نفس آدمى بر بى ‏ادبى سرشته شده است و بنده فرمان دارد كه پايبند ادب نيكو باشد. نفس آدمى با طينت خود در ميدان مخالفت مى‏ تازد و بنده مى‏ كوشد آن را از خواسته ناروايش برگرداند، پس هرگاه عنان نفس را رها سازد، شريك تبهكارى اوست و هر كس نفس خود را در خواهش‏ هايش يارى رساند، در قتل خود همدستِ نفس شده است.

اَلنَّفْسُ مَجْبولَةٌ عَلى سوءِ الاَدَبِ وَ الْعَبْدُ مَأمورٌ بَمُلازَمَةِ حُسْنِ الاَدَبِ وَ النَّفْسُ تَجرى [بِطَبعِها] فى مَيَدانِ المُخالَفَةِ وَ الْعَبْدُ يَجْهَدُ بِرَدِّها عَنْ سوءِ الْمُطالَبَةِ فَمتى اَطْلَقَ عِنانَها فَهُوَ شَريكٌ فى فَسادِها وَ مَنْ اَعانَ نَفْسَهُ فى هَوى نَفسِهِ فَقَدْ اَشْرَكَ نَفْسَهُ فى قَتْلِ نَفْسِهِ؛

عاقلان با آداب پند گيرند و چهارپايان (و جاهلان) جز با زدن پند نمي‌گيرند.

فَاِنَّ العاقِلَ يَتَّعِظُ بِالادابِ وَ الْبَهائِمُ (و الجاهِلُ) لا يَتَّعِظُ اِلاّ بِالضَّربِ ... .

ادب برترين حسب انسان است.

الادب افضل حسب.

ادبها جامه‏هايى تازه و نو است.

الآداب حلل مجدّدة.

ادب بهترين خوى و خصلت است.

الادب أحسن سجيّة.

ادب (هر كس) صورتى (و نمودى) از عقل او است.

الادب صورة العقل.

ادب كمال مرد است.

الادب كمال الرّجل.

ادب يكى از دو حسب انسان است (يعنى ادب در برابر ساير حسبها به حساب آيد).

الادب احد الحسبين.

ادب در انسان همچون درختى است كه ريشه‏اش عقل و خرد است.

الادب في الانسان كشجرة اصلها العقل.

برترين عقلها، ادب است.

افضل العقل الادب.

شريف‏ترين حسبها، ادب نيكو است.

اشرف حسب حسن ادب.

برترين شرفها، ادب است.

افضل الشّرف الادب.

به راستى كه نياز خردمندان به ادب همانند نياز كشت و زراعت است به باران.

انّ بذوى العقول من الحاجة الى الادب كما يظمأ الزّرع الى المطر.

به راستى كه مردمان به ادب شايسته، نيازمندترند از نياز به طلا و نقره.

انّ النّاس الى صالح الادب احوج منهم الى الفضّة و الذّهب.

بهترين ادبها آن است كه از خويش آغاز كنى.

افضل الادب ما بدأت به نفسك.