بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

به نام خدا که رحمتش بی اندازه است و مهربانی اش همیشگی.

به نام خداوند بخشنده مهربان

In the name of Allah, Most Gracious, Most Merciful

شروع الله کا نام لے کر جو بڑا مہربان نہایت رحم والا ہے.

حم

حم

حم (قسم به حمید و مجید دو نام مقدس الهی)

hameem

وَالْكِتَابِ الْمُبِينِ

سوگند به [این] کتاب روشنگر؛

قسم به این کتاب روشن بیان.

by the clear book

إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةٍ مُّبَارَكَةٍ إِنَّا كُنَّا مُنذِرِينَ

به راستی ما آن را در شبی پربرکت نازل کردیم؛ زیرا که همواره بیم دهنده بوده ایم؛

که ما آن را در شبی مبارک (شب قدر) فرستادیم، که ما بیم کننده‌ایم (و خلق را از عذاب قیامت آگاه کنیم و بترسانیم).

that we sent down during a blessed night. we are ever warning.

فِيهَا يُفْرَقُ كُلُّ أَمْرٍ حَكِيمٍ

در آن شب هر کار استواری [به اراده خدا] فیصله می یابد.

در آن شب هر امر استواری (با حکمت و تدبیر نظام احسن) معیّن و ممتاز می‌گردد.

in it every wise matter is determined

أَمْرًا مِّنْ عِندِنَا إِنَّا كُنَّا مُرْسِلِينَ

[نزول قرآن] کاری است [که] از نزد ما [صورت پذیرفته است؛] زیرا ما همواره فرستنده [وحی و پیامبران] بوده ایم.

تعیین آن امر البته از جانب ما که فرستنده پیغمبرانیم خواهد بود.

an order from us. we are ever sending.

رَحْمَةً مِّن رَّبِّكَ إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ

[همه این واقعیات] به سبب رحمتی از سوی پروردگار توست؛ بی تردید او شنوا وداناست.

(این ارسال رسول از) لطف و رحمت پروردگار توست که شنوا و داناست.

a mercy from your lord, he is the hearer, the knower.

رَبِّ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا إِن كُنتُم مُّوقِنِينَ

[همان] پروردگار آسمان ها و زمین و آنچه میان آنهاست، اگر یقین دارید.

همان پروردگاری که خالق آسمانها و زمین و هر آنچه میان آنهاست اوست اگر یقین دارید.

lord of the heavens and the earth and all that is between them, if you are certain (of your faith).

لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ يُحْيِي وَيُمِيتُ رَبُّكُمْ وَرَبُّ آبَائِكُمُ الْأَوَّلِينَ

هیچ معبودی جز او نیست، زنده می کند و می میراند، پروردگار شما وپروردگار پدران پیشین شماست.

هیچ خدایی غیر او نیست، او زنده می‌گرداند و باز می‌میراند، او خدای آفریننده شما و پدران پیشین شماست.

there is no god except he. he revives and causes to die. (he is) your lord and the lord of your fathers, the ancients.

بَلْ هُمْ فِي شَكٍّ يَلْعَبُونَ

[نه اینکه یقین ندارند] بلکه آنان در شک اند [و با گفتار و کردارشان با حقایق] بازی می کنند.

(کافران را به خدا و قیامت ایمان نیست) بلکه با شک و ریب (و استهزاء) به بازیچه (دنیا) مشغولند.

yet they are in doubt, playing.

فَارْتَقِبْ يَوْمَ تَأْتِي السَّمَاء بِدُخَانٍ مُّبِينٍ

پس به انتظار روزی باش که آسمان دودی آشکار بیاورد،

(ای رسول) منتظر باش روزی را که (بر عذاب کافران) آسمان دودی پدید آرد پیدا و آشکار.

watch for the day when the heaven will bring clear smoke,

يَغْشَى النَّاسَ هَذَا عَذَابٌ أَلِيمٌ

که همه مردم را فرا می گیرد، این عذابی دردناک است.

