می گذراندند.]

از شب اندکی را خواب می‌کردند.

they slept but a little at night,

وہ رات کے وقت تھوڑا عرصہ سویا کرتے تھے

وَبِالْأَسْحَارِ هُمْ يَسْتَغْفِرُونَ

و سحرگاهان از خدا درخواست آمرزش می کردند.

و سحرگاهان از درگاه خدا طلب آمرزش و مغفرت می‌کردند.

and at dawn would ask forgiveness,

اور آخر رات میں مغفرت مانگا کرتے تھے

وَفِي أَمْوَالِهِمْ حَقٌّ لِّلسَّائِلِ وَالْمَحْرُومِ

و در اموالشان حقّی برای سائل تهیدست و محروم از معیشت بود.

و در اموالشان بر فقیر سائل و محروم حقّی منظور می‌داشتند.

and in their wealth was a share for whosoever asked and for whosoever was prevented.

اور ان کے مالوں میں سوال کرنے والے اور محتاج کا حق ہوتا تھا

وَفِي الْأَرْضِ آيَاتٌ لِّلْمُوقِنِينَ

در زمین برای اهل یقین نشانه هایی [بر توحید، ربوبیت و قدرت خدا] ست.

و (بدانید که) در روی زمین برای اهل یقین ادله‌ای (از قدرت الهی) پدیدار است.

for those with sure belief there are signs in the earth,

اور زمین میں یقین کرنے والوں کے لیے نشانیاں ہیں

وَفِي أَنفُسِكُمْ أَفَلَا تُبْصِرُونَ

و [نیز] در وجود شما [نشانه هایی است] آیا نمی بینید؟

و هم در نفوس خود شما مردم، آیا نمی‌نگرید؟

and also in yourselves. can you not see?

اور خود تمہاری نفسوں میں بھی پس کیا تم غور سے نہیں دیکھتے

وَفِي السَّمَاء رِزْقُكُمْ وَمَا تُوعَدُونَ

و رزق شما و آنچه به آن وعده داده می شوید، در آسمان است

و روزی شما با همه وعده‌ها که به شما می‌دهند در آسمان است.

in the sky is your provision and that which you are promised.

اور تمہاری روزی آسمان میں ہے اور جو تم سے وعدہ کیا جاتا ہے

فَوَرَبِّ السَّمَاء وَالْأَرْضِ إِنَّهُ لَحَقٌّ مِّثْلَ مَا أَنَّكُمْ تَنطِقُونَ

پس سوگند به پروردگار آسمان و زمین که آنچه را که وعده داده می شوید، حقّ و یقینی است، همان گونه که شما [وقت سخن گفتن یقین دارید] سخن می گویید.

پس به خدای آسمان و زمین قسم که این (وعده و رزق مقدّر) به مانند تکلّمی که با یکدیگر می‌کنید حقّ و حقیقت است.

so by the lord of heaven and earth, it is as true as your speech.

پس آسمان اور زمین کے مالک کی قسم ہے بے شک یہ (قرآن)برحق ہے جیسا تم باتیں کرتے ہو

هَلْ أَتَاكَ حَدِيثُ ضَيْفِ إِبْرَاهِيمَ الْمُكْرَمِينَ

آیا خبر مهمانان ارجمند و بزرگوار ابراهیم به تو رسیده است؟

آیا حکایت مهمانان گرامی ابراهیم (فرشتگان) به تو رسیده است؟

have you heard the story of abraham`s honored guests?

کیا آپ کو ابراھیم کے معزز مہمانوں کی بات پہنچی ہے

إِذْ دَخَلُوا عَلَيْهِ فَقَالُوا سَلَامًا قَالَ سَلَامٌ قَوْمٌ مُّنكَرُونَ

زمانی که بر او وارد شدند، پس سلام گفتند. گفت: سلام، [شما] مردمی ناشناسید!

