أَلَمْ نَخْلُقكُّم مِّن مَّاء مَّهِينٍ

آیا شما را از آبی پست و بی مقدار نیافریدیم؟

آیا ما شما آدمیان را از آب نطفه بی قدر (بدین زیبایی) نیافریدیم؟

did we not create you from a weak water,

کیا ہم نے تمہیں ایک ذلیل پانی سے نہیں پیدا کیا

فَجَعَلْنَاهُ فِي قَرَارٍ مَّكِينٍ

پس آن را در جایگاهی استوار قرار دادیم

و آن نطفه را (از صلب پدر) به قرارگاه استوار (رحم) منتقل ساختیم.

which we placed within a sure lodging

پھر ہم نے اس کو ایک محفوظ ٹھکانے میں رکھ دیا

إِلَى قَدَرٍ مَّعْلُومٍ

تا زمانی معین؛

تا مدتی معین و معلوم (در رحم بماند).

for an appointed term?

ایک معین اندازے تک

فَقَدَرْنَا فَنِعْمَ الْقَادِرُونَ

پس توانا بودیم و چه نیکو تواناییم.

و ما تقدیر (مدت رحم و تعیین سرنوشت او تا ابد) کردیم که نیکو مقدّر (حکیمی) هستیم.

we determined, how excellent a determiner are we!

پھر ہم نے اندازہ لگایا تو ہم تو کیسے اچھے اندازہ لگانے والے ہیں

وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ

وای در آن روز بر تکذیب کنندگان!

وای آن روز به حال آنان که (آیات خدا را) تکذیب کردند.

woe on that day to those who belied it!

اس دن جھٹلانے والوں کے لیےتباہی ہے

أَلَمْ نَجْعَلِ الْأَرْضَ كِفَاتًا

آیا زمین را فراهم آورنده [انسان ها] قرار ندادیم؟

آیا ما زمین را جامع (حوایج و کفایت بر مسکن و هر امر بشر) قرار ندادیم؟

have we not made the earth a housing

کیا ہم نے زمین کو جمع کرنے والی نہیں بنایا

أَحْيَاء وَأَمْوَاتًا

هم در حال حیاتشان و هم زمان مرگشان

تا زندگان روی زمین تعیّش کنند و مردگان درونش پنهان شوند.

for both the living and the dead?

زندوں اور مردوں کو

وَجَعَلْنَا فِيهَا رَوَاسِيَ شَامِخَاتٍ وَأَسْقَيْنَاكُم مَّاء فُرَاتًا

و کوه های استوار و بلند در آن قرار دادیم و شما را آبی گوارا نوشاندیم.

و در آن کوههای بلند برافراشتیم و (از ابر و باران) به شما آب زلال گوارا نوشانیدیم.

have we not placed high mountains upon it and filled you with sweet water?

اور ہم نے اس میں مضبوط اونچے اونچے پہاڑ رکھ دیئے اور ہم نے تمہیں میٹھا پانی پلایا

وَيْلٌ يوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ

وای در آن روز بر تکذیب کنندگان!

وای آن روز به حال آنان که (آیات خدا را) تکذیب کردند.

woe on that day to those who belied it!

اس دن جھٹلانے والوں کے لیے تباہی ہے

انطَلِقُوا إِلَى مَا كُنتُم بِهِ تُكَذِّبُونَ

[آن روز به آنان گویند:] به سوی آتشی که همواره آن را تکذیب می کردید، بروید؛

(خطاب رسد: ای منکران) شما امروز به سوی آن دوزخی که تکذیب می‌کردید بروید.

depart to that which you belied!

اس (دوزخ) کی طرف چلو جسے تم جھٹلایا کرتےتھے

انطَلِقُوا إِلَى ظِلٍّ ذِي ثَلَاثِ شُعَبٍ

و [نیز] به سوی سایه ای [از دود متراکم و آتش زا] که دارای سه شاخه است، بروید.