آن دود آسمانی که عذابی دردناک است مردم را احاطه کند.

engulfing the people; this will be a painful punishment.

رَبَّنَا اكْشِفْ عَنَّا الْعَذَابَ إِنَّا مُؤْمِنُونَ

[همه می گویند:] پروردگارا! این عذاب را از ما برطرف کن که ما ایمان می آوریم

(و کافران فریاد برآرند که) پروردگارا، این عذاب از ما بر طرف ساز که ما البته ایمان می‌آوریم.

`our lord, remove this punishment from us, we are believers. `

أَنَّى لَهُمُ الذِّكْرَى وَقَدْ جَاءهُمْ رَسُولٌ مُّبِينٌ

[در آن موقعیت سخت] چگونه برای آنان جای پند گرفتن و هوشیاری است و حال آنکه [پیش از این عذاب] پیامبری روشنگر برای آنان آمد [و پند نگرفتند.]

کجا متذکر شده و ایمان می‌آورند در صورتی که رسول ما با آیات روشن بیان آمد (و ایمان نیاوردند).

but how will they avail themselves of the reminder, when a clear messenger had already come to them

ثُمَّ تَوَلَّوْا عَنْهُ وَقَالُوا مُعَلَّمٌ مَّجْنُونٌ

آن گاه از او روی گرداندند و گفتند: تعلیم یافته ای دیوانه است!!

پس (از مشاهده آیات) باز از او اعراض کردند و گفتند: او شخص دیوانه‌ای است که (مردم قرآن را) به او آموخته‌اند.

but then they turned away from him, saying: `he is tutored, mad! `

إِنَّا كَاشِفُو الْعَذَابِ قَلِيلًا إِنَّكُمْ عَائِدُونَ

مدتی اندک عذاب را برطرف می کنیم، ولی باز شما [به همان عقاید بی پایه و اعمال زشت] برمی گردید!

ما تا زمانی اندک (که برای امتحان) عذاب را (از شما) برمی‌داریم باز (به کفر خود) بر می‌گردید.

we are removing the punishment a little, but you revert.

يَوْمَ نَبْطِشُ الْبَطْشَةَ الْكُبْرَى إِنَّا مُنتَقِمُونَ

[ما از آنان انتقام خواهیم گرفت آن] روزی که آنان را با قدرتی بسیار سخت بگیریم؛ زیرا که ما انتقام گیرنده ایم.

(ای رسول منتظر باش) آن روز بزرگ که ما (آنها را) به عذاب سخت بگیریم که البته ما (از آنها) انتقام خواهیم کشید.

but on that day we will assault them most mightily, and then we shall revenge!

وَلَقَدْ فَتَنَّا قَبْلَهُمْ قَوْمَ فِرْعَوْنَ وَجَاءهُمْ رَسُولٌ كَرِيمٌ

و همانا پیش از آنان قوم فرعون را آزمودیم، و پیامبری بزرگوار برای آنان آمد،

و ما پیش از این امت قوم فرعون را آزمودیم و رسولی بزرگوار (مانند موسی) به سوی آنها فرستادیم.

we tried pharaoh`s nation before them. a noble messenger came to them,

أَنْ أَدُّوا إِلَيَّ عِبَادَ اللَّهِ إِنِّي لَكُمْ رَسُولٌ أَمِينٌ

که [به آنان گفت:] بندگان خدا را [که به آزار و شکنجه شما گرفتارند] به من واگذارید؛ زیرا من برای شما فرستاده ای امینم.

(او گفت) که (ای فرعونیان) امر بندگان خدا را به من واگذارید، که من بر شما به یقین رسول امین پروردگارم.

(saying:) `be obedient to me o worshipers of allah. i am your honest messenger.

وَأَنْ لَّا تَعْلُوا عَلَى اللَّهِ إِنِّي آتِيكُم بِسُلْطَانٍ مُّبِينٍ

و در برابر خدا تکبّر نکنید که من برای شما دلیلی روشن آورده ام.

