به راستى در درون سينه انسان قطعه گوشتى آويخته است كه عجيب‏ترين اعضاى وجود او است، و آن قلب او است. و اين شگرفى به خاطر آن است كه انگيزه‏هايى از حكمت و ضدّ آن در آن جمع است. هر گاه آرزوها در آن ظاهر شود طمع او را ذليلى كند و هنگامى كه طمع در او به هيجان آيد حرص او را هلاك میكند، و هنگامى كه يأس مالك او گردد تأسف او را از پاى در میآورد، و هر گاه غضب بر او مستولى شود خشمش فزونى میگيرد، و هر گاه از چيزى راضى شود جانب احتياط را از دست میدهد، و اگر ترس بر او غالب شود احتياط كارى او را به خود مشغول میدارد، و هر گاه كار او آسان گردد در غفلت و بیخبرى فرو میرود، و اگر مصيبتى به او برسد بیتابى او را رسوا میكند، اگر مالى بيايد بینيازى او را به طغيان وا میدارد و اگر فقر دامنش را بگيرد مشكلات او را به خود مشغول میدارد، و اگر گرسنگى پيدا كند از ناتوانى زمين گير میشود، و اگر پر خورى كند راه نفس را بر او میبندد و به طور كلى هر گونه كمبود به او زيان میرساند، و هر گونه زيادى او را به فساد میكشاند.

لقد علّق بنياط هذا الانسان بضعة هى اعجب ما فيه و ذلك القلب و له موادّ من الحكمة و اضداد من خلافها. فان سنح له الرّجاء أذلّه الطّمع، و ان هاج به الطّمع أهلكه الحرص. و ان ملكه اليأس قتله الاسف. و ان عرض له الغضب اشتدّ به الغيظ. و ان اسعده الرّضا نسى التّحفّظ. و ان عاله الخوف شغله الحذر. و ان اتّسع له الامن استلبته الغرّة. و ان اصابته مصيبة فضحه الجزع. و ان- افاد مالا أطغاه الغنى. و ان عضّته الفاقة شغله البلاء. و ان جهده الجوع قعد به الضّعف. و ان افرط به الشّبع كظّته البطنة فكلّ تقصير به مضرّ و كلّ افراط له‏ مفسد.

شكم آدمى، دشمن او است.

بطن المرء عدوّه.

با پيش آمدن آسيبها، نعمتها تيره و ناصاف گردد.

بعوارض الافات تتكدّر النّعم.

وقار و تأنّى نيكو است.

الاناة حسن.

هنگامى كه شكم از مال مباح پر شد، دل از رسيدن به صلاح كور گردد.

اذا ملى البطن من المباح عمى القلب عن الصّلاح.

گردش شب و روز كمينگاه آفتها و دعوت كننده به پراكندگى (انسانها) است.

كرور اللّيل و النّهار مكمن الافات و داعى الشّتات.

به درستى نرسد كار كسى كه حوصله و تأنّى در كار ندارد.

لا اصابة لمن لا أناة له.

كم است كسى كه غذاى بسيار خورد و بيمار نگردد.

قلّ من اكثر من الطّعام فلم يسقم.

تولّد آفتها از ساعتها است (و هر ساعتى ممكن است آفتى را بزايد).

من السّاعات تولّد الافات.

حوصله و تأنّى در كار موجب رسيدن به درستى در آن كار است.

الاناة اصابة.

چگونه پاك و صاف گردد فكر و انديشه كسى كه سيرى و پرخورى را ادامه میدهد.

كيف تصفو فكرة من يستديم الشّبع.

ساعتها كمينگاه آفتها است.

السّاعات مكمن الآفات.

سلامت در تأنّى و پر حوصله بودن است.

فى الأناة السّلامة.

كسى كه زياد كند سيرى خود را پر خورى و امتلاء او را به رنج اندازد.

من زاد شبعه كظّته البطنة.

خوراكى را كم كن تا بيمارى را كم كنى.

اقلل طعاما تقلل سقاما.