بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

به نام خدا که رحمتش بی اندازه است و مهربانی اش همیشگی.

به نام خداوند بخشنده مهربان

In the name of Allah, Most Gracious, Most Merciful

شروع الله کا نام لے کر جو بڑا مہربان نہایت رحم والا ہے.

وَالنَّجْمِ إِذَا هَوَى

سوگند به ستاره هنگامی که [برای غروب کردن در کرانه افق] افتد؛

قسم به ستاره چون فرود آید.

by the star when it plunges,

مَا ضَلَّ صَاحِبُكُمْ وَمَا غَوَى

که هرگز دوست شما از راه راست منحرف نشده، و [در ایمان و اعتقادش از راه راست] خطا نرفته؛….

که صاحب شما (محمّد مصطفی ص) هیچ گاه در ضلالت و گمراهی نبوده است.

your companion is neither astray, neither errs,

وَمَا يَنطِقُ عَنِ الْهَوَى

و از روی هوا و هوس سخن نمی گوید.

و هرگز به هوای نفس سخن نمی‌گوید.

nor does he speak out of desire.

إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْيٌ يُوحَى

گفتار او چیزی جز وحی که به او نازل می شود، نیست.

سخن او هیچ غیر وحی خدا نیست.

indeed it is not except a revelation which is revealed,

عَلَّمَهُ شَدِيدُ الْقُوَى

[فرشته] بسیار نیرومند به او تعلیم داده است.

او را (جبرئیل) همان (فرشته) بسیار توانا (به وحی خدا) علم آموخته است.

taught by one who is stern in power.

ذُو مِرَّةٍ فَاسْتَوَى

[همان که] دارای درایت و توانمندی شگفتی است، پس [به آنچه که مأمور انجامش می باشد] مسلط و چیره است.

همان ملک مقتدری که به خلقت کامل (و صورت ملکوتی بر رسول) جلوه کرد.

of might, he (gabriel) stood firm

وَهُوَ بِالْأُفُقِ الْأَعْلَى

در حالی که در افق اعلا بود.

و آن رسول در افق اعلا (ی کمال و مشرق انسانیت) بود.

while he was in the highest horizon;

ثُمَّ دَنَا فَتَدَلَّى

سپس نزدیک رفت و نزدیک تر شد

آن گاه نزدیک آمد و بر او (به وحی حق) نازل گردید.

then he drew near, and became close

فَكَانَ قَابَ قَوْسَيْنِ أَوْ أَدْنَى

پس [فاصله اش با پیامبر] به اندازه فاصله دو کمان گشت یا نزدیک تر شد.

(بدان نزدیکی که) با او به قدر دو کمان یا نزدیکتر از آن شد.

he was but two bows` length or even nearer,

فَأَوْحَى إِلَى عَبْدِهِ مَا أَوْحَى

آن گاه به بنده اش آنچه را باید وحی می کرد، وحی کرد.

پس (خدا) به بنده خود وحی فرمود آنچه که هیچ کس درک آن نتواند کرد.

so (allah) revealed to his worshiper (gabriel) that which he revealed (to prophet muhammad).

مَا كَذَبَ الْفُؤَادُ مَا رَأَى

آنچه را دل [پیامبر] دید [به پیامبر] دروغ نگفت [تا او را درباره حقیقت فرشته وحی به وهم و خیال اندازد، بلکه به حضور و شهودش یقین کامل داشت.]

آنچه (در غیب عالم) دید دلش هم به حقیقت یافت و کذب و خیال نپنداشت.

his heart did not lie of what he saw.

أَفَتُمَارُونَهُ عَلَى مَا يَرَى

آیا در آنچه [به حقیقت] می بینید با او به سختی می ادله و ستیزه می کنید؟

آیا (شما کافران) با رسول بر آنچه (در شب معراج) به چشم مشاهده کرد ستیزه می‌کنید؟

what, will you dispute with him about what he sees!