و زنهار بر خدا تکبر و طغیان مجویید که من بر شما حجت آشکار آوردم.

do not rise up against allah, i come to you with clear authority.

وَإِنِّي عُذْتُ بِرَبِّي وَرَبِّكُمْ أَن تَرْجُمُونِ

و من به پروردگارم و پروردگار شما از اینکه مرا سنگسار کنید [یا برانید یا متهم کنید] پناه می برم؛

و من به خدای خود و خدای شما پناه می‌برم از اینکه عزم آزار و سنگسار من کنید.

i take refuge with my lord and your lord lest you stone me.

وَإِنْ لَّمْ تُؤْمِنُوا لِي فَاعْتَزِلُونِ

و اگر به من ایمان نمی آورید [از آزردن من و باز داشتن مردم از ایمان آوردن] کناره گیری کنید.

و اگر به (رسالت) من ایمان نمی‌آورید پس مرا به حال خود واگذارید (و در پی قتل و آزارم بر نیایید).

and if you do not believe me, then leave me! `

فَدَعَا رَبَّهُ أَنَّ هَؤُلَاء قَوْمٌ مُّجْرِمُونَ

[فرعونیان دست از آزردنش برنداشتند و مردم را از ایمان آوردن مانع شدند] پس پروردگارش را خواند که اینان قومی گناهکارند.

(فرعونیان دست از ستمش برنداشتند) پس دعا کرد که ای خدا، اینان مردمی سخت مجرم و بدکارند.

then he supplicated to his lord saying: `these are sinful people. `

فَأَسْرِ بِعِبَادِي لَيْلًا إِنَّكُم مُّتَّبَعُونَ

[گفتم:] بندگانم را شبانه حرکت ده؛ زیرا شما مورد تعقیب هستید،

(خدا فرمود) پس تو بندگان (با ایمان) مرا شبانه از شهر بیرون بر، چرا که فرعونیان شما را تعقیب کنند.

(his lord answered): `set out with my worshipers in the night, for you will surely be followed.

وَاتْرُكْ الْبَحْرَ رَهْوًا إِنَّهُمْ جُندٌ مُّغْرَقُونَ

و دریا را با [همان] راه های گشاده [که برای عبور شما باز کردیم] پشت سر بگذار [تا فرعونیان هم در آن درآیند]؛ زیرا آنان سپاهی محکوم به غرق شدن هستند.

آن گاه دریا را (همان گونه که بر تو بشکافتیم) آرام و خشک بگذار و بگذر که فرعون و لشکریانش تمام به دریا غرق شوند.

then leave the sea calm they are an army that will be drowned.

كَمْ تَرَكُوا مِن جَنَّاتٍ وَعُيُونٍ

چه بسیار بوستان ها و چشمه سارانی که آنان [پس از خود] بر جای گذاشتند،

چه بسیار باغ و بستانها و چشمه‌های آب،

how many gardens and fountains did they leave behind,

وَزُرُوعٍ وَمَقَامٍ كَرِيمٍ

و کشتزار و جایگاه های نیکو و باارزش،

و کشت و زرعها و مقام و منزلهای عالی رها کردند و رفتند.

and sown fields, fine sitting places,

وَنَعْمَةٍ كَانُوا فِيهَا فَاكِهِينَ

و نعمت هایی که با آسایش و خوشی از آن برخوردار بودند.

و ناز و نعمت وافری که در آن غرق بودند و از همه چشم پوشیدند.

and good things in which they took delight.

كَذَلِكَ وَأَوْرَثْنَاهَا قَوْمًا آخَرِينَ

[آری، سرانجام کارشان] چنین بود و ما همه آنها را به قومی دیگر به میراث دادیم.

این چنین بود و ما آن ناز و نعمتها را از قوم گذشته ارث به قوم دیگر دادیم.

as such (it was). and we made other people inherit them.

فَمَا بَكَتْ عَلَيْهِمُ السَّمَاء وَالْأَرْضُ وَمَا كَانُوا مُنظَرِينَ

پس نه آسمان برآنان گریست و نه زمین و [هنگام نزول عذاب هم] مهلت نیافتند.

