يُبَصَّرُونَهُمْ يَوَدُّ الْمُجْرِمُ لَوْ يَفْتَدِي مِنْ عَذَابِ يَوْمِئِذٍ بِبَنِيهِ

آنان را نشانشان می دهند [ولی به خاطر دل مشغولی خود هرگز به آنان توجه نکنند!] گنهکار آرزو می کند که ای کاش می توانست فرزندانش را در برابر عذاب آن روز فدیه و عوض دهد!

چون حقیقت حالشان به آنها بنمایند آن روز کافر بدکار آرزو کند که کاش توانستی فرزندانش را فدای خود سازد و از عذاب برهد.

though they are in sight of each other. to ransom himself from the punishment of that day, the sinner will wish that he might even ransom himself by his sons,

وہ انہیں کھائیں جائیں گے مجرم چاہے گا کہ کاش اس دن کے عذاب کے بدلے میں اپنے بیٹوں کو دے دے

وَصَاحِبَتِهِ وَأَخِيهِ

و نیز همسر و برادرش را

و هم زن و برادرش.

his companion (wife), his brother,

اوراپنی بیوی اور اپنے بھائی کو

وَفَصِيلَتِهِ الَّتِي تُؤْويهِ

و قبیله و قومش را که [در دنیا] به او پناه می دادند،

و هم خویشان و قبیله‌اش را که همیشه حمایتش می‌کردند.

the kinsmen who gave him shelter,

اور اپنے اس کنبہ کو جو اسے پناہ دیتا تھا

وَمَن فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا ثُمَّ يُنجِيهِ

و نیز همه کسانی را که در روی زمین اند تا [این فدیه و عوض] او را [از عذاب آن روز] نجات دهد!

و هر که را روی زمین است خواهد همه را فدای خویش گردند تا مگر او را (از آن عذاب) برهاند.

and whosoever is in the earth, altogether, so that it might save him.

اوران سب کو جو زمین میں ہیں پھر اپنے آپ کو بچا لے

كَلَّا إِنَّهَا لَظَى

این چنین نیست [که برایش راه نجاتی باشد] همانا آتش زبانه می کشد،

و هرگز نجات نیابد که آتش دوزخ بر او شعله‌ور است.

no, in truth, it is a furnace!

ہرگز نہیں بے شک وہ تو ایک آگ ہے

نَزَّاعَةً لِّلشَّوَى

در حالی که دست و پا و پوست سر را بر می کند!!

تا سر و صورت و اندمش پاک بسوزد.

it snatches away by the scalps,

کھالوں کو اتارنے والی

تَدْعُو مَنْ أَدْبَرَ وَتَوَلَّى

هر که را به حق پشت کرده واز دعوت حق روی گردانده، می طلبد،

دوزخ کسی را می‌خواند که از خدا رو گردانیده و با حق مخالفت کرده.

and it shall call him who withdrew and turned his back

اس کو بلائے گی جس نے پیٹھ پھیری اورمنہ موڑا

وَجَمَعَ فَأَوْعَى

و آن را که ثروت جمع کرده و به ذخیره سازی و انباشتن پرداخته، می خواند؛

و مال دنیا را جمع کرده و همه را ذخیره نموده است.

and amassed (riches) and hoarded.

اور مال جمع کیا اورگن گن کر رکھا

إِنَّ الْإِنسَانَ خُلِقَ هَلُوعًا

همانا انسان حریص و بی تاب آفریده شده است؛

که انسان مخلوقی طبعا سخت حریص و بی‌صبر است.

indeed, the human was created grudging and impatient.

بے شک انسان کم ہمت پیدا ہوا ہے

إِذَا مَسَّهُ الشَّرُّ جَزُوعًا

چون آسیبی به او رسد، بی تاب است،

چون شر و زیانی به او رسد سخت جزع و بی‌قراری کند.

when evil comes upon him he is impatient;

جب اسے تکلیف پہنچتی ہے تو چلا اٹھتا ہے

وَإِذَا مَسَّهُ الْخَيْرُ مَنُوعًا

و هنگامی که خیر و خوشی [و مال و رفاهی] به او رسد، بسیار بخیل و بازدارنده است،

و چون مال و دولتی به او رو کند منع (احسان) نماید.

but when good comes upon him, he is grudging

اور جب اسے مال ملتا ہے تو بڑا بخیل ہے

إِلَّا الْمُصَلِّينَ

مگر نماز گزاران،

مگر نماز گزاران حقیقی.

except those that pray

مگر وہ نمازی

الَّذِينَ هُمْ عَلَى صَلَاتِهِمْ دَائِمُونَ

آنان که همواره بر نمازشان مداوم و پایدارند،

آنان که دایم در نماز (و طاعت الهی) عمر گذرانند.

who are constant in prayer;

جو اپنی نماز پر ہمیشہ سے قائم ہیں

وَالَّذِينَ فِي أَمْوَالِهِمْ حَقٌّ مَّعْلُومٌ

و آنان که در اموالشان حقّی معلوم است

و آنان که در مال و دایی خود حقّی معیّن و معلوم گردانند.

who, from their wealth is a known right

اوروہ جن کے مالو ں میں حصہ معین ہے

لِّلسَّائِلِ وَالْمَحْرُومِ

برای درخواست کننده [تهیدست] و محروم [از معیشت و ثروت،]

تا به فقیران سائل و فقیران آبرومند محروم رسانند.

for the impoverished nonrequester and the requester,

سائل اور غیر سائل کے لیے

وَالَّذِينَ يُصَدِّقُونَ بِيَوْمِ الدِّينِ

و آنان که همواره روز پاداش را باور دارند،

و آنان که روز قیامت و جزا را تصدیق کنند.

who confirm the day of reckoning

اوروہ جو قیامت کے دن کا یقین رکھتے ہیں

وَالَّذِينَ هُم مِّنْ عَذَابِ رَبِّهِم مُّشْفِقُونَ

و آنان که از عذاب پروردگارشان بیمناکند،

و آنان که از قهر و عذاب خدای خویش سخت ترسانند.

and go in fear of the punishment of their lord,

اور وہ جو اپنے رب کے عذاب سے ڈرنے والے ہیں

إِنَّ عَذَابَ رَبِّهِمْ غَيْرُ مَأْمُونٍ

زیرا که از عذاب پروردگارشان ایمنی نیست،

که از عذاب خدا هیچ کس ایمن نتواند بود.

for none is secure from the punishment of their lord,

بے شک ان کے رب کے عذاب کا خطرہ لگا ہوا ہے

وَالَّذِينَ هُمْ لِفُرُوجِهِمْ حَافِظُونَ

و آنان که دامنشان را [از آلوده شدن به شهوات حرام] حفظ می کنند،

و آنان که اندام خود را (از شهوت رانی) نگاه می‌دارند.

who guard their privates

اوروہ جو اپنی شرم گاہوں کی حفاظت کرتے ہیں

إِلَّا عَلَى أَزْوَاجِهِمْ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُمْ فَإِنَّهُمْ غَيْرُ مَلُومِينَ

مگر در کام جویی از همسران و کنیزانشان که آنان در این زمینه مورد سرزنش نیستند.

مگر بر زنان حلال و کنیزان ملکی خویش که (از اعمال شهوت با آنها) هیچ ملامت ندارند.

except from their wives and what their right hands own, for these they are not blameworthy.

مگر اپنی بیویوں یا اپنی لونڈیوں سے سو بے شک انہیں کوئی ملامت نہیں

فَمَنِ ابْتَغَى وَرَاء ذَلِكَ فَأُوْلَئِكَ هُمُ الْعَادُونَ

پس کسانی که در بهره گیری جنسی راهی غیر از این جویند، تجاوزکار از حدود حق اند،

و هر که غیر از این جوید اینان به حقیقت متعدی و ستمکارند.

but whosoever seeks beyond that, they are the transgressors.