وَلَقَدْ رَآهُ نَزْلَةً أُخْرَى

و بی تردید یک بار دیگر هم او را دیده است

و یکبار دیگر هم او را (یعنی جبرئیل را) رسول مشاهده کرد.

indeed, he saw him in another descent

عِندَ سِدْرَةِ الْمُنْتَهَى

نزد سدرة المنتهی،

در نزد (مقام) سدرة المنتهی (که آن درختی است در سمت راست عرش که منتهای سیر عقلی فرشتگان و ارواح مؤمنان تا آنجاست و بر مقام بالاتر آگاه نیستند).

at the lote tree (sidrat tree) of the ending

عِندَهَا جَنَّةُ الْمَأْوَى

در آنجا که جنت الماوی است.

بهشتی که مسکن متقیان است در همان جایگاه سدره است.

close to the garden of refuge.

إِذْ يَغْشَى السِّدْرَةَ مَا يَغْشَى

آن گاه که سدره را احاطه کرده بود آنچه [از فرشتگان، نور و زیبایی] احاطه کرده بود.

چون سدره را می‌پوشاند (از نور عظمت حق) آنچه که احدی از آن آگه نیست.

when there comes to the lote tree, that which comes

مَا زَاغَ الْبَصَرُ وَمَا طَغَى

دیده [پیامبر آنچه را دید] بر غیر حقیقت و به خطا ندید و از مرز دیدن حقیقت هم درنگذشت.

چشم (محمّد ص از حقایق آن عالم) آنچه را باید بنگرد بی هیچ کم و بیش مشاهده کرد.

his eyes did not swerve, nor did they stray

لَقَدْ رَأَى مِنْ آيَاتِ رَبِّهِ الْكُبْرَى

به راستی که بخشی از نشانه های بسیار بزرگ پروردگارش را دید.

آنجا از بزرگتر آیات حیرت‌انگیز پروردگارش را به حقیقت دید.

for indeed he saw one of the greatest signs of his lord.

أَفَرَأَيْتُمُ اللَّاتَ وَالْعُزَّى

پس به من از لات و عزّی [دو بت خویش] خبر دهید

آیا دو بت بزرگ لات و عزّای خود را دیدید (که بی اثر است).

(among the idols) have you considered allat and al`uzza,

وَمَنَاةَ الثَّالِثَةَ الْأُخْرَى

و منات، سومین [بت] دیگرتان [که شما آنها را تمثال فرشتگانی به عنوان دختران خدا می پندارید،]

و منات سومین بت دیگرتان را دانستید (که جمادی بی‌نفع و ضرر است).

and, another, the third manat?

أَلَكُمُ الذَّكَرُ وَلَهُ الْأُنثَى

آیا [به پندار شما] ویژه شما پسر و ویژه او دختر است؟!

آیا شما را فرزند پسر و خدا را دختر است؟

what, have you males, and he females!

تِلْكَ إِذًا قِسْمَةٌ ضِيزَى

در این صورت این تقسیمی ظالمانه است.

اگر چنین بودی باز هم تقسیمی ناروا و نادرست بودی.

that is indeed an unjust division.

إِنْ هِيَ إِلَّا أَسْمَاء سَمَّيْتُمُوهَا أَنتُمْ وَآبَاؤُكُم مَّا أَنزَلَ اللَّهُ بِهَا مِن سُلْطَانٍ إِن يَتَّبِعُونَ إِلَّا الظَّنَّ وَمَا تَهْوَى الْأَنفُسُ وَلَقَدْ جَاءهُم مِّن رَّبِّهِمُ الْهُدَى

این بتان [که شما آنها را به عنوان شریک خدا گرفته اید] چیزی جز نام ها [ی بی معنا و بی مفهوم] که شما و پدرانتان [بر اساس حدس و گمان] نامگذاری کرده اید نیستند، خدا بر [حقّانیّت] آنها هیچ دلیلی نازل نکرده است. اینان فقط از پندار و گمان [بی پایه] و هواهای نفسانی پیروی می کنند، در حالی که مسلماً از سوی پروردگارشان برای آنان هدایت آمده است.