و بر مرگ گذشتگان هیچ چشم آسمان و زمین نگریست و بر هلاکشان مهلت ندادند.

neither heaven nor earth shed tears for them; nor were they respited,

وَلَقَدْ نَجَّيْنَا بَنِي إِسْرَائِيلَ مِنَ الْعَذَابِ الْمُهِينِ

همانا ما بنی اسرائیل را از آن عذاب خوارکننده نجات دادیم.

و البته ما بنی اسرائیل را از عذاب ذلّت و خواری نجات دادیم.

and we saved the children of israel from a humiliating punishment

مِن فِرْعَوْنَ إِنَّهُ كَانَ عَالِيًا مِّنَ الْمُسْرِفِينَ

از فرعون که متکبری سرکش از زمره اسراف کاران بود،

از شر فرعون که سخت متکبر و ستمکار بود آسوده ساختیم.

from pharaoh, who ranked high in sin,

وَلَقَدِ اخْتَرْنَاهُمْ عَلَى عِلْمٍ عَلَى الْعَالَمِينَ

و آنان را از روی آگاهی بر جهانیان [زمان خودشان] برگزیدیم؛

و آنها را در آن دور بر عالمیان به علم و دانش (کتاب آسمانی تورات) برگزیدیم.

and we chose them, out of a knowledge above the nations (of their time).

وَآتَيْنَاهُم مِّنَ الْآيَاتِ مَا فِيهِ بَلَاء مُّبِينٌ

و به آنان از آیات و معجزات آنچه را که در آن آزمایشی آشکار بود، عطا کردیم.

و آیات و معجزاتی (از رحمت و غضب) بر آنها به دست موسی آوردیم که در آن کاملا و آشکارا آزمایش شوند.

and gave signs to them in which there was a clear trial.

إِنَّ هَؤُلَاء لَيَقُولُونَ

اینان [که شرک و کفر سراپای وجودشان را فرا گرفته است] با اصرار [به اهل ایمان] می گویند:

همانا اینان (یعنی مشرکان مانند دهریان) البته خواهند گفت،

yet these say:

إِنْ هِيَ إِلَّا مَوْتَتُنَا الْأُولَى وَمَا نَحْنُ بِمُنشَرِينَ

پایان زندگی جز همین مرگ نخستین نیست و ما [پس از این مرگ] برانگیخته نخواهیم شد.

که ما جز این مرگ اول (دیگر هیچ مرگ و زندگی) نداریم و هیچ (در قیامت) زنده نخواهیم شد.

`there is nothing except the first death, we shall never be revived.

فَأْتُوا بِآبَائِنَا إِن كُنتُمْ صَادِقِينَ

اگر شما [در زمینه زنده شدن مردگان] راستگویید [با درخواست از خدا] پدران ما را [زنده کنید و نزد ما] بیاورید [تا ما به زنده شدن مردگان یقین پیدا کنیم!!]

پس پدران ما را اگر راست می‌گویید بیاورید.

bring us our fathers, if what you say is true. `

أَهُمْ خَيْرٌ أَمْ قَوْمُ تُبَّعٍ وَالَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ أَهْلَكْنَاهُمْ إِنَّهُمْ كَانُوا مُجْرِمِينَ

آیا اینان [در قدرت و شوکت] برترند یا قوم تُبَّع، و کسانی که پیش از آنان بودند؟ ما همه آنان را هلاک کردیم؛ زیرا می رم بودند؛

آیا اینان بهترند (و نیرومندتر) یا قوم تبّع و اقوام پیش از آنان که چون بسیار مردم بدکار مجرمی بودند ما همه را هلاک کردیم.

are they better or the people of tubba` and those who were before them whom we destroyed? indeed they were sinners.