هنگامی که بر او وارد شدند و سلام گفتند و او جواب سلام گفت و فرمود که شما مردمی ناشناس می‌باشید.

they entered to him and said: `peace. ` and he replied: `peace, you are people unknown to me. `

جب کہ وہ اس پر داخل ہوئے پھر انہوں نے سلام کیا ابراھیم نے سوال کا جواب دیا (خیال کیا) کچھ اجنبی سے لوگ ہیں

فَرَاغَ إِلَى أَهْلِهِ فَجَاء بِعِجْلٍ سَمِينٍ

پس به سوی خانواده اش بازگشت و گوساله ای فربه [و بریان شده] آورد.

آن‌گاه پنهانی نزد اهل بیت خود رفت و کباب گوساله فربهی نزد مهمانان باز آورد.

so he turned to his household and brought a fattened calf.

پس چپکے سے اپنے گھر والوں کے پاس گیا اور ایک موٹا بچھڑا (تلا ہوا) لایا

فَقَرَّبَهُ إِلَيْهِمْ قَالَ أَلَا تَأْكُلُونَ

پس آن را نزدیکشان برد [ولی دید نمی خورند]؛ گفت: مگر نمی خورید؟

غذا را نزد آنها گذارد (آنها توجهی به غذا نکردند) ابراهیم گفت: شما غذا تناول نمی‌کنید؟

he set it before them, saying: `will you not eat? `

پھر ان کے سامنے لا رکھا فرمایا کیا تم کھاتے نہیں

فَأَوْجَسَ مِنْهُمْ خِيفَةً قَالُوا لَا تَخَفْ وَبَشَّرُوهُ بِغُلَامٍ عَلِيمٍ

و [در دلش] از آنان احساس ترسی کرد. گفتند: مترس. و او را به پسری دانا مژده دادند.

آن گاه (از اینکه بی‌اجازه بر او وارد شده و غذا هم نخوردند) سخت از آنها بیم و اندیشه کرد، آن فرشتگان گفتند: هیچ مترس، و او را به پسری دانا (یعنی اسحاق) بشارت دادند.

then he conceived a fear about them, and they said: `have no fear`, and gave him the glad tidings that he was to have a knowledgeable son.

پھر ان سے خوف محسوس کیا انہوں نے کہا تم ڈرو نہیں اور انہوں نے اسے ایک دانشمند لڑکے کی خوشخبری دی

فَأَقْبَلَتِ امْرَأَتُهُ فِي صَرَّةٍ فَصَكَّتْ وَجْهَهَا وَقَالَتْ عَجُوزٌ عَقِيمٌ

در این میان همسرش [که مژده را شنیده بود] با فریادی [از روی تعجب] در حالی که به چهره اش زد سر رسید و گفت: پیرزنی نازا [و فرزند؟!]

در آن حال زن ابراهیم (ساره) با فریاد شادمانی روی به آنها آورد و (از شوق) سیلی به صورت زد و گفت: (ای عجب) من زنی پیر و نازا هستم (چگونه پسری توانم زایید).

(sarah) his wife came with an exclamation and clasped her face, and said: `surely, i am a barren old woman! `

پھر ان کی بیوی شور مچاتی ہوئی آگے بڑھی اور اپنا ماتھا پیٹ کر کہنے لگی کیا بڑھیا بانجھ جنے گی

قَالُوا كَذَلِكَ قَالَ رَبُّكِ إِنَّهُ هُوَ الْحَكِيمُ الْعَلِيمُ

گفتند: پروردگارت چنین گفته است؛ یقیناً او حکیم و داناست.

فرشتگان گفتند: خدای تو چنین فرموده که او به مصالح خلق آگاه و (به حال بندگان) داناست.

`such, says your lord, ` they replied: `he is the wise, the knower. `

انہوں نے کہا تیرے رب نے یونہی فرمایا ہے بے شک وہ حکمت والا دانا ہے