این بتها جز نامهایی که شما و پدرانتان بر آنها نهاده‌اید چیز دیگری نیست و خدا هیچ دلیلی بر (معبودیت) آنها نازل نفرموده؛ مشرکان چیزی غیر گمان باطل و هوای نفس فاسد خود را پیروی نمی‌کنند با آنکه از جانب خدایشان هدایت بر آنها آمد.

they are but names, named by you and your fathers. allah has not sent down any authority for them. they follow conjecture and their soul`s desire, even though the guidance of their lord has come to them.

أَمْ لِلْإِنسَانِ مَا تَمَنَّى

مگر برای انسان آنچه را [چون حاجت بخشی بتان و شفاعت آنان] آرزو می کند، فراهم است؟….

آیا برای آدمی هر چه آرزو کند حاصل می‌شود؟

is the human to have whatever he fancies?

فَلِلَّهِ الْآخِرَةُ وَالْأُولَى

آخرت و دنیا فقط در سیطره مالکیّت و فرمانروایی خداست.

در صورتی که (انسان مالک هیچ نیست و) دنیا و آخرت همه ملک خداست.

to allah belongs the eternal life and the first life.

وَكَم مِّن مَّلَكٍ فِي السَّمَاوَاتِ لَا تُغْنِي شَفَاعَتُهُمْ شَيْئًا إِلَّا مِن بَعْدِ أَن يَأْذَنَ اللَّهُ لِمَن يَشَاءُ وَيَرْضَى

و چه بسیار فرشتگانی که در آسمان ها هستند که شفاعتشان هیچ سودی نمی بخشد مگر پس از آنکه خدا برای هر که بخواهد و بپسندد، اجازه دهد.

و بسیار ملک در آسمانها هست که شفاعتشان سودمند نیست جز به امر خدا و بر آن کس که خدا بخواهد و از او خشنود باشد.

how many an angel is there in the heavens whose intercession shall not benefit until allah gives permission to whom he will and is pleased.

إِنَّ الَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ لَيُسَمُّونَ الْمَلَائِكَةَ تَسْمِيَةَ الْأُنثَى

مسلماً کسانی که به آخرت ایمان ندارند، فرشتگان را در نامگذاری به نام زن نامگذاری می کنند؛

آنان که به آخرت ایمان ندارند فرشتگان را نام دختران خدا نهادند.

those who disbelieve in the everlasting life call the angels by female names.

وَمَا لَهُم بِهِ مِنْ عِلْمٍ إِن يَتَّبِعُونَ إِلَّا الظَّنَّ وَإِنَّ الظَّنَّ لَا يُغْنِي مِنَ الْحَقِّ شَيْئًا

و آنان را به این کار هیچ آگاهی و معرفت نیست. [آنان] فقط از گمان پیروی می کنند، و بی تردید گمان [انسان را] برای دریافت حق، هیچ سودی نمی دهد.

و حال آنکه هیچ علم به آن ندارند و جز در پی گمان و پندار نمی‌روند و ظنّ و گمان هم در فهم حق و حقیقت هیچ سودی ندارد.

yet of this they have no knowledge, they follow mere conjecture, and conjecture does not help against truth.

فَأَعْرِضْ عَن مَّن تَوَلَّى عَن ذِكْرِنَا وَلَمْ يُرِدْ إِلَّا الْحَيَاةَ الدُّنْيَا

بنابراین از کسانی که از یاد ما روی گردانده اند و جز زندگی دنیا را نخواسته اند، روی بگردان.

پس از هر کسی که از یاد ما (و قرآن ما) رو گردانید و جز زندگانی دنیای فانی را نخواست به کلی اعراض کن.

so turn from those who turn away from our remembrance and only desire this present life.

ذَلِكَ مَبْلَغُهُم مِّنَ الْعِلْمِ إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ بِمَن ضَلَّ عَن سَبِيلِهِ وَهُوَ أَعْلَمُ بِمَنِ اهْتَدَى

این [دنیا خواهی] آخرین مرز دانش و معرفت آنان است؛ یقیناً پروردگارت به کسی که از راه او منحرف شده، داناتر است، و او به کسی که هدایت یافته، آگاه تر است.