وَمَا خَلَقْنَا السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ وَمَا بَيْنَهُمَا لَاعِبِينَ

و ما آسمان ها و زمین و آنچه را میان آن دو است، به بازی نیافریده ایم؛

و ما آسمانها و زمین و آنچه را بین آنهاست به بازیچه خلق نکردیم.

it was not in play that we created the heavens and the earth and all that is between them.

مَا خَلَقْنَاهُمَا إِلَّا بِالْحَقِّ وَلَكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُونَ

ما آن دو را جز به درستی و راستی به وجود نیاورده ایم، ولی بیشترشان [به حقایق] معرفت و آگاهی ندارند.

آنها را جز به حق (و از روی حکمت و مصلحت) نیافریدیم و لیکن اکثر مردم از آن آگاه نیستند.

we created them in nothing else except the truth. but most do not know.

إِنَّ يَوْمَ الْفَصْلِ مِيقَاتُهُمْ أَجْمَعِينَ

بی تردید روز جدایی [حق از باطل، مؤمن از کافر و پاک از ناپاک] وعده گاه همه آنهاست؛

همانا روز قیامت که روز فصل و جدایی (مؤمن و کافر) است وعده‌گاه جمیع خلایق است.

the day of decision is the appointed time for all.

يَوْمَ لَا يُغْنِي مَوْلًى عَن مَّوْلًى شَيْئًا وَلَا هُمْ يُنصَرُونَ

همان روزی که هیچ دوستی چیزی از عذاب را از دوستش دفع نمی کند، و چون [آلوده به شرک و کفرند] یاری نمی شوند؛

روزی که هیچ حمایت خویش و یار و یاوری کسی را از عذاب نرهاند و احدی را نصرت نکنند.

on that day no cousin shall help his cousin and they shall not be helped

إِلَّا مَن رَّحِمَ اللَّهُ إِنَّهُ هُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ

مگر کسی که خدا او را مورد رحمت قرار داده است؛ زیرا او توانای شکست ناپذیر و مهربان است

مگر آن که خدا به او رحم کند، که او تنها بر خلق مقتدر و مهربان است.

except those on whom allah will have mercy. he is the almighty, the most merciful.

إِنَّ شَجَرَةَ الزَّقُّومِ

همانا درخت زقّوم،

همانا درخت زقّوم جهنّم،

the food of the zakkum tree

طَعَامُ الْأَثِيمِ

خوراک گنهکار است،

قوت و غذای بدکاران است.

shall be the food of the guilty sinners.

كَالْمُهْلِ يَغْلِي فِي الْبُطُونِ

مانند مس گداخته شده در شکم ها می جوشد،

که آن غذا در شکمهاشان چون مس گداخته در آتش می‌جوشد.

like molten copper boiling in the belly

كَغَلْيِ الْحَمِيمِ

چون جوشیدن آب جوشان

آن سان که آب به روی آتش جوشان است.

as the boiling of the hot water.

خُذُوهُ فَاعْتِلُوهُ إِلَى سَوَاء الْجَحِيمِ

[گفته می شود:] این گنهکار را بگیرید و او را به زور به وسط دوزخ بکشانید.

(خطاب قهر رسد که) این بدکار را بگیرید و به میان دوزخ افکنید.

`seize him and drag him into the center of hell.

ثُمَّ صُبُّوا فَوْقَ رَأْسِهِ مِنْ عَذَابِ الْحَمِيمِ

آن گاه از عذاب آب جوشان بر سرش فرو ریزید؛

پس از آن آب جوشان بر سرش فرو ریزید.

then pour the punishment of boiling water over his head,

ذُقْ إِنَّكَ أَنتَ الْعَزِيزُ الْكَرِيمُ

[و بگویید:] بچش که تو همان ارجمند و بزرگواری!!

(و به استهزاء وی گویید: عذاب دوزخ را) بچش که تو بسیار (نزد خود) توانمند و گرامی هستی.

(saying): `taste, surely you are the mighty and noble!

إِنَّ هَذَا مَا كُنتُم بِهِ تَمْتَرُونَ

به یقین این همان چیزی است که همواره درباره آن تردید می کردید.