بروید زیر سایه دودهای آتش دوزخ که از سه جانب (شما را) احاطه کند.

depart into the shadow of three masses,

ایک سائبان کی طرف چلو جسکے تین حصے ہیں

لَا ظَلِيلٍ وَلَا يُغْنِي مِنَ اللَّهَبِ

[سایه ای که] نه مانع از حرارت است، و نه از شعله های آتش جلوگیری می کند.

نه بر سر شما سایه خواهد افکند و نه از شرار آتش هیچ نجاتتان خواهد داد.

wherein there is neither shade, nor freeing from the blazing flames

نہ وہ سایہ کرے اور نہ تپش سے بچائے

إِنَّهَا تَرْمِي بِشَرَرٍ كَالْقَصْرِ

آن آتش، شراره هایی چون ساختمان بلند پرتاب می کند.

آن آتش هر شراری بیفکند شعله‌اش مانند قصری است.

it throws spits as (high as a huge) palace,

بے شک وہ محل جیسے انگارے پھینکے گی

كَأَنَّهُ جِمَالَتٌ صُفْرٌ

گویی آن شراره ها هم چون شتران زرد رنگ هستند.

گویی آن شراره (در بزرگی و رنگ) به شتران زرد موی مانند است.

as black camels.

گویا کہ وہ زرد اونٹ ہیں

وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ

وای در آن روز بر تکذیب کنندگان!

وای آن روز به حال آنان که (آیات خدا را) تکذیب کردند.

woe on that day to those who belied it!

اس دن جھٹلانے والوں کے لیے تباہی ہے

هَذَا يَوْمُ لَا يَنطِقُونَ

این روزی است که [انسان ها چون موقعیتی نمی بینند برای دفاع از خود] سخن نمی گویند،

این روزی است که (کافران بر نجات خود) سخنی نتوانند گفت.

this is the day they shall not speak,

یہ وہ دن ہے جس میں بات بھی نہ کر سکیں گے

وَلَا يُؤْذَنُ لَهُمْ فَيَعْتَذِرُونَ

و به آنان اجازه داده نمی شود که عذرخواهی کنند.

و به آنها رخصت عذر خواهی نخواهند داد.

nor shall they be given permission, so that they can apologize.

اور نہ انہیں عذر کرنے کی اجازت ہو گی

وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ

وای در آن روز بر تکذیب کنندگان!

وای آن روز به حال آنان که (آیات خدا را) تکذیب کردند.

woe on that day to those who belied it!

اس دن جھٹلانے والوں کے لیے تباہی ہے

هَذَا يَوْمُ الْفَصْلِ جَمَعْنَاكُمْ وَالْأَوَّلِينَ

امروز همان روز داوری است که شما و پیشینیان را در آن جمع کرده ایم.

این روز فصل (حکم و جدایی نیک و بد) است که شما را با همه در گذشتگان پیشین (به عرصه محشر) جمع گردانیده‌ایم.

such is the day of decision. we will gather you with the ancients.

یہ فیصلہ کا دن ہے ہم تمہیں اور پہلوں کو جمع کریں گے

فَإِن كَانَ لَكُمْ كَيْدٌ فَكِيدُونِ

پس اگر [برای فرار از عذاب] چاره و تدبیری دارید، آن را به کار گیرید.

پس اگر فکر و حیلتی (بر نجات خود) توانید بر من حیلت کنید.

if you are cunning, then try your cunning against me!

پس اگر تمہارے پاس کوئی تدبیر ہے تو مجھ پر کر دیکھو

وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ

وای در آن روز بر تکذیب کنندگان!

وای آن روز به حال آنان که (آیات خدا را) تکذیب کردند.

woe on that day to those who belied it!