منتهای علم و فهم این مردم تا همین حد است، خدا به حال آن که از راه حق گمراه شد و آن که هدایت یافت کاملا آگاه است.

that is all they have of knowledge. your lord knows best who has strayed from his path, and those who are guided.

وَلِلَّهِ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ لِيَجْزِيَ الَّذِينَ أَسَاؤُوا بِمَا عَمِلُوا وَيَجْزِيَ الَّذِينَ أَحْسَنُوا بِالْحُسْنَى

و آنچه را در آسمان ها و آنچه را در زمین است، فقط در سیطره مالکیّت و فرمانروایی خداست، تا کسانی را که مرتکب گناه شده اند، همان گناهانشان را به آنان کیفر دهد، و کسانی را که کار نیک کرده اند، همان کار نیکشان را به آنان پاداش دهد.

و آنچه در آسمانها و زمین است همه ملک خداست (و حکم اعمال خلق با اوست) تا بدکاران را به کیفر رساند و نیکوکاران را پاداش نیکوتر عطا کند.

to allah belongs whatsoever is in the heavens and whatsoever is in the earth. he will recompense the evildoers according to their deeds, and recompense those who have done good with the finest reward

الَّذِينَ يَجْتَنِبُونَ كَبَائِرَ الْإِثْمِ وَالْفَوَاحِشَ إِلَّا اللَّمَمَ إِنَّ رَبَّكَ وَاسِعُ الْمَغْفِرَةِ هُوَ أَعْلَمُ بِكُمْ إِذْ أَنشَأَكُم مِّنَ الْأَرْضِ وَإِذْ أَنتُمْ أَجِنَّةٌ فِي بُطُونِ أُمَّهَاتِكُمْ فَلَا تُزَكُّوا أَنفُسَكُمْ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنِ اتَّقَى

کسانی که از گناهان بزرگ و زشت کاری ها جز لغزش های کوچک دوری می کنند [مورد آمرزش اند] یقیناً آمرزش پروردگارت گسترده و وسیع است. او به شما از هنگامی که شما را از زمین به وجود آورد و از هنگامی که در شکم مادرانتان جنین بودید، داناتر است؛ پس خودستایی نکنید. او به کسی که پرهیزکاری پیشه کرده است، آگاه تر است.

آنان که از گناهان بزرگ و اعمال زشت دوری کنند مگر آنکه کمی (یعنی گناه صغیره‌ای یا تخیّل و وسوسه‌ای به غلبه طبیعت و عادت) از آنها سر زند، که مغفرت پروردگارت بسیار وسیع است، او به حال شما آگاه‌تر است آن گاه که شما را از خاک زمین آفرید و هنگامی که در رحم مادرها جنین بودید، پس خودستایی مکنید، او به حال هر که متّقی (و در خور ستایش) است از شما داناتر است.

those who avoid the major sin and indecencies except the small sins, indeed your lord is of immense forgiveness and he is more knowledgeable of you when he created you from the earth and when you were still unborn in your mothers` wombs. do not praise yourself. allah knows the cautious.

أَفَرَأَيْتَ الَّذِي تَوَلَّى

آیا کسی را که [از حق] روی گردانید، دیدی؟

(ای رسول) دیدی آن کس را که روی (از جنگ احد) بگردانید؟

have you considered he who turns his back,

وَأَعْطَى قَلِيلًا وَأَكْدَى

و اندکی [از مال خود] بخشید و [از باقی مانده آن] امساک ورزید.

و اندک صدقه‌ای داد سپس به کلّی قطع احسان کرد؟ (مفسّرین گفتند: آیات مربوط به عثمان است که شتری با بار به عبد اللّه سعد داد که در محشر بار گناه عثمان را به دوش گیرد).

and gives a little, grudgingly?