این همان عذابی است که از آن در شک و انکار بودید.

this is that which you doubted. `

إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي مَقَامٍ أَمِينٍ

مسلماً پرهیزکاران در جایگاه امنی خواهند بود.

همانا (آن روز سخت) آنان که متّقی و خداترس بودند مقام امن و امان یابند.

indeed, for those who feared (allah) is a secure place

فِي جَنَّاتٍ وَعُيُونٍ

در میان بوستان ها و چشمه سارها؛

در باغها و کنار چشمه‌ها و نهرها بیارامند.

amidst gardens and fountains,

يَلْبَسُونَ مِن سُندُسٍ وَإِسْتَبْرَقٍ مُّتَقَابِلِينَ

لباس هایی از حریر نازک و دیبای ضخیم می پوشند در حالی که برابر هم می نشینند.

لباس از سندس و استبرق (حریر نازک و ستبر) پوشند و رو به روی هم بر تختها تکیه زنند.

dressed in silks and brocade, set face to face.

كَذَلِكَ وَزَوَّجْنَاهُم بِحُورٍ عِينٍ

[آری سرانجام کار پرهیزکاران] چنین است، و حور العین را به همسری آنان درآوریم،

همچنین است و با حوریان زیبا چشمشان جفت قرار داده‌ایم.

as such, we shall wed them to wideeyed houris (the virgins of paradise).

يَدْعُونَ فِيهَا بِكُلِّ فَاكِهَةٍ آمِنِينَ

در آنجا هر گونه میوه ای را که بخواهند می طلبند و می خورند، در حالی که [از هر جهت] ایمن و آسوده خاطرند؛

در آن بهشت پر نعمت از هر نوع میوه‌ای بخواهند بر آنان حاضر و (از هر درد و رنج و زحمت) ایمن و آسوده‌اند.

there in security, they will call for every kind of fruit.

لَا يَذُوقُونَ فِيهَا الْمَوْتَ إِلَّا الْمَوْتَةَ الْأُولَى وَوَقَاهُمْ عَذَابَ الْجَحِيمِ

در آنجا مرگ را نمی چشند، مرگ آنان همان مرگی بود که در دنیا چشیدند، و خدا آنان را از عذاب دوزخ مصون می دارد.

و جز آن مرگ اول (که از دنیا مردند) دیگر هیچ طعم مرگ را نمی‌چشند و خدا آنها را از عذاب دوزخ محفوظ خواهد داشت.

there they shall not taste death, except the first death, and he will shield them from the punishment of hell,

فَضْلًا مِّن رَّبِّكَ ذَلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ

[این] فضل و احسانی است از سوی پروردگار تو، [و] این همان کامیابی بزرگ است.

این به فضل و رحمت خدای توست و همین به حقیقت سعادت و فیروزی بزرگ است.

as a bounty from your lord. that will be the mighty triumph.

فَإِنَّمَا يَسَّرْنَاهُ بِلِسَانِكَ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ

پس جز این نیست که ما [فهم] قرآن را با زبان تو [که زبانی فصیح و گویاست] آسان ساختیم تا آنان متذکّر و هوشیار شوند.

و ما این قرآن را (با این آیات وعد و وعید با بیان فصیح) به زبان تو آسان کردیم تا مگر خلقان متذکر (حقایق آن) شوند.

we have now made it easy on your tongue, in order that they remember.

فَارْتَقِبْ إِنَّهُم مُّرْتَقِبُونَ

[ولی اگر متذکّر و هوشیار نشدند] پس به انتظار باش که مسلماً آنان هم منتظرند [که سرانجام کار چه خواهد شد؟ سرانجام نصرت و پیروزی خدا برای تو و عذاب دنیا و آخرت برای آنان است.]

پس (از تلاوت این آیات و اتمام حجت بر کافران) منتظر (عذاب بر آنان) باش چنان که آنها هم (بر تو) انتظار (روزگار بد و حوادث ناگوار) دارند.

so be watchful, they too are watching.