اس دن جھٹلانے والوں کے لیے تباہی ہے

إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي ظِلَالٍ وَعُيُونٍ

به یقین پرهیزکاران در زیر سایه ها و کنار چشمه سارهایند،

(آن روز سخت) بندگان با تقوا و پرهیزگار در سایه درختان بهشت و طرف نهرهای جاری متنعّمند.

indeed, the cautious, shall live amid shades and fountains

بے شک پرہیزگار ٹھنڈی چھاؤں اور چشموں میں ہوں گے

وَفَوَاكِهَ مِمَّا يَشْتَهُونَ

و نزد میوه هایی از آنچه همواره بخواهند.

و از هر نوع میوه مایل باشند فراوان فراهم است.

and have such fruits as they desire.

اور میووں میں جو وہ چاہیں گے

كُلُوا وَاشْرَبُوا هَنِيئًا بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ

[به آنان گویند:] به پاداش اعمالی که همواره انجام می دادید، بخورید و بیاشامید گوارایتان باد.

بخورید و بیاشامید که شما را گوارا باد به پاداش اعمال نیکی که در دنیا به جای می‌آوردید.

(it shall be said to them): `eat and drink, with a good appetite, for all that you did. `

مزے سے کھاؤ اور پیئو ان کاموں کے بدلے جو تم کرتے رہے

إِنَّا كَذَلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنينَ

ما نیکوکاران را این گونه پاداش می دهیم.

ما البته نیکوکاران عالم را چنین پاداش می‌دهیم.

as such we recompense those who did good.

بے شک ہم اسی طرح نیکو کاروں کو بدلہ دیتے ہیں

وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ

وای در آن روز بر تکذیب کنندگان!

وای آن روز به حال آنان که (آیات خدا را) تکذیب کردند.

woe on that day to those who belied it!

اس دن جھٹلانے والوں کے لیے تباہی ہے

كُلُوا وَتَمَتَّعُوا قَلِيلًا إِنَّكُم مُّجْرِمُونَ

[شما ای کافران و مشرکان! در این دنیا] بخورید و اندک زمانی برخوردار شوید که شما گنهکارید [و بی تردید به کیفر اعمالتان گرفتار خواهید شد.]

(ای کافران شما هم که ایمان به لذّات روحانی و تنعّم و نشاط ابدی آخرت ندارید پس به خوی حیوانیت) بخورید و تمتّع برید به عمر کوتاه دنیا که شما بسیار مردم بزهکاری هستید.

`eat and enjoy yourselves a little, for you are sinners! `

کھاؤ اور چند روز فائدہ اٹھاؤ بے شک تم مجرم ہو

وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ

وای در آن روز بر تکذیب کنندگان!

وای آن روز به حال آنان که (آیات خدا را) تکذیب کردند.

woe on that day to those who belied it!

اس دن جھٹلانے والوں کے لیے تباہی ہے

وَإِذَا قِيلَ لَهُمُ ارْكَعُوا لَا يَرْكَعُونَ

و هنگامی که به آنان گویند: [در برابر خدا] رکوع کنید، رکوع نمی کنند.

و هرگاه به آنها گفته شود که نماز و طاعت خدا را به جای آرید اطاعت نکنند.

when it is said to them: `bow yourselves, ` they do not bow.

اورجب ان سے کہا جاتا تھا کہ رکوع کرو تورکوع نہ کرتے تھے

وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ

وای در آن روز بر تکذیب کنندگان!

وای آن روز به حال آنان که (آیات خدا را) تکذیب کردند.

woe on that day to those who belied it!

اس دن جھٹلانے والوں کے لیے تباہی ہے

فَبِأَيِّ حَدِيثٍ بَعْدَهُ يُؤْمِنُونَ

[اگر به قرآن ایمان نیاورند] پس به کدام سخن بعد از آن ایمان می آورند؟

(این کافران) پس از آیات خدا (که آن را تکذیب کردند) باز به کدامین حدیث ایمان می‌آورند؟

after this, in what discourse will they believe?

پس اس کے بعد کس بات پر ایمان لائیں گے