أَعِندَهُ عِلْمُ الْغَيْبِ فَهُوَ يَرَى

آیا علم غیب نزد اوست و او می بیند [که بارگناهانش رادر قیامت دیگری برمی دارد؟]

آیا علم غیب نزد اوست و او (به احوال آن جهان) بیناست (که می‌داند رفیقش می‌تواند بار گناه او را به دوش گیرد).

or, does he possess knowledge of the unseen, and can therefore see?

أَمْ لَمْ يُنَبَّأْ بِمَا فِي صُحُفِ مُوسَى

یا او را به آنچه در صحیفه های موسی است خبر نداده اند؟

یا که آگه نشد به آنچه (راجع به مجازات) در تورات موسی عمران است؟

or, has he not been told of that which is in the scrolls of moses

وَإِبْرَاهِيمَ الَّذِي وَفَّى

و [یا به آنچه در صحیفه های] ابراهیم [است] همان که به طور کامل [به پیمانش با خدا] وفا کرد [آگاهش نکرده اند؟]

و هم در صحف ابراهیم خلیل وفادار؟

and abraham, who paid his debt in full?

أَلَّا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرَى

که هیچ سنگین باری بار گناه دیگری را بر نمی دارد،

که هیچ کس بار گناه دیگری را (در قیامت) به دوش نخواهد گرفت.

that no soul shall bear another`s burden,

وَأَن لَّيْسَ لِلْإِنسَانِ إِلَّا مَا سَعَى

و اینکه برای انسان جز آنچه تلاش کرده [هیچ نصیب و بهره ای] نیست،

و (نمی‌داند) اینکه برای آدمی جز آنچه به سعی و عمل خود انجام داده (ثواب و جزایی) نخواهد بود؟

and that everyone shall have in his account only that which he worked for,

وَأَنَّ سَعْيَهُ سَوْفَ يُرَى

و اینکه تلاش او به زودی دیده خواهد شد؛

و اینکه البته پاداش سعی و عمل او را (در دنیا و برزخ) به وی بنمایند.

and that his work is surely seen

ثُمَّ يُجْزَاهُ الْجَزَاء الْأَوْفَى

سپس به تلاشش پاداش کامل خواهند داد؛

سپس (در آخرت) پاداش کامل آن را به او بدهند.

then, he shall be recompensed for it in full repayment

وَأَنَّ إِلَى رَبِّكَ الْمُنتَهَى

و اینکه پایان [همه امور] به سوی پروردگارتوست؛

و اینکه کار خلق عالم به سوی خدا منتهی می‌شود.

and that the final return is to your lord,

وَأَنَّهُ هُوَ أَضْحَكَ وَأَبْكَى

و این اوست که می خنداند و می گریاند؛

و هم اوست که (بندگان را) شاد و خندان سازد و غمین و گریان گرداند.

that it is he who causes to laugh and causes to weep.

وَأَنَّهُ هُوَ أَمَاتَ وَأَحْيَا

و هم اوست که می میراند و زنده می کند.

و هم اوست که بمیراند و باز زنده فرماید.

and that it is he who causes to die, and causes to live

وَأَنَّهُ خَلَقَ الزَّوْجَيْنِ الذَّكَرَ وَالْأُنثَى

واوست که دو زوج نر وماده آفرید،

و اوست که خلق را (برای انس با هم) جفت نر و ماده آفریده است.

and that it is he who created pairs, the male and the female,

مِن نُّطْفَةٍ إِذَا تُمْنَى

از نطفه هنگامی که در رحم ریخته شود.

از نطفه‌ای آفریده که (از مردان به رحم زنان) می‌ریزد.

from an ejaculated drop (of sperm),

وَأَنَّ عَلَيْهِ النَّشْأَةَ الْأُخْرَى

و پدید آوردن جهان دیگر بر عهده اوست،

و هم بر اوست که ایجاد نشأه آخرت کند.

and that upon him is the second creation

وَأَنَّهُ هُوَ أَغْنَى وَأَقْنَى

و اوست که شما را توانگر کرد و سرمایه قابل ذخیره بخشید،

و هم اوست که (بندگان را) بی‌نیاز کند و سرمایه (هر سعادت) بخشد.