پس جو کوئی اس کے سوا چاہے سو وہی لوگ حد سے بڑھنے والے ہیں

وَالَّذِينَ هُمْ لِأَمَانَاتِهِمْ وَعَهْدِهِمْ رَاعُونَ

و آنان که امانت ها و پیمان های خود را رعایت می کنند،

و آنان که امانت و عهد و پیمانشان را رعایت کنند.

(those) who keep their trusts and their covenant,

اور وہ جواپنی امانتوں اور عہدوں کی رعایت رکھتے ہیں

وَالَّذِينَ هُم بِشَهَادَاتِهِمْ قَائِمُونَ

و آنان که بر ادای گواهی های خود پای بند و متعهدند،

و آنان که برای گواهی به حق قیام کنند.

and standby their witnessing,

اور وہ جو اپنی گواہیوں پر قائم رہتے ہیں

وَالَّذِينَ هُمْ عَلَى صَلَاتِهِمْ يُحَافِظُونَ

و آنان که همواره بر [اوقات و شرایط ظاهری و معنوی] نمازهایشان محافظت دارند.

و آنان که نماز خود را (به وقت و شرایط و حضور قلب) محافظت کنند.

and who are constant in their prayers.

اور وہ جو اپنی نمازوں کی حفاظت کرتے ہیں

أُوْلَئِكَ فِي جَنَّاتٍ مُّكْرَمُونَ

اینان در بهشت ها، مکرّم و محترم اند

آنان در باغها (ی بهشت ابد) با عزّت و احترام متنعّمند.

those are highly honored in the gardens.

وہی لوگ باغوں میں عزت سے رہیں گے

فَمَالِ الَّذِينَ كَفَرُوا قِبَلَكَ مُهْطِعِينَ

کافران را چه شده که به تو چشم دوخته به سویت شتابانند؟

(ای رسول) چه شده است کافران را که (با تمسخر) به جانبت می‌شتابند؟!

but what is the matter with the unbelievers, that they strain their glances continuously towards them,

پس کافروں کو کیا ہوگیا کہ آپ کی طرف دوڑے آ رہے ہیں

عَنِ الْيَمِينِ وَعَنِ الشِّمَالِ عِزِينَ

از راست و چپ، گروه گروه،

از راست و چپ گروه گروه (باز پراکنده می‌شوند و به دین خدا نمی‌گروند).

on the right and on the left in groups?

دائیں اور بائیں سے ٹولیاں بنا کر

أَيَطْمَعُ كُلُّ امْرِئٍ مِّنْهُمْ أَن يُدْخَلَ جَنَّةَ نَعِيمٍ

آیا هر یک از آنان طمع دارد که او را در بهشت پرنعمت درآورند؟!

آیا هر یک طمع دارند که باز آنها را در بهشت با ناز و نعمت داخل کنند؟!

what, is every one of them eager to be admitted to the garden of bliss?

کیا ہر ایک ان میں سے طمع رکھتا ہے کہ وہ نعمت کے باغ میں داخل کیا جاوے گا

كَلَّا إِنَّا خَلَقْنَاهُم مِّمَّا يَعْلَمُونَ

این چنین نیست، ما آنان را از آنچه خود می دانند [آبی گندیده و بی مقدار] آفریدیم.

هرگز این نشود (چون) آنها خود می‌دانند که ما آنها را از چه (نطفه پستی) آفریده‌ایم (باز به آفریننده خود ایمان نمی‌آورند و به کفر می‌شتابند و طمع آن دارند که چون مؤمنان به بهشت روند).

not at all, for we have created them of what they know.

ہرگز نہیں بے شک ہم نے انہیں اس چیز سے پیدا کیا ہے جسے وہ بھی جانتے ہیں