and that it is he who gives riches and causes to hoard,

وَأَنَّهُ هُوَ رَبُّ الشِّعْرَى

و او پروردگار [ستاره] شِعری است،

و هم اوست آفریننده ستاره شعری (پس آفریننده را پرستید نه ستاره را).

and that he is the lord of (the star) sirius,

وَأَنَّهُ أَهْلَكَ عَادًا الْأُولَى

و اوست که قوم عاد نخستین را هلاک کرد،

و هم اوست که نخستین قوم عاد را هلاک ساخت.

that it was he that destroyed ancient aad

وَثَمُودَ فَمَا أَبْقَى

و [نیز] قوم ثمود را به طوری که [کسی از آنان را] باقی نگذاشت

و قوم ثمود را، و هیچ باقی نگذاشت.

and thamood, sparing no one,

وَقَوْمَ نُوحٍ مِّن قَبْلُ إِنَّهُمْ كَانُوا هُمْ أَظْلَمَ وَأَطْغَى

وقوم نوح را پیش تر [هلاک کرد]؛ زیرا آنان ستمکارتر و سرکش تر بودند

و پیش از اینان قوم نوح را که ظالم و سرکش‌تر بودند هلاک گردانید.

and before them the nation of noah, they exceeded in evil and were insolent.

وَالْمُؤْتَفِكَةَ أَهْوَى

و شهرها [ی قوم لوط] را زیر و رو کرد و به زمین کوبید.

و شهرهای قوم لوط را واژگون ساخت.

he plunged the villages

فَغَشَّاهَا مَا غَشَّى

پس [عذاب خدا] آنان را احاطه کرد آن مقدار که احاطه کرد.

تا آنکه بر آنها عذابی بسیار سخت احاطه کرد.

so that there came upon them that which came.

فَبِأَيِّ آلَاء رَبِّكَ تَتَمَارَى

پس [ای انسان!] در کدام یک از نعمت های پروردگارت تردید می کنی [که آیا از سوی خدا هست یا نیست؟!]

پس (ای بشر) به کدام یک از نعمتهای پروردگارت جدل و انکار می‌کنی؟

so which then of your lord`s favors do you dispute?

هَذَا نَذِيرٌ مِّنَ النُّذُرِ الْأُولَى

این پیامبر [نیز] بیم دهنده ای از [زمره] بیم دهندگان پیشین است.

این رسول هم مانند رسولان پیشین ترساننده خلق (از قهر خدا) است.

this is a warner from the warners of ancient times.

أَزِفَتْ الْآزِفَةُ

قیامت نزدیک شد.

روز قیامت بسیار نزدیک شده است.

the imminent is near at hand;

لَيْسَ لَهَا مِن دُونِ اللَّهِ كَاشِفَةٌ

کسی جز خدا برطرف کننده [سختی ها و هول و هراسش] نیست.

هیچ کس غیر خدا آن روز را آشکار نتواند ساخت.

none except allah can disclose it.

أَفَمِنْ هَذَا الْحَدِيثِ تَعْجَبُونَ

آیا از این سخن تعجب می کنید؟

آیا از این سخن تعجب می‌کنید،

do you marvel then at this discourse (the koran)?

وَتَضْحَكُونَ وَلَا تَبْكُونَ

و [با چنین وضعی که دارید هنوز] می خندید و نمی گریید؟!

و (به فسوس و مسخره بر آن) می‌خندید و (به روزگار سخت خود) نمی‌گریید،

or do you laugh, and do you not weep

وَأَنتُمْ سَامِدُونَ

و همواره سرکشی می کنید و غافلانه به خوشی و خوشگذرانی مشغول هستید؟!

و شما سخت غافلید (از این خواب غفلت برخیزید و).

while you are thoughtless?

فَاسْجُدُوا لِلَّهِ وَاعْبُدُوا

پس [با این وصف که قیامتی سنگین در پی دارید، بیایید] خدا را سجده کنید و بپرستید.

بعد از این به سجده و عبادت خدا پردازید.

rather, prostrate to allah and